Gebelik Soruları

Gebelik ve Doğum Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Günümüzde teknolojik imkanların artması ve bilgiye erişimin kolaylaşmasıyla sağlık hizmetleri daha etkin hale gelse de, birçok kadın üreme sağlığı, hastalıklar ve erken tanı konularında yeterli bilgiye sahip değildir. Kadınların büyük bir çoğunluğu düzenli jinekolojik kontroller yerine; gazete, televizyon ve internet gibi tek taraflı bilgi kaynaklarına yönelmektedir.

Bu rehber; gebelik süreci, doğum yöntemleri, kısırlık tedavisi ve kadın sağlığına dair en sık sorulan soruları yanıtlamak amacıyla hazırlanmıştır. Uzman görüşüyle hazırlanan bu bilgiler, anne adaylarının sağlıklı bir gebelik dönemi geçirmelerine yardımcı olmayı hedeflemektedir.

Gebelik Tanısı ve İlk Adımlar

1. Gebelik tanısı nasıl konur? Düzenli adet gören ve korunmayan kadınlarda adet gecikmesi ilk belirtidir. Kesin tanı; kanda ve idrarda yapılan testler, ultrason incelemesi ve bulantı, halsizlik veya baş dönmesi gibi klinik belirtilerle konulur.

2. Gebeler ne zaman doktora başvurmalıdır? Adeti geciken bir kadın vakit kaybetmeden doktora başvurmalıdır. Gebelik testi ve ultrason ile hızlıca tanı konulabilir. Tanı sonrası, anne adayı düzenli aylık kontrollere başlamalıdır.

3. Gebelik süreci nasıl izlenir? Planlı bir gebelikte süreç şu şekilde ilerler:

• Gebelik Öncesi: Jinekolojik muayene, ultrason, smear testi, kan grubu, hemogram ve tam idrar testi.
• 11-15. Haftalar: İkili tarama testi.
• 16-18. Haftalar: Üçlü tarama testi.
• 22-26. Haftalar: 2. düzey ultrason (detaylı USG) ve Doppler testi.
• 24-26. Haftalar: Şeker yükleme testi.

Riskli durumlarda 18-22. haftalar arasında amniyosentez veya kordosentez yöntemlerine başvurularak Down sendromu ve diğer anomaliler ekarte edilmelidir.

Gebelikte Dikkat Edilmesi Gerekenler

4. Gebelikte zararlı maddeler nelerdir? Doktor danışmanlığı dışında kullanılan ilaçlar, kahve, sigara ve narkotik maddeler kesinlikle sakıncalıdır. Alkol ve sigara, gebe kalmayı zorlaştırdığı gibi; düşük doğum tartısı, gelişme geriliği, erken doğum ve anne rahminde bebek ölümlerine neden olabilir.

5. İleri sistemik hastalığı olanlar gebe kalabilir mi? İleri evre kalp, karaciğer, böbrek hastaları ve diyabet hastalarının gebe kalması riskli olabilir. Bu kişiler mutlaka bir iç hastalıkları uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.

6. Bebek hareketleri ne zaman hissedilir? İlk gebeliklerde hareketler genellikle 18-20. haftalarda, daha önce doğum yapmış olanlarda ise 16. haftadan itibaren hissedilmeye başlanır.

7. Gebelikte saç boyatmak güvenli midir? Kesin bir yasak olmamakla birlikte, uzmanlar genellikle beşinci aydan sonra ve organik boyaların tercih edilmesini önermektedir.

8. Ultrasonun bir zararı var mıdır? 1956 yılından beri kullanılan ultrasonda bugüne kadar bildirilmiş bir komplikasyon yoktur. Ancak doktorun belirlediği sıklık dışında kullanılmamalıdır.

Tanı Yöntemleri ve Riskli Durumlar

9. Kan uyuşmazlığı nedir? Annenin Rh (-), babanın Rh (+) olduğu durumlarda Rh uygunsuzluğu görülebilir. Gebelikte "Indirect Coombs" testi ile izlem yapılır. Gerekli hallerde anne rahminde bebeğin kanı değiştirilebilir veya doğum sonrası fototerapi uygulanabilir.

10. Down Sendromu tanısı nasıl konur? Zihinsel ve bedensel gelişme geriliği ile seyreden bu hastalık, 35 yaş üstü gebeliklerde daha sık görülür. Koryon villus biyopsisi, amniyosentez veya kordosentez ile 21. kromozom trizomisi tespiti yapılarak tanı konur.

Doğum ve Sonrası Hakkında Bilgiler

11. Normal doğum mu, sezaryen mi tercih edilmelidir? Gelişmiş ülkelerde doğumların %70-75'i normal vajinal yolla, %20-25'i ise sezaryenle gerçekleşir. Sezaryen gerektiren durumlar şunlardır:

• Bebeğin ters gelmesi (makat geliş),
• Çoğul gebelikler,
• Plasentanın önde gelmesi,
• Çatı darlığı veya iri bebek,
• Bebeğin kalp atışlarının bozulması.

12. Doğum sonrası süreç ve korunma

• Tekrar Doğum: İster normal ister sezaryen olsun, iki doğum arasında en az iki yıl olması önerilir.
• Adet Düzeni: Emziren kadınlarda adet genellikle emzirme bittikten 1 ay sonra başlar. Ancak emzirirken de gebe kalınabileceği unutulmamalıdır.
• Korunma Yöntemleri: Prezervatif, doğum kontrol hapları, rahim içi araç (RİA) ve tüplerin bağlanması en sık kullanılan yöntemlerdir. Prezervatif, yan etkisi olmayan ve etkinliği yüksek bir yöntem olarak doğumdan hemen sonra kullanılabilir.

13. Gebelikte kanser taraması yapılır mı? Hamilelik dönemi, kadınların düzenli doktor kontrolüne girdiği bir süreç olduğu için kanser taraması (smear vb.) yapılması için en uygun zamandır. Bazı kanser türlerinin teşhis ve tedavisi, anneye ve bebeğe zarar vermeden bu dönemde gerçekleştirilebilir.