BÖBREK TAŞI TEDAVİSİ

Böbrek Taşı Tedavi Alternatifleri Nelerdir?

Modern tıpta böbrek taşı tedavisi için hastanın durumuna ve taşın özelliklerine göre belirlenen üç temel yöntem bulunmaktadır. Bu yöntemler; ESWL (Vücut Dışından Şok Dalgaları ile Taş Kırma), RIRS (Retrograd İntrarenal Cerrahi) ve PNL (Perkütan Nefrolitotomi) olarak sınıflandırılır. Tedavi planlaması yapılırken taşın boyutu, böbrek içindeki konumu, böbreğin genel durumu, hastanın vücut yapısı ve kişisel tercihleri titizlikle değerlendirilir.

ESWL Hangi Durumlarda Tercih Edilir?

ESWL yöntemi, genellikle böbreğin üst ve orta kısımlarında yerleşmiş, 2 cm’den küçük taşlar için öncelikli bir seçenektir. Bu yöntemin başarısı taşın boyutuyla doğrudan ilişkilidir. 2 cm’den büyük taşlarda, taşın 3-4 mm’lik idrar kanalından düşebilecek seviyeye gelmesi için üçten fazla seans gerekebilir; bu durum böbrek dokusu için risk oluşturabilir.

Taş yükünün fazla olduğu durumlarda, taşlar tamamen kırılsa dahi dökülme aşamasında idrar kanalını (üreter) tıkayarak ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Ayrıca, böbreğin alt kısmındaki taşların yer çekimine karşı hareket ederek atılması zor olduğu için bu bölgedeki taşlarda ESWL genellikle tercih edilmemektedir.

Hangi Durumlarda ESWL Uygulanamaz?

ESWL tedavisi her hasta için uygun olmayabilir. Aşağıdaki durumlarda bu yöntemin uygulanması sakıncalıdır:

• Aktif idrar yolu enfeksiyonu varlığı,
• Kan sulandırıcı ilaç kullanımı,
• Hamilelik durumu,
• Sistin veya whewellite gibi çok sert taş yapıları.

Taşın sertliği tomografi ile ölçülebilir; eğer taş yoğunluğu 1000 HU (Hounsfield Unit) değerinin üzerindeyse, ESWL ile başarı şansı oldukça düşüktür.

ESWL Sonrası Oluşabilecek Komplikasyonlar

İşlem sonrasında kırılan taş parçaları idrar yoluna dizilerek tıkanıklığa ve şiddetli ağrılara neden olabilir. Bu durumda ek bir ESWL seansı veya URS (Üreteroskopi) ile müdahale gerekebilir. Ayrıca idrarda geçici kanamalar veya böbrek çevresinde kanama (hematom) görülebilir. Bu tip durumlarda yatak istirahati ve tıbbi takip hayati önem taşır.

RIRS (Retrograd İntrarenal Cerrahi) Nedir?

RIRS yöntemi, bükülebilen (flexible) ince bir kamera yardımıyla idrar deliğinden girilerek böbrek içindeki taşların lazerle kırılması işlemidir. Bu yöntem, vücutta herhangi bir kesi yapılmadan doğal idrar yolları kullanılarak gerçekleştirilir.

Kullanılan cihazların çok ince yapıda olması nedeniyle, 2 cm’den büyük taşların tek seansta tamamen temizlenmesi oldukça güçtür. Bu sebeple büyük taşlarda RIRS birincil tercih değildir veya tam temizlik için birden fazla seans planlanması gerekebilir. İşlem sonrası en sık karşılaşılan durum, böbrekte veya üreterde küçük taş parçalarının kalmasıdır; bu parçalar ikinci bir seansla temizlenebilir.

PNL (Perkütan Nefrolitotomi) Nedir?

2 cm’den büyük böbrek taşlarının tedavisinde, RIRS yöntemi çok uzun sürdüğü için genellikle PNL yöntemi tercih edilir. Bu işlemde, hastanın böğür bölgesinden açılan 2-3 cm’lik küçük bir kesi aracılığıyla böbreğe bir kamera ilerletilir. Taşlar bu kanal üzerinden parçalanarak dışarı çıkarılır.

Operasyonun ardından böbreğin durumuna göre şu aparatlar yerleştirilebilir:

Ameliyatın seyrine göre bu aparatların her ikisi de takılabilir veya hiçbiri gerekmeyebilir. Yerleştirilen tüp veya kateterler genellikle ameliyattan birkaç gün sonra çıkarılır.

PNL Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler

PNL operasyonu sonrası en sık karşılaşılan komplikasyon kanamadır. Nadiren ciddi boyutlara ulaşan bu kanamalar genellikle kameranın böbreğe girdiği bölgeden kaynaklanır. Çoğu zaman yatak istirahati ile kendiliğinden duran bu durum, çok nadir vakalarda anjiyografik yöntemlerle kanayan damarın kapatılmasını gerektirebilir.