Çocuk sahibi olmaya çalışırken, bu stresimle ne yapacağım?

İnfertilite Sürecinde Stres Faktörü ve Bilimsel Gerçekler

İnfertilite (kısırlık) sürecinde olan bireyler, sıklıkla çevrelerinden “stres yapma, rahat olursan olur” gibi telkinler duymaktadır. Bu tür yaklaşımlar, süreci bizzat yaşayan kişiler için anlamlı olmaktan ziyade, çoğu zaman sinir bozucu ve baskılayıcı bir hal alabilmektedir. Ancak konunun bilimsel boyutu incelendiğinde, stres ve doğurganlık arasındaki ilişkinin sanılandan çok daha derin olduğu görülmektedir.

İnfertilite Süreci Strese Yol Açar mı?

İnfertilite-stres ilişkisine bakıldığında, sürecin kendisinin başlı başına bir stres kaynağı olduğu yadsınamaz bir gerçektir. Yapılan kapsamlı araştırmalar, bu durumun psikolojik yükünü çarpıcı verilerle ortaya koymaktadır. Özellikle Domar, Zuttermeister ve Friedman (1993) tarafından yürütülen çalışma, bu konuda en dikkat çekici referanslardan biridir.

İlgili araştırmaya göre, infertilite tedavisi gören kadınların stres düzeyleri; kanser, AIDS ve kalp hastalıkları gibi hayati tehlike arz eden rahatsızlıklarla mücadele eden bireylerinkiyle benzerlik göstermekte, hatta bazen bu düzeyleri aşmaktadır. Bu durumun temel nedenleri arasında şunlar yer almaktadır:

• Tüp bebek tedavilerinin bedensel ve duygusal yıpratıcılığı,
• Tedavi sonuçlarının belirsizliği ve kontrol edilemezlik hissi,
• Sosyal ilişkilerde yaşanan zorlanmalar,
• Tekrarlayan denemelerde oluşan "umut ve hayal kırıklığı" döngüsü.

Stres İnfertiliteyi Nasıl Etkiler?

Bilimsel literatür, özellikle kronik stres ve depresyonun gebelik şansını olumsuz etkileyebileceğine dair önemli kanıtlar sunmaktadır. Beyinde bulunan hipotalamus bölgesi, bu ilişkinin merkezinde yer alır. Hipotalamus, hem üreme hormonlarının yönetiminden sorumludur hem de duygusal tepkilerimizi düzenler.

Yaşamda süregiden bir stres faktörü olduğunda, hipotalamusun hormon yönetimi sekteye uğrayabilir. Aşırı stres seviyeleri şu biyolojik süreçleri doğrudan etkileyebilir:

Thiering ve arkadaşları (1993) tarafından yapılan bir çalışma, depresyon geçmişi olmayan kadınlarda gebelik oranlarının, depresyon yaşayanlara göre iki kat daha fazla olduğunu göstermiştir. Bu veriler, psikolojik sağlık ile bedensel doğurganlığın birbirinden ayrılamaz bir bütün olduğunu kanıtlamaktadır.

Zihin-Beden Yönelimli Psikolojik Desteğin Rolü

Eğer baş edilemeyen bir stres, kaygı bozukluğu veya depresyon söz konusuysa, zihin-beden yönelimli terapiler oldukça verimli sonuçlar sunmaktadır. Bu terapi programları; bireysel veya grup çalışması şeklinde uygulanabilen, kişinin duygusal ve düşünsel becerilerini geliştirmeyi hedefleyen bir yapıya sahiptir.

Bu programların birincil amacı, bireyin yaşamını daha huzurlu, keyifli ve tatmin dolu bir hale getirmektir. Psikolojik iyilik halinin sağlanması, dolaylı olarak gebelik şansını artırmakta ve tedavi sürecindeki çaresizlik hissinin yerini özgüvenli bir duruşa bırakmasını sağlamaktadır.

Unutulmamalıdır ki; değişim ve gelişim sizinle başlar. Kontrol altına alınamayan duygusal problemler için bir uzmandan yardım almak, hem yaşam kalitenizi hem de tedavi sürecinizi olumlu yönde dönüştürecektir.

Uzman Klinik Psikolog İlknur Yılmaz