DİSOSİYASYON NEDİR?

Disosiasyon Nedir? Bölünme ve Kopmanın Psikolojik Boyutu

Disosiasyon, kelime anlamı itibarıyla bölünme, ayrılma ve kopma süreçlerini ifade eder. Kişinin zihnindeki olumsuz duygular, düşünceler ve anılar baş edilemeyecek düzeye ulaştığında, bir savunma mekanizması olarak bu unsurların yok sayılması durumudur. Bu mekanizma, bireyin kısa vadede hayata tutunmasını sağlasa da uzun vadede kronik psikolojik sorunlara zemin hazırlar.

Birçok insan, yüzleşmekten kaçındığı olumsuzluklar karşısında disosiasyonu bir kalkan olarak kullanır. Hayatına hiçbir sorun yokmuş gibi devam etmeye çalışan birey, aslında sorunların boyut değiştirerek tekrar karşısına çıkmasına neden olur. Bu süreçte kişi, yaşadığı duruma karşı yabancılaşma hisseder, sorumluluk alamaz ve sorunların içinde boğulur. Genellikle topluma uyum sağlayan ve "ideal tip" olarak görülen bu kişiler, aile içi ilişkilerde ise ciddi bir iletişim kopukluğu ve inkâr içerisindedirler.

Disosiyatif Aileler ve "Günah Keçisi" Kavramı

Disosiyatif aile yapılarında sorunların üstü örtülür ve gizli problemler hakkında asla konuşulmaz. Aile bireyleri, hissettikleri yoğun suçluluk duygusuyla baş edemedikleri için sorumluluk almaktan kaçınırlar. Bu tür ailelerde genellikle bir üye "günah keçisi" ilan edilir. Bu kişi (çoğunlukla çocuk veya genç yetişkin), sürekli kriz yaratarak adeta sorundan beslenir.

Ailedeki diğer bireyler, çatışmadan kaçmak adına bu durumu tolere eder ve sessiz kalır. Tüm suçun yüklendiği bu "günah keçisi" değişirse her şeyin düzeleceğine inanılır; oysa asıl problem ailenin işleyişindedir. Bu noktada, sadece sorunlu görülen bireyin değil, ailenin bir bütün olarak tedavi sürecine dahil edilmesi kritiktir. Aksi takdirde tam bir iyileşme sağlanamaz.

Disosiyatif Bozukluk Nedir? Nedenleri ve Belirtileri

Disosiyatif bozukluk, ağır travmalar (kaza, deprem, ölüm, cinsel taciz, ağır psikolojik şiddet) sonrası gelişen bir ruhsal bölünme rahatsızlığıdır. Bu durum, kişilik bölünmesi olarak kendini gösterebilir ve bireyde aynı anda farklı kişilik özelliklerinin ortaya çıkmasına neden olabilir. Prof. Dr. Vedat Şar'a göre, disosiyatif bozukluklar ilaç tedavisinin henüz bulunmadığı tek psikiyatrik bozukluktur ve bu vakalarda ilaçlara yanıt vermeyen kronik depresyon sıklıkla görülür.

Disosiyatif Bozukluk Belirtileri Nelerdir?

Disosiyatif bozukluk yaşayan bireylerde aşağıdaki semptomlar gözlemlenebilir:

• Organik bir nedeni olmayan bedensel yakınmalar
• Kontrol edilemeyen öfke krizleri
• Baygınlık nöbetleri
• Gün içerisinde hatırlanamayan zaman dilimleri ve davranışlar
• İntihar düşünceleri ve ağır depresyon
• Zihin içerisinde duyulan sesler

Disosiasyon Tedavisi ve Psikoterapi

Disosiyatif bozuklukların tedavisinde en etkili yöntem psikoterapidir. Uzman görüşlerine göre, psikiyatrik ilaçlar bu rahatsızlıkta etkili sonuçlar vermemektedir. Tedavi süreci, alanında yetkin ve bu konuda uzmanlaşmış psikoterapistler eşliğinde yürütülmelidir.

Tedavinin başarısında danışan ve terapist arasındaki güven ilişkisi temel taşıdır. İyileşme süreci uzun yıllar sürebilir ve kalıcı sonuçlar için ailenin de sürece aktif katılımı şarttır.

Fatma Çalışkan
Psikolog / Pozitif Psikoterapist