Bireysel Psikoterapide Şema Terapi

Şema Terapi: Bütüncül Bir Yaklaşımla İlişkileri Anlamak

Şema terapi, bireylerin kişilerarası ilişkilerinde uyum bozan yanlarına odaklanan, modern ve bütüncül bir terapi yöntemidir. Son yıllarda psikoterapistler tarafından en sık tercih edilen kuramların başında gelen bu yöntem, hem uzman hem de danışan için sunduğu pratik yaklaşım sayesinde dikkat çekmektedir. Temel amacı, bireyin geçmişten getirdiği kalıpları fark ederek bugünkü yaşam kalitesini artırmaktır.

Uyum Bozucu Şemalar Nasıl Oluşur?

Şema terapiye göre, ilişkilerimizde yaşadığımız sorunların temelinde uyum bozucu şemalar yer almaktadır. Bu şemalar, çocukluk yıllarımızda çevremizdeki kişilerle kurduğumuz etkileşimler sonucunda şekillenir. Şemaların kökenini oluşturan temel figürler şunlardır:

• Anne ve baba (birincil bakım verenler)
• Kardeşler
• Ailedeki diğer bireyler
• Yakın çevredeki sosyal figürler

Bu kişilerle olan iletişimimizde yaşanan üzücü ve travmatik olaylar, ruhsal yapımızda belirli kalıpların oluşmasına neden olur. Bu kalıplar, yetişkinlik döneminde düşüncelerimizi, duygularımızı ve davranışlarımızı doğrudan belirleyen yapılar haline gelir.

Örnek Senaryo: Aşırı Fedakarlık Şeması

Bir çocuğun ebeveynleri tarafından oyun oynamaya teşvik edilmek yerine sürekli görevlerle büyütüldüğünü düşünelim. "İyi çocuklar böyle yapar", "Bunu yapmazsan seni sevmem" gibi ifadelerle büyüyen çocukta, sevginin ancak şartlı elde edilebileceği inancı gelişir.

Bu çocuk yetişkin olduğunda, "Başkalarına fedakarlık yapmazsam sevilmem" düşüncesine sahip olur. Bu durum, kişinin sürekli çevresindekiler için kendinden ödün vermesine yol açan aşırı fedakarlık şeması olarak adlandırılır.

Şema Terapi Süreci ve Tedavi Süresi

Bireysel psikoterapide süreç, kişinin hayatında aktif olan uyum bozucu şemaların tespit edilmesiyle başlar. Ardından, bu şemaların kökenlerini anlamak için çocukluk anılarına odaklanılır. Terapi sürecinin temel hedefleri ve süreleri şu şekildedir:

18 Temel Uyum Bozucu Şema

İnsan psikolojisinde, çevresel etkileşimler neticesinde oluşabilen toplam 18 uyum bozucu şema bulunmaktadır. Bu yapılar tetiklendiğinde duygu ve davranışlarımızı yönetmeye başlar. Bu şemalar şunlardır:

1. Duygusal yoksunluk
2. Terkedilme
3. Kuşkuculuk / Güvensizlik
4. Sosyal izolasyon
5. Kusurluluk
6. Başarısızlık
7. Bağımlılık
8. İç içelik / Gelişmemiş benlik
9. Dayanıksızlık
10. Haklılık
11. Yetersiz öz denetim
12. Fedakarlık
13. Boyun eğicilik
14. Karamsarlık
15. Yüksek standartçılık
16. Onay arayıcılık
17. Duyguları bastırma (Karamsarlık)
18. Cezalandırıcılık