Beyincik tümörleri (kistik serebellar astrositomlar)
- Beyincik tümörleri çocuklarda yetişkinlere göre daha sık görülürken, kistik serebellar astrositomlar özellikle çocukluk çağında iyi huylu seyirleri ve yüksek iyileşme oranlarıyla öne çıkmaktadır.
- Hastalık genellikle sabahları baş ağrısı ve kusma ile başlayıp ilerleyen süreçte denge bozukluğu, çift görme ve kafa içi basınç artışı bulgularıyla kendini göstermektedir.
- Teşhis için en güvenilir yöntem ilaçlı beyin MR'ı olup, temel tedavi yöntemi tümörün cerrahi olarak tamamen çıkarılmasıdır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Beyincik Tümörleri: Erişkin ve Çocukluk Çağı Arasındaki Farklar
Beyincik tümörleri, tıbbi açıdan erişkinler ve çocukluk çağı olmak üzere iki temel kategoride incelenmektedir. Tümörlerin yerleşim yerleri yaş gruplarına göre belirgin farklılıklar gösterir. Erişkinlerde görülen beyin tümörlerinin yaklaşık %70-75’i beyin dokusunda yerleşirken, çocukluk çağı tümörlerinin %60-70 gibi büyük bir oranı beyincik (serebellum) bölgesinde gelişmektedir.
İstatistiksel verilere bakıldığında, erişkin beyin tümörlerinin 2/3’ü beyinde, çocukluk çağı beyin tümörlerinin ise 2/3’ü beyincikte görülür. Erişkinlerde en sık görülen beyin tümörü tipi glial tümörler (astrositomlar) iken, beyincikte en sık rastlanan tür genetik geçişli hemanjioblastomlardır. Çocuklarda ise lösemiden sonra en sık görülen tümör tipi beyincik tümörleridir.
Yaş Gruplarına Göre Sık Görülen Tümör Türleri
Beyincik tümörleri, yerleşim yerlerine ve hastanın yaşına göre farklı histolojik özellikler sergiler. Aşağıdaki tabloda bu dağılım özetlenmiştir:
| Yaş Grubu | En Sık Görülen Beyincik Tümörleri |
|---|---|
| Çocukluk Çağı | Medulloblastom, Astrositom, Epandiom, Beyin Sapı Gliomları, Dermoid ve Epidermoid Kistler |
| Erişkin Dönemi | Hemanjioblastom, Schwannoma, Meningioma, Araknoid ve Epidermoid Kistler, Plazmasitomlar, Metastazlar |
Kistik Serebellar Astrositom Nedir?
Kistik serebellar astrositom, çocukluk çağı beyin tümörlerinin ortalama %10-20’sini oluşturan ve genellikle hayatın ilk 5 yılında teşhis edilen bir tümör tipidir. Cinsiyetler arasında görülme oranı açısından bir fark bulunmamaktadır. Bu tümörlerin en önemli özelliği, medulloblastom veya beyin sapı gliomları gibi diğer beyincik tümörlerine kıyasla çok daha iyi bir prognoza (hastalık seyri) sahip olmalarıdır.
Bu lezyonların sadece %5-20’si histolojik olarak habis (malign) seyirlidir. Bu nedenle, tümörün cerrahi yöntemlerle tamamen çıkarılması durumunda hastaların uzun süreli yaşam oranları oldukça yüksektir.
Hastalığın Hikayesi ve Öncü Belirtiler
Kistik serebellar astrositom vakalarında klinik tablo genellikle birkaç haftalık bir süreçte gelişir. Hastalarda ilk etapta sabahları görülen baş ağrısı ve kusma şikayetleri başlar. Başlangıç aşamasında bu belirtiler genellikle beyincik tümörü dışındaki nedenlere bağlanarak tedavi edilmeye çalışılsa da, zamanla şikayetler inatçı ve devamlı bir hal alır.
Şikayetler ve Klinik Bulgular
Hastalığın ilerlemesiyle birlikte çocuklarda kişilik değişiklikleri, anormal yürüyüş (ataksi), çift görme ve şuur seviyesinde dalgalanmalar gözlemlenir. Beyin sapındaki basınç artışına bağlı olarak şu bulgular gelişebilir:
- Ense ağrısı ve trunkal ataksi
- Bradikardi (Kalp hızında yavaşlama)
- Bradipne (Nefes alma sıklığında azalma)
- Hipertansiyon (Yüksek tansiyon)
- Papil ödemi (Gözlerde basınç artışı) ve nadiren optik atrofi
Kafa içi basınç artışına (KİBA) bağlı olarak hastaların %15’inde 6. kranial sinir felci görülür. Büyük çocuklarda dismetri ve tandem yürüyüş bozuklukları dikkat çekerken, nistagmus ve serebellar fits daha nadir görülen tablolar arasındadır. Şuurun bulanıklaşması veya kapanması her zaman kötü bir gidişatın habercisidir.
Teşhis Yöntemleri ve Ayırıcı Tanı
Beyincik tümörlerinin teşhisinde en güvenilir ve öncelikli yöntem ilaçlı beyin Manyetik Rezonans (MR) tekniğidir. MR, lezyonun yapısını noninvazif bir şekilde net olarak ortaya koyar. Bununla birlikte, ilaçlı beyin Bilgisayarlı Tomografi (BT), tümör içindeki kalsifikasyonları (kireçlenmeleri) göstermede MR’a ek bilgiler sunabilir.
- Anjiografi: Genel tanıda yeri yoktur; ancak von-Hippel Lindau hastalığı şüphesi olanlarda damarsal patolojileri görmek için tercih edilir.
- Laboratuvar: Kistik serebellar astrositomların teşhisinde kandan bakılan bir tümör belirleyici test bulunmamaktadır.
- Ayırıcı Tanı: Özellikle kistik komponentli vakalarda von-Hippel Lindau hastalığı mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır.
Tedavi Stratejileri ve Cerrahi Müdahale
Kistik serebellar astrositom tedavisinde temel strateji, lezyonun cerrahi olarak tamamının çıkarılmasıdır (total rezeksiyon). Ameliyat esnasında tümörün orijin aldığı nokta ve büyüme aksı, hayati fonksiyonların korunması açısından titizlikle takip edilmelidir.
Bu tümörlerin karakteristik özelliği, kist içerisinde yer alan sarı renkli kistik mayi ve buna eşlik eden yumuşak kıvamlı, genellikle kanamasız soliter tümör yapısıdır. Tedavi süreci şu şekilde yönetilir:
- Cerrahi: Soliter tümörün tamamı çıkarılır.
- Patolojik İnceleme: Rapor düşük evreli (benign) astrositom olarak gelirse ek tedaviye gerek kalmaz.
- Adjuvan Tedavi: Eğer patoloji raporu malign (habis) bir yapıya işaret ederse, operasyon sonrası radyoterapi ve kemoterapi uygulanması zorunludur.
Sonuç olarak; kistik serebellar astrositomlar, cerrahi olarak tam çıkarıldıklarında mükemmel sonuçlar veren tümörlerdir. Düşük habislik oranları sayesinde, doğru cerrahi müdahale ile hastaların yaşam kalitesi ve süresi anlamlı ölçüde artmaktadır.
