Duygusal açlık
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Duygusal Açlık: Doymak Bilmeyen Yeme İsteğinin Arkasındaki Gerçek
Günlerce süren ve bir türlü bastırılamayan yeme isteği, çoğu zaman fiziksel bir ihtiyaçtan ziyade duygusal bir boşluğun habercisidir. Kişi kendini çok aç hissetse de bu durum aslında midedeki boşluktan değil, bir türlü ulaşılamayan doyum hissinden kaynaklanır. Midede yiyecek yer kalmamasına ve şişkinlik hissedilmesine rağmen yeme eylemine devam etme arzusu, kontrol edilmesi güç bir süreci beraberinde getirir.
Bu kontrolsüz yeme isteği, bireyde giderek artan bir kilo alma korkusu yaratsa da isteğe engel olmak her zaman mümkün olmayabilir. İçten gelen tarif edilemez yeme arzusu arttıkça, kişi kendini psikolojik olarak daha kötü hissetmeye başlar. Bu olumsuz duygu durumu, ne yazık ki kişiyi tekrar yemek yemeye iten bir tetikleyiciye dönüşür.
Duygusal Açlık Nedir?
Duygusal açlık, bireyin fiziksel olarak aç olmamasına rağmen, duygusal anlamda kendini daha iyi hissetmek amacıyla yemeğe yönelmesi durumudur. Bu durumda yemek yendikten sonra gerçek bir tokluk hissi oluşmaz; sadece geçici bir haz alınır. Bu haz kısa süreli olduğu için kişi çok geçmeden kendini yeniden aç hisseder.
Duygusal Açlığın Nedenleri Nelerdir?
Genellikle yaşanılan duygusal boşluğu yeme eyleminin verdiği anlık haz ile doldurma çabası, duygusal açlığın temel nedenidir. Bu durumu tetikleyen başlıca psikolojik etkenler şunlardır:
- Yoğun stres ve kaygı durumları
- Yalnızlık hissi ve boşluk duygusu
- Sıkıntı, öfke ve gerginlik
- Duygusal çöküntü süreçleri
Bu etkenler bir araya geldiğinde, yeme eylemi bir savunma mekanizması olarak kullanılır ve zamanla bir kısır döngü halini alır.
Duygusal Yeme Kısır Döngüsü Nasıl İşler?
Duygusal sorunları bastırmak amacıyla girilen haz arayışı, kişiyi doğrudan yemeğe yönlendirir. Yemek yerken hissedilen anlık haz, kişiyi kısa bir süreliğine sorunlarından uzaklaştırsa da bu durum kalıcı değildir. Yemek sonrasında yaşanan yoğun pişmanlık, yeni bir duygusal baskı yaratır. Bu pişmanlığı bastırmak için tekrar haz arayışına girilmesi, döngünün başa sarmasına neden olur.
Fiziksel Açlık ve Duygusal Açlık Arasındaki Farklar
Fiziksel açlık ile duygusal açlığı birbirinden ayıran temel farkları aşağıdaki tabloda inceleyebilirsiniz:
| Özellik | Fiziksel Açlık | Duygusal Açlık |
|---|---|---|
| Ortaya Çıkış | Kademeli olarak gelişir. | Aniden ve şiddetli başlar. |
| Belirtiler | Mide kazınması, kan şekeri düşüşü. | Fiziksel belirti yoktur, zihinseldir. |
| Doyma Hissi | Yedikçe tokluk hissi oluşur. | Ne kadar yense de doygunluk oluşmaz. |
| Erteleme | Bir süre ertelenebilir. | Hemen tatmin edilmek istenir, acildir. |
| Duygu Durumu | Yemek sonrası ihtiyaç karşılanmış hissedilir. | Yemek sonrası pişmanlık ve suçluluk hissedilir. |
Duygusal Açlıktan Kurtulmak İçin Çözüm Yolları
Duygusal açlık problemi yaşayan bireyler için öncelikli çözüm noktası diyetisyenler değildir. Yeme eyleminin kontrol altına alınabilmesi için öncelikle bu durumu tetikleyen duygusal problemlerin çözüme kavuşturulması gerekir. Bu süreçte bir psikolog veya psikiyatrist desteği almak, tedavinin başarısı açısından en etkili yoldur.
Psikolojik altyapı kontrol altına alındıktan sonra, sağlıklı kilo verme süreci için bir diyetisyenden yardım alınabilir. Araştırmalar, psikolojik destek olmaksızın sadece diyetisyenle yürütülen süreçlerde kişilerin fazla kilolarının ancak %15'ini verebildiğini göstermektedir.
Tedavi Edilmezse Hangi Sorunlara Yol Açar?
Duygusal açlık sorunu tedavi edilmediği takdirde, bireyler kilo vermek için harcadıkları zamanı ve maddi kaynakları boşa harcayabilirler. Bu durum, kişinin kendine olan özgüveninin zedelenmesine yol açar. İlerleyen aşamalarda ise şu ciddi psikolojik problemler ortaya çıkabilir:
- Beden algısında bozulma
- Sosyal fobi
- Depresyon
Psikolog Ayhan ALTAŞ
Psikoterapist & Hipnoterapist & EMDR Terapisti
