BAĞIMLILIKLAR

Bağımlılığın Tanımı ve Psiko-Fiziksel Doğası

Dünyaca ünlü uzman Dr. Gabor Maté, bağımlılığı oldukça kapsamlı ve derin bir perspektifle tanımlamaktadır. Maté'ye göre bağımlılık; kişinin arzuladığı, kendisine geçici bir rahatlama veya zevk veren, ancak bu sürecin sonunda olumsuz sonuçlara maruz kaldığı halde vazgeçemediği karmaşık bir psiko-fiziksel süreçtir. Bu tanım, bağımlılığın sadece fiziksel bir düşkünlük değil, aynı zamanda zihinsel bir döngü olduğunu ortaya koymaktadır.

Bağımlılık Yapan Şey Nesne Değil, İlişkidir

Bağımlılık olgusunda temel belirleyici unsur, nesnenin veya maddenin kendisi değil, bireyin o nesneyle kurduğu ilişkidir. Bu bağlamda bağımlılıklar mutlaka bir maddeye karşı gelişmek zorunda değildir. Günümüzde kumar oynamak, internet ve sosyal medya kullanımı, yemek yemek veya alışveriş yapmak gibi eylemler de bağımlılık kategorisinde değerlendirilebilir.

İlginç bir şekilde, spor yapmak gibi normalde faydalı kabul edilen aktiviteler bile bağımlılık boyutuna ulaşabilir. Önemli olan nokta, bu aktivitelerin tümünü bağımlı olmadan da gerçekleştirebilme potansiyelimizin olmasıdır. Eğer bir eylem, kişinin hayatında kontrol edilemez bir hal alıyorsa, orada bağımlı bir ilişkiden söz etmek mümkündür.

Bağımlılık Bir Sorun mu Yoksa Bir Çözüm Yolu mu?

Bağımlı olduğumuz unsurların hayatımızdaki işlevini sorguladığımızda, aslında temelinde yatan nedenlerin oldukça insani ihtiyaçlar olduğu görülmektedir. Bu bakış açısına göre bağımlılıklar, aslında sorunun kendisi değil, mevcut bir sorunu çözmek için başvurulan bir yoldur.

Her ne kadar bu yöntem bazen yapay bir yol olsa da, bireyin acısını dindirme veya bir eksikliği giderme çabasıdır. Eğer kişi, bu davranışın ardındaki gerçek insani ihtiyacıyla bağlantı kurabilirse veya kendisine yüklenmek yerine bu yola başvuran tarafına şefkat gösterebilirse, iyileşme süreci için yeni bir kapı aralanabilir.

Bağımlılığın Hayatımızdaki Temel İşlevleri

Kendi bağımlılıklarınızı ve bunların hayatınızdaki rollerini anlamak için aşağıdaki soruları değerlendirebilirsiniz. Bağımlı olduğunuz durumlar veya nesneler size şunları sağlıyor olabilir:

• Stres Yönetimi: Hayatın getirdiği stresle daha kolay başa çıkmanıza yardımcı mı oluyor?
• Ağrı ve Acı Kontrolü: Fiziksel veya duygusal acılarınızı hafifletiyor mu?
• Kaçış Mekanizması: Size sıkıntı veren düşüncelerden uzaklaşmanızı mı sağlıyor?
• Gerçeklik Algısı: O anki deneyim size her şeyden daha gerçek mi geliyor?
• Duygusal Tatmin: Kendinizi daha iyi hissetmenize mi aracılık ediyor?
• Güven ve Dayanak: Her an orada olduğunu bildiğiniz güvenilir bir dayanak mı oluşturuyor?
• Kontrol Hissi: Hayatın genelinde eksik olan kontrolün sizde olduğu hissini mi veriyor?
• Canlılık ve Heyecan: Sizi daha canlı hissettirip hayatınıza heyecan mı katıyor?

Bu işlevlerin her biri, bireyin iç dünyasında çözmeye çalıştığı bir düğüme işaret etmektedir. Bağımlılığı anlamak, bu düğümlerin altındaki insani gereksinimleri anlamaktan geçmektedir.