Gebelikte tekrarlayan düşüklerde genetik değerlendirme

Gebelikte tekrarlayan düşüklerde genetik değerlendirme

Tanımlama: Gebelikte tekrarlayan düşükler, birbirini izleyen en az iki ya da daha fazla gebeliğin 20. gebelik haftasından önce kendiliğinden  sonlanması olarak tanımlanmaktadır.

Gebelikte tekrarlayan düşükler altında bir çok faktör olduğundan,  nedenin belirlenmesi uzun ve maliyetli çalışmalar gerektirmektedir. Özellikle geçmiş düşüklerde sebep olan faktörün saptanması sürecinde, fetüse ait materyalin bulunmaması nedeniyle araştırmalar  daha çok anne ve babaya ait analizlerle sınırlı kalmakta ve tanı başarısı düşmektedir.

Görülme sıklığı: Gebelerde kendiliğinden düşük  görülme sıklığı %1’dir, kendiliğinden düşük  görülen tedavi almayan kadınlarda %60-70 oranında canlı doğum gerçekleşir

Anne yaşı ve gebelik öyküsü bağımsız ve önemli risk faktörleridir. Düşük riski; 1. Düşük sonrası % 15, 2. Düşük sonrası % 24, 3 . Düşük sonrası % 30, 4. Düşük  sonrası % 40-50 sıklıkta giderek artmaktadır.

Anne yaşının önemli bir faktör olduğu bilinmektedir. Elde edilen veriler 25 yaşından sonra yükselmeye başlayan düşük  riskinin, 45 yaş üstü kadınlarda %75-80'lere ulaşabilir.

Gebelikte Tekrarlayan Düşük  Nedenleri:

1)  Nedeni bilinmeyen düşükler

2) Genetik Faktörler

a)Kromozom Hastalıklar
b) Tek Gen Hastalıkları

c) Kalıtsal  Trombofili (damar tıkanklığı)
3)Endokrin faktörler
4)Otoimmün faktörler
5)Anatomik faktörler
6) Enfeksiyonlar

GenetikNedenler:

Genetik anomaliler fetal veya anne-baba kaynaklı olabilmektedir.

Kromozomal  Hastalıklar:

i. Fetüse veya düşük materyalinde  kromozomal anomaliler:

Gebelik kayıplarının %80’inden fazlası birinci trimesterde meydana gelmekte ve bu vakaların %53’ünde kromozom anomalisi saptanmaktadır.

Tekrarlayan düşüklere neden olan fetal anomalilerin araştırılması amacıyla düşük materyalinden, koriyonik villus,  amnion sıvısı ve kordon kanından kromozom analizleri yapılmaktadır.

ii. Eşlerde kromozomalar anomaliler:

Tekrarlayan gebelik kayıpları öyküsü olan eşlerde kromozom anomalisi saptanma sıklığı %3-10 olarak bildirilmiştir.

b) Tek Gen Hastalıkları :

Tek gen hastalıkları içinde kistik fibrozis, talasemi ve orak hücre anemisi gibi, özellikle aile öyküsü olan bireylerde tekrarlayan gebelik kayıplarına yol açabilmektedir.

Tek gen hastalıkların tanısının koyulmasında aile öyküsü, fizik muayene, patolojik inceleme, fetüs ve ebeveynlerde yapılan genetik araştırmalar büyük önem taşımaktadır. Ayrıntılı aile ağacı çıkarılmalı ve genetik danışma  verilmelidir.

B) Kalıtsal Trombofili (damar tıkanıklığı)                                    

Tekrarlayan gebelik kayıpları görülen ailelerde trombofili insidansı %60’lara kadar çıkabilmektedir. Kalıtsal ve/veya kazanılmış trombofilik bozukluklar nedeniyle gelişen plasental damar tıkanıklığı  tekrarlayan gebelik kayıpları ve gebelik komplikasyonları riskini önemli oranda arttırmaktadır.

Toplumda diğer trombofilik faktörlere göre çok daha sık rastlanan  Faktör II (PTH) G20210A, Faktör V G1691A, Faktör V H1299R, Faktör XIII V34L, MTHFR C677T, MTHFR A1298C, PAI-1 (4G/5G),EPCR A4600G (A3),  EPCR G4678C (A1) tromboza yatkınlığı belirlemekte kullanılan  başlıca genlerdir.

Tüm genetik testler (kromozom analizi ve Trombofili testleri)  anne ve baba da birlikte yapılmalıdır. Anne- baba nın genetik durumuna bakarak fetüste olası  genetik yapıya göre,  genetik danışma yapılmaktadır. Örneğin adı geçen genlerden birisinde anne ve baba taşıyıcı ise, fetüste  %25 hastalık, %50 taşıyıcılık ve %25  sağlıklı olma olasılığı vardır. Anne taşıyıcı fetüs hasta ise durum daha ciddi, anne taşıyıcı fetüs taşıyıcıdurum orta, anne taşıyıcı fetüs sağlıklı ise durum hafif seyreder. Tüm genler bu çerçevede değerlendirilerek ona göre,  gebelik süresince önlem olarak anneye verilecek ilaçlar ve dozları  seçilmelidir.

Önlem olarak; tekrarlayan gebelik kaybı, intrauterin fetal ölüm, şiddetli preeklampsi, Intra Uterin Gelişme Geriliği  gibi komplikasyon gelişen kalıtsal trombofilili gebelere; 4 saatten uzun süren uçak yolculuklarında elastik kompresyon çorapları ile, bol sıvı, hareket ve  birlikte ilaç tedavisi önerilmektedir.

Tedavi olarak; aspirin hafif olgularda,  düşük moleküler ağırlıklı heparin ( DMAH)  tekrarlayan gebelik kayıplarında etkili bulunmuştur. 

İlaç dozları  annenin ve bebeğin olası genetik yapısına göre düzenlenmelidir. Kadın doğum uzmanları genetik uzmanı ve hematoloji uzmanları ile konsültasyon yapmalıdır, gerektiğinde gebelik süresini beraber izlemelidir.

Bu makale 12 Mart 2019 tarihinde güncellendi. 0 kez okundu.

Yazar

Prof. Dr. Duran Canatan, 1979 yılında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun olmuştur. Görevine Gençlik ve Spor Bakanlığı'nda kurum doktoru olarak başlamıştır. 1980 yılında Ankara Üniversitesi  Antalya Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı'nda asistan olarak başladığı görevini, kurucu olarak gittiği Antalya’da 1984 yılında  Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı olarak tamamlamıştır. Askerlik görevini Foça Üs Komutanlığı'nda ve zorunlu hizmet görevini Elbistan Devlet Hastanesi'nde tamamladıktan sonra, 1990 yılında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji Bilim Dalı'nda yan dal ihtisasına başlamıştır. 1992 yılında moleküler genetik tekniklerini öğrenmek için, İsviçre Basel Üniversitesi Moleküler Genetik Merkezi'nde 6 ay süreyle çalışmıştır.   1993 yılında  Ankara ...

Etiketler
Tekrarlayan düşüklerde genetik değerlendirme
Prof. Dr. Duran Canatan
Prof. Dr. Duran Canatan
Antalya - Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Facebook Twitter Instagram Youtube