Endometriozis ?
- Endometriozis, rahim iç tabakasının rahim dışındaki bölgelerde büyümesiyle oluşan kronik bir sağlık sorunudur ve kesin tanısı sadece cerrahi müdahale sonrası patolojik inceleme ile konulabilir.
- En yaygın belirtisi pelvik ağrı olan bu hastalık, dokularda yapışıklıklara yol açarak kısırlığa ve yumurtalıklarda çikolata kistlerinin oluşmasına neden olabilir.
- Tedavi süreci hastanın şikayetlerine ve çocuk isteğine göre ilaç veya cerrahi yöntemlerle kişiye özel planlanır, ancak her iki yöntemde de hastalığın tekrarlama riski bulunmaktadır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Endometriozis Nedir?
Endometriozis, normal şartlarda rahmin iç tabakasını döşeyen endometrium dokusunun, rahim dışındaki bir bölgede büyümesi olarak tanımlanan kronik bir sağlık sorunudur. Bu durum, genellikle üreme çağındaki kadınları etkileyen ve yaşam kalitesini önemli ölçüde düşürebilen bir tablodur. Hastalığın kesin teşhisi ancak patolojik inceleme yani biyopsi işlemi ile konulabilmektedir.
Endometriozis Tanısı Nasıl Konur?
Birçok hastanın merak ettiği hususlardan biri tanı yöntemleridir. Endometriozis tanısı; ultrason, fiziksel muayene veya smear testi ile kesin olarak konulamaz. Bu yöntemler şüphe uyandırsa da kesin sonuç için cerrahi müdahale gereklidir.
Kesin tanı, ameliyat sırasında şüpheli dokulardan alınan parçaların patolojik incelemesi sonucunda netleşir. Eğer kişi endometriozis belirtileri gösteriyorsa, uzman hekim öncelikle pelvik muayene gerçekleştirir. Ancak tek kesin tanı yöntemi, vücut içine bakılmasını sağlayan cerrahi yöntemdir; bu aşamada genellikle kapalı cerrahi olan laparoskopi tercih edilir.
Endometriozis Belirtileri Nelerdir?
Endometriozis vakalarında en sık karşılaşılan semptom pelvik ağrıdır. Bu ağrı farklı süreçlerde kendini gösterebilir:
- Adet dönemlerinde şiddetli ağrı,
- Cinsel ilişki sırasında duyulan ağrı,
- Dışkılama veya idrara çıkma esnasında hissedilen ağrı,
- Adet düzensizlikleri.
Önemli bir detay olarak; ağrının şiddeti hastalığın ciddiyetini yansıtmaz. Hafif ağrısı olan bir hastada ileri derece endometriozis görülebilirken, çok şiddetli ağrısı olan birinde hastalık erken evrede olabilir. Bazı vakalarda ise kişi hiçbir şikayet yaşamayabilir ve tanı, kısırlık araştırması sırasında tesadüfen konulabilir. Genellikle gebe kaldıktan sonra hastalığa bağlı ağrılar hafifleme eğilimi gösterir.
Endometriozis Kimlerde Görülür?
Endometriozis, adet gören tüm yaş gruplarında ortaya çıkabilmekle birlikte, en sık 30-40 yaş aralığındaki kadınlarda görülür. Hiç çocuk sahibi olmamış kadınlarda görülme sıklığı daha yüksektir. Ayrıca genetik yatkınlık önemli bir faktördür; kişinin annesinde, kız kardeşinde veya kızında bu hastalık varsa görülme olasılığı artmaktadır.
Hastalığın Vücut Üzerindeki Etkileri
Endometriozis dokusu, rahim iç tabakası gibi hormonal değişimlere tepki verir. Aylık döngüde dökülen ve kanayan rahim iç tabakası, başka organlara yerleştiğinde de aynı şekilde kanar. Bu durum zamanla dokularda nebde (skar) oluşmasına ve yapışıklıklara yol açar.
Oluşan bu yapışıklıklar hem şiddetli ağrılara neden olur hem de organları birbirine yapıştırarak kısırlığa (infertilite) sebebiyet verebilir. Endometriozis dokusunun en sık görüldüğü bölgeler şunlardır:
| Sık Görülen Bölgeler | Nadir Görülen Bölgeler |
|---|---|
| Yumurtalıklar ve Fallop Tüpleri | Akciğerler |
| Rahim Yüzeyi ve Douglas Boşluğu | Karın Zarı (Periton) |
| Bağırsaklar ve Rektum | |
| İdrar Torbası ve Üreterler |
Not: Endometriozis yumurtalıklarda geliştiğinde, halk arasında çikolata kisti olarak bilinen endometrioma yapılarını oluşturabilir.
Endometriozis Tedavi Yöntemleri
Endometriozis tedavisi; hastanın şikayetlerine, bebek sahibi olma isteğine ve hastalığın evresine göre kişiye özel planlanır. Tedavi sürecinde ilaçlar, cerrahi yöntemler veya her ikisinin kombinasyonu kullanılabilir. Unutulmamalıdır ki, her iki yöntemde de bir süre sonra hastalık geri gelebilir.
Hormonal Tedavi Seçenekleri
- Doğum Kontrol Hapları: Adetleri düzenler, kanama miktarını azaltır ve ağrıyı hafifletir.
- GnRH İğneleri: Östrojen üretimini baskılayarak geçici bir menopoz dönemi yaratır. İğne, implant veya burun spreyi şeklinde uygulanabilir. Yan etkileri arasında sıcak basması, baş ağrısı ve kemik dansitesinde azalma görülebilir.
- Progesteron Hormonu: Östrojen karşıtı olarak hap veya iğne şeklinde verilir. Kullanım süresince adetler kesilebilir veya lekelenmeler görülebilir.
Cerrahi Tedavi ve Sonrası
Genellikle kapalı ameliyat (laparoskopi) tercih edilerek endometriotik dokular yakılır veya çıkarılır. İleri vakalarda açık ameliyat (laparotomi) gerekebilir. Ameliyat sonrası ağrılar genellikle geçse de, hastaların yaklaşık yarısında bir yıl içinde ağrı tekrarlayabilir. Bu riski azaltmak için cerrahi sonrası ilaç tedavisi ile destek sağlanır.
Ağrının geçmediği ve çok şiddetli olduğu son çare durumlarında rahim ve yumurtalıkların alınması gündeme gelebilir. Bu durumda hastalık çoğunlukla geçer ancak kişi bir daha adet göremez ve bebek sahibi olamaz.
