Gaz-Gaita Kaçırma

Fekal İnkontinens: Tanım ve Epidemiyoloji

Fekal inkontinens, son bir ay içerisinde iki defadan fazla olmak kaydıyla, uygunsuz yer ve zamanda istem dışı gaita çıkarılması olarak tanımlanır. Bu durum genellikle üriner inkontinens (idrar kaçırma) ile birlikte seyreder. Toplumdaki sıklığına bakıldığında yaşlılarda %1-10, huzurevlerinde kalanlarda ise %10-60'a varan oranlar bildirilmiştir.

İnkontinens vakaları şiddetine göre iki ana gruba ayrılır:

• Minör Anal/Fekal İnkontinens: Gaz ya da şekilsiz gaita kaçırılmasıdır; tedavisi daha kolay bir tablodur.
• Majör İnkontinens: Şekilli gaitanın tutulamaması durumudur. Pelvik taban kaslarında ciddi anatomik veya sinirsel (innervasyon) defektlerin sonucunda oluşur.

Fekal İnkontinens Nedenleri ve Oluş Mekanizmaları

Anal inkontinens etiyolojisi; idiopatik, travmatik, nörolojik ve konjenital gruplar altında incelenir. Her grubun kendine has patofizyolojik süreçleri bulunmaktadır.

İdiopatik İnkontinens

Pudendal ve sakral sinirlerde oluşan gerilme tipi hasar sonucu pelvik taban kaslarının denervasyonu ile gelişir. Özellikle uzamış vajinal doğumlar, anismus ve kronik konstipasyon (kabızlık) süreçlerinde pudendal sinirin %20 oranında gerildiği bilinmektedir. Kadınlarda daha sık görülmekle birlikte, ileri yaş erkeklerde de birinci sırada gelen mekanizmadır.

Tanısal Bulgular:

• Anal Ultrason: Sfinkter kasları anatomik olarak normal görünür.
• Anorektal Fizyoloji: Anal dinlenme ve sıkma basınçları azalmıştır.
• PNMTL: Tipik olarak uzamış bulunur.

Travmatik İnkontinens

Pelvik taban kaslarına yönelik kazara veya cerrahi müdahale (iatrojenik) kaynaklı travmalardır. Kadınlarda en sık rastlanan tiptir. Forseps kullanılan zor doğumlar veya yanlış uzatılan epizyotomiler, anal kanal ön duvarında sfinkter defektlerine yol açabilir.

Diğer travmatik nedenler şunlardır:

• Manuel anal dilatasyon ve yanlış teknikle yapılan hemoroidektomi.
• Anal fissür cerrahisinde uygulanan sfinkterotomi.
• Kompleks anorektal fistül cerrahileri.
• Rektum içi yabancı cisimler ve anormal cinsel eylemler.
• Bebeklerde görülen imperforate anüs için yapılan yapay anüs operasyonları.

Nörolojik Nedenli İnkontinens

Lokal, spinal (omurilik) veya serebral (beyinsel) düzeydeki hasarlara bağlı gelişir. Diyabetli (şeker hastası) bireylerde otonom nöropati ve iç anal sfinkter (İAS) basınç düşüklüğü nedeniyle sık görülür. Ayrıca yaşlılarda hareketsizlik ve yetersiz sıvı alımı sonucu oluşan fecal impaction, rektal genişlemeye yol açarak sürekli bir İAS gevşemesine neden olur.

Tedavi Yöntemleri

Etiyolojisi ne olursa olsun, minör vakalarda öncelikle konservatif yöntemler tercih edilir. Tedavi süreci şu uygulamaları kapsar:

Biofeedback yönteminde, anorektal fizyolojik düzenekler yardımıyla kasılmalar hastaya görsel ve işitsel olarak sunulur; böylece hastanın pelvik taban kaslarını eğitmesi hedeflenir.