DEHB BOZUKLUĞU

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) Nedir?

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), genellikle okul öncesi dönemde belirti vermeye başlayan ve yetişkinlik döneminde de etkilerini sürdürebilen kronik bir durumdur. Bu bozukluk temel olarak aşırı hareketlilik, kısa dikkat süresi ve dürtüsellik gibi belirgin karakteristik özelliklerle tanımlanmaktadır. Bireyin sosyal, akademik ve günlük yaşam kalitesini doğrudan etkileyen bu süreç, doğru yaklaşımlarla yönetilmelidir.

DEHB Belirtileri Nelerdir?

DEHB belirtileri, her bireyde aynı şekilde ortaya çıkmaz ve genellikle iki ana kategori altında sınıflandırılır. Bu belirtilerin yoğunluğu, çocuğun gelişimsel sürecine ve çevresel faktörlere göre değişkenlik gösterebilir.

Aşırı Hareketliliğin (Hiperaktivite) Ön Planda Olduğu Tür

Bu türde çocuklarda gözlemlenen temel davranışlar şunlardır:

• Çoğu zaman kıpır kıpırdır ve yerinde durmakta zorlanır.
• Sınıf ortamı veya oturması beklenen diğer sosyal durumlarda sıklıkla yerinden kalkar.
• Sürekli hareket halindedir; adeta bir motor tarafından sürülüyormuşçasına durmaksızın aktivite içerisindedir.

Dikkat Eksikliğinin Ön Planda Olduğu Tür

Dikkat eksikliği baskın olan bireylerde ise şu semptomlar öne çıkar:

• Çok konuşur ancak etkinliklere ve grup oyunlarına katılmakta zorluk yaşar.
• Verilen yönergeleri başından sonuna kadar takip edemez.
• Ödevlerini, sorumluluklarını ve başladığı işleri tamamlamakta güçlük çeker.
• Dikkati dış uyaranlarla çok çabuk dağılır ve ayrıntılara odaklanamaz.
• İlgileri kolayca başka yönlere kayar ve günlük yaşamda oldukça unutkandırlar.

Hiperaktivite Olmadan Dikkat Eksikliği Görülebilir mi?

Bir çocukta DEHB tanısı olması için mutlaka aşırı hareketlilik gözlemlenmesi şart değildir. Bazı çocuklarda en belirgin şikayet, sadece dikkat süresinin çok kısa olmasıdır. DEHB vakalarının bir kısmında aşırı hareketlilik ve dürtüsellik ön plandayken, bir kısmında sadece dikkatsizlik belirtileri görülür. Ancak vakaların önemli bir kısmında her iki gruptan şikayetlerin bir arada bulunduğu birleşik tip gözlemlenmektedir.

DEHB Tanılı Çocukların Ebeveynleri İçin Stratejik Öneriler

DEHB süreciyle mücadele eden ebeveynlerin, çocuklarına destek olabilmeleri için aşağıdaki uzman önerilerini dikkate almaları büyük önem taşımaktadır:

1. Spesifik Kurallar Belirleyin: Kural koyduğunuzda bunların çok net ve anlaşılır olmasına dikkat edin; kuralları yazılı hale getirerek görünür bir yere asın.
2. Anlamlı Ödüller Kullanın: Motivasyonu artırmak için çocuk için gerçekten anlamlı ve güçlü ödüller seçin.
3. Sürekli Geri Bildirim Verin: Çocuğunuza, onun davranışlarının ve yaptıklarının farkında olduğunuzu sık sık hissettirin.
4. Planlama Desteği Sağlayın: Beklentiler ve günlük planlar konusunda çocuğunuza rehberlik ederek önünü görmesini sağlayın.
5. Esneklik Payı Bırakın: Çocuğunuzun çok iyi günleri olabileceği gibi, performansının düştüğü kötü günlerinin de olabileceğini unutmayın.
6. Olumluya Odaklanın: Sürekli olumsuzluklara, yapılamayan işlere veya cezalara odaklanmak yerine, olumlu davranışları pekiştirin.
7. Biyolojik Temeli Kabul Edin: Bunun bir karakter sorunu değil, biyolojik bir sorun olduğunu daima akılda tutun.
8. Davranışlarınızla Örnek Olun: Çok fazla konuşup nasihat vermek yerine, sergilediğiniz öğretici davranışlarla yol gösterin.
9. Sabır ve Mizah: Süreç boyunca sabırlı olun ve espri anlayışınızı kaybetmemeye özen gösterin.
10. Hoşgörülü Olun: Hem kendinize hem de çocuğunuza karşı hoşgörüyle yaklaşın. Unutmayın ki; dikkat, hiçi her şeye dönüştürür.