ÇOCUKLARDA TEKRARLAYAN (PERİYODİK) ATEŞ
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Çocuklarda Tekrarlayan Ateş ve Periyodik Ateş Sendromları
Çocukluk çağında ateş, en sık viral üst solunum yolu enfeksiyonları nedeniyle görülür. Sağlıklı çocuklarda yılda 8-9 kez üst solunum yolu enfeksiyonuna bağlı ateşlenme normal kabul edilirken, okul ve kreş dönemindeki çocuklarda bu sayı yılda 10-12 atağa kadar çıkabilmektedir. Ancak enfeksiyon bulgusu olmaksızın tekrarlayan ateş durumlarında, altta yatan farklı klinik tabloların değerlendirilmesi gerekir.
Ateşin enfeksiyon dışı nedenlerle tekrarladığı durumlarda; romatolojik hastalıklar, neoplastik süreçler, bağışıklık sistemi yetersizlikleri veya metabolik sebepler akla gelmelidir. Belirli aralıklarla tekrarlayan ve sebebi standart testlerle açıklanamayan bu durumlara genel olarak periyodik ateş sendromları adı verilir. Bu sendromlar, hem aileler hem de hekimler için ayrıntılı bir tanı süreci gerektiren önemli bir sağlık konusudur.
Periyodik Ateş Sendromu Tanı Kriterleri
Genel olarak periyodik ateş sendromlarından söz edebilmek için belirli ortak bulguların varlığı aranır. Bu kriterler şunlardır:
- Tekrarlayan ateşli dönemler arasında en az yedi gün bulunmalıdır.
- Altı aylık bir zaman dilimi içinde en az üç kez ateşli dönem görülmelidir.
- Ateşsiz ara dönemlerde çocuk tamamen normal ve sağlıklıdır.
Sık Görülen Periyodik Ateş Sendromları
Çocukluk çağında görülen periyodik ateş tabloları; PFAPA sendromu, Ailevi Akdeniz Ateşi (FMF) ve Siklik Nötropeni gibi farklı alt türlere ayrılır. Aşağıdaki tabloda bu sendromların temel özellikleri özetlenmiştir:
| Sendrom Adı | Atak Süresi | Atak Aralığı | Tipik Belirtiler |
|---|---|---|---|
| PFAPA | 3-6 Gün | 3-6 Hafta | Aft, farenjit, boyunda lenf nodu büyümesi |
| Siklik Nötropeni | 3-6 Gün | Ortalama 21 Gün | Derin ağızlı ülserler, selülit, enfeksiyonlar |
| FMF (Ailevi Akdeniz Ateşi) | 12-72 Saat | Değişken | Karın ağrısı, eklem iltihabı (artrit), döküntü |
| HIDS (Hiper IgD) | Değişken | Değişken | İshal, lenfadenopati, dalak büyümesi |
| TRAPS | Yaklaşık 1 Hafta | Değişken | Kas ağrısı, gezici belirtiler, ateş |
PFAPA Sendromu
PFAPA sendromu, üst solunum yolu enfeksiyonu bulguları belirgin olmamasına rağmen yüksek ateş (38-41 ºC) ile karakterizedir. Ataklar sırasında ağız içinde beyaz renkli aftlar, farenjit ve boyun bölgesinde lenf nodu büyümesi gözlenir. Genellikle 4 ile 8 yıl içinde kendiliğinden iyileşen bu tablo, çocuk büyüdükçe atak aralıklarının uzamasıyla seyreder.
Siklik Nötropeni
Klinik olarak PFAPA ile karışabilen Siklik Nötropeni, ortalama 21 günde bir tekrarlayan ateş ve derin yerleşimli ağrılı ağız ülserleri ile kendini gösterir. Bu hastalarda kanda beyaz küre düşüklüğü (nötropeni) olduğu dönemlerde sinüzit, orta kulak iltihabı ve zatürre gibi enfeksiyonlar gelişebilir. Tanı için 2 aylık süreçte haftada 2-3 kez lökosit sayımı yapılarak mutlak nötrofil sayısının <500/m3 olduğu gösterilmelidir.
Ailevi Akdeniz Ateşi (FMF)
Ailevi Akdeniz Ateşi (FMF), 12-72 saat süren ve genellikle 38°C üzerindeki ateş ataklarıyla seyreder. Ateşe eşlik eden şiddetli karın ağrısı, bazen akut apandisit ile karıştırılacak kadar yoğun olabilir. Ayrıca bacaklardaki büyük eklemleri tutan artrit ve ayak sırtında döküntüler görülebilir. Ataklar sırasında CRP, sedimentasyon ve serum amiloid A düzeyleri yükselir; kesin tanı için mutasyon analizi uygulanır.
Hiper IgD Sendromu (HIDS)
Mevalonat kinaz genindeki mutasyon sonucu oluşan bu hastalık, otozomal resesif geçişlidir. Hiper IgD Sendromu, süt çocukluğu döneminde başlar ve travma veya stres gibi faktörlerle tetiklenebilir. Karakteristik olarak yüksek ateşin yanında ishal, dalak büyümesi ve 100 mg/dL üzerindeki serum IgD düzeyi ile tanınır.
TRAPS ve Ailesel Soğuk Ürtikeri
TRAPS, bir kas grubunda lokalize ağrı ve gerginlikle birlikte seyreden, yaklaşık bir hafta süren ateş ataklarıdır. En ciddi komplikasyonu böbrek tutulumlu amiloidozdur.
Ailesel Soğuk Ürtikeri (FCU) ise soğuğa, rüzgara veya yağmura maruz kaldıktan sonra gelişen döküntü, eklem ağrısı ve ateş ile karakterizedir. Erken bebeklik döneminde başlayan bu tabloda döküntüler ürtikeri andırır ve kaşıntılı bir yapıdadır. Benzer şekilde Muckle-Wells Sendromu da bu grupta değerlendirilen önemli periyodik ateş nedenleri arasındadır.
