İlişkilerin Görünmeyen Yüzü: Kadına Yönelik Psikolojik Şiddet
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Romantik İlişkilerde Psikolojik Şiddet ve Sosyal Dinamikler
Sosyal bir varlık olan insan, yaşamı boyunca diğer bireylerle sürekli bir etkileşim halindedir. İlk olarak anne veya ebeveyn figürüyle başlayan bu ilişki süreci, baba ve sosyal çevredeki diğer kişilerle genişleyerek devam eder. Yaşam boyu kurulan tüm bağlar, bireyin sosyal ve duygusal dünyasını derinden etkilediği için ilişki kavramı insan hayatında merkezi bir öneme sahiptir.
İnsanlar, kurdukları tüm ilişkilerde temel olarak sevme, sevilme, onaylanma ve değerli hissetme gibi gereksinimlerini karşılamayı arzular. Bu ihtiyaçlar bazı ilişkilerde doyuma ulaşırken, bazılarında ise olumsuz sonuçlar doğurabilir. Çoğu zaman, geçmiş ilişkilerde (özellikle ebeveynlerle) alınan yaraların, partner ilişkileri aracılığıyla iyileştirilmeye çalışıldığı görülmektedir.
Şiddetin En Zor Fark Edilen Türü: Psikolojik Şiddet
Romantik ilişkiler; yakınlık, bağlılık ve cinsellik gibi temel ihtiyaçları karşılama potansiyeline sahip olsa da içinde çeşitli sorunları da barındırabilir. Bu sorunların en başında gelen ve evrensel bir problem olan şiddet, farklı biçimlerde tezahür eder. İlişkilerde karşılaşılan şiddet türleri şunlardır:
- Fiziksel Şiddet
- Cinsel Şiddet
- Ekonomik Şiddet
- Israrlı Takip
- Psikolojik Şiddet
Fiziksel şiddet, somut belirtileri nedeniyle en kolay saptanan türdür. Ancak psikolojik şiddet, gözlenmesinin zor olması sebebiyle tespit edilmesinde ciddi güçlükler yaşanan bir olgudur.
Psikolojik Şiddetin Tanımı ve Uygulanma Biçimleri
Psikolojik şiddet, sözlü veya sözsüz saldırganlık eylemlerini kapsayan, kişinin partneri üzerinde duygusal ve zihinsel kontrol kurmasını hedefleyen bir şiddet türüdür. Bu şiddet biçimi; küfür, hakaret, tehdit ve nesnelere zarar verme gibi eylemlerle kendini gösterir. Temel amaç; bireyin özgüvenini yaralamak, duygusal istismar yoluyla kişiyi güçsüz hissettirmek ve korku iklimi yaratmaktır.
Psikolojik şiddet kapsamında değerlendirilen temel davranışlar şunlardır:
- Baskı ve Korkutma: Kişiyi sürekli denetim altında tutma.
- Yalnız Bırakma ve Reddetme: Sosyal izolasyon uygulama.
- Aşağılama: Kişinin değerini ve başarısını küçümseme.
- Duygusal İhmal: Duygusal tepki vermeyi reddetme ve sorunları konuşmaktan kaçınma.
- Kısıtlama: Giyilen kıyafetlere karışma ve kararlara müdahale etme.
Kadına Yönelik Psikolojik Şiddet ve Toplumsal Algı
Toplumsal yapıda kadına yönelik şiddet genellikle fiziksel boyutuyla gündeme gelse de, araştırmalar psikolojik şiddetin çok daha yaygın olduğunu göstermektedir. Yapılan bir çalışmada, kadınların partnerleri tarafından psikolojik şiddete maruz kalma oranı %93 olarak saptanmıştır.
Geleneksel toplumlarda kadının toplumsal rolleri (yemek yapma, çocuk bakımı, itaat etme) üzerinden şiddetin meşrulaştırıldığı görülmektedir. Kadınlar; maddi olanaksızlıklar, güvenlik kaygıları ve toplumsal baskılar nedeniyle maruz kaldıkları bu şiddeti çoğu zaman görmezden gelmeyi tercih edebilmektedir. Araştırmalar, fiziksel ve duygusal ihtiyaçların ihmali ile güven sarsıcı davranışlara maruz kalma oranının kadınlarda erkeklere göre daha yüksek olduğunu kanıtlamaktadır.
Psikolojik Şiddetin Birey Üzerindeki Olumsuz Sonuçları
Psikolojik şiddet, fiziksel bir iz bırakmasa da bireyin ruh sağlığı üzerinde yıkıcı etkiler yaratır. Bu şiddet türüne maruz kalan kişilerde şu sorunlar sıklıkla gözlemlenir:
| Duygusal Etkiler | Psikolojik Sorunlar |
|---|---|
| Değersizlik ve Suçluluk Duygusu | Anksiyete (Kaygı Bozukluğu) |
| Yetersizlik Algısı ve Benlik Kaybı | Depresyon |
| Güvensizlik | Somatizasyon (Bedenselleştirme) |
| İlişki Sürdürme Becerisinde Kayıp | Kronik Stres |
Sonuç ve Farkındalık
Şiddetle mücadele edebilmenin ilk adımı, şiddetin her türlüsünü tanımak ve farkında olmaktır. Ünlü aktör Aamir Khan'ın da belirttiği gibi: “Birçok erkek hayatındaki insana şiddet uygulamadığı için iyi biri olduğunu düşünür, ama acı için şiddete gerek yoktur. Aldatmak acıtır, hakaret acıtır, sessizlik acıtır, yalanlar acıtır.”
Psikolojik şiddeti içeren her türlü söylem ve eylemin bilincinde olmak, sağlıklı bir yaşam ve toplum için kritik öneme sahiptir.
Klinik Psikolog Merve GÜREK
Kaynakça
- DÖNMEZ, G., ŞİMŞEK, H. & GÜNAY, T. (2012). "Evli Erkeklerde Eşlerine Yönelik Şiddet ve İlişkili Etmenler", Türkiye Halk Sağlığı Dergisi.
- GÜREK, M. (2022). "Romantik İlişkilerde Psikolojik Şiddetin İlişki Bağımlılığı ve Nesne İlişkileri Çerçevesinde İncelenmesi", (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi), İstanbul Aydın Üniversitesi.
