ANEMİ VE BELİRTİLERİ

Anemi (Kansızlık) Nedir?

Anemi, kanda bulunan alyuvar (eritrosit) sayısının azalması veya alyuvarların içindeki hemoglobin miktarının normal değerlerin altına düşmesi durumudur. Halsizlik, çabuk yorulma, aşırı üşüme ve baş ağrısı gibi şikayetleriniz varsa; özellikle yeni doğum yapmışsanız, hamileyseniz veya ergenlik dönemine yeni girdiyseniz sizde de kansızlık olabilir.

Aneminin Temel Nedenleri

Kansızlık klinik olarak üç ana nedene bağlı olarak gelişmektedir:

• Kan kaybı (Akut veya kronik),
• Alyuvar (Eritrosit) yapım bozukluğu,
• Alyuvarların yıkımında artış.

Anemi Teşhisi İçin Yapılan Testler

Bir hastada anemi şüphesi varsa, öncelikle hastalığın varlığını kesinleştirmek için eritrosit sayımı, hematokrit ve hemoglobin araştırması yapılır. Ardından aneminin tipini ve nedenini belirlemek için şu tetkiklere başvurulur:

1. Alyuvarların boyutu ve hemoglobin miktarının tayini,
2. Retikülosit (öncü hücre) sayımı,
3. Lökosit sayımı ve formülü,
4. Kemik iliği incelemesi,
5. Demir ve demir bağlama kapasitesi tayini,
6. Coombs testi ve hemoglobin elektroforezi,
7. B12 vitamini ve folik asit tayini.

Kansızlığın Belirtileri Nelerdir?

Kansızlık yaşayan bireylerde en sık görülen semptomlar şunlardır:

• Yorgunluk, halsizlik ve baş dönmesi,
• Çalışma kapasitesinde belirgin azalma,
• Bağışıklık sisteminin zayıflaması sonucu sık hastalanma,
• İştahsızlık ve bulantı,
• Ciltte, göz kapaklarının iç kısmında ve avuç içinde solukluk,
• Çarpıntı ve nefes darlığı,
• Normalden daha fazla üşüme hissi,
• Konsantrasyon bozukluğu.

1. Kan Kaybına Bağlı Anemi

Kan kaybı, ani gelişen (akut) veya zamana yayılan (kronik) şekilde olabilir. Mide kanaması, kazalar, dış gebelik ve pıhtılaşma bozuklukları akut kanamalara örnektir. 1-1.5 litre kan kaybı şok riskini doğururken, 2-2.5 litrelik kayıplar hayati tehlike arz eder.

Kronik Kan Kaybı ve Demir Eksikliği

Yavaş ilerleyen kanamalar zamanla demir eksikliği anemisine yol açar. Midedeki asit ortamı ve C vitamini, demir emilimini kolaylaştıran unsurlardır.

• Demir İhtiyacının Arttığı Durumlar: Büyüme çağındaki çocuklar, ergenlikteki kızlar, sık doğum ve düşük yapan kadınlar.
• Gebelikte Demir: Gebelikte kan hacminin artması ve bebeğin gelişimi nedeniyle demir ihtiyacı 2-3 kat artar. Erken gebelikte 2,5 mg olan ihtiyaç, doğuma yakın 6-7 mg'a çıkar.

2. Alyuvar Yapım Bozukluğu

Anemi sadece demir eksikliği kaynaklı değildir. B12 vitamini ve folik asit eksikliği de önemli nedenlerdir. Ayrıca karaciğer hastalıkları, alkolizm, kanser tedavileri ve kronik hastalıklar yapım bozukluğuna yol açabilir.

B12 eksikliğinde dilde yanma, el ve ayaklarda karıncalanma gibi nörolojik belirtiler de görülebilir. Kemik iliği yetersizliğinde ise demir veya vitamin takviyesi yapılsa dahi anemi düzelmez; bu durum radyasyon, kimyasallar veya virüsler kaynaklı olabilir.

3. Alyuvar Yıkımında Artış (Hemolitik Anemi)

Kan hücrelerinin normalden daha hızlı parçalanması sonucu oluşan durumlara hemolitik anemi denir. Bu durum kalıtsal hastalıklardan da kaynaklanabilir ve teşhisi tam teşekküllü hastane tetkikleri gerektirir.

Kansızlığın Yol Açtığı Riskler

Beslenme ve Tedavi Önerileri

• Diyet: Tüm besin grupları dengeli tüketilmelidir. Vejetaryen bireyler doktor kontrolünde özel bir program uygulamalıdır.
• Demir Emilimi: Demir ilaçları, emilimi azalttığı için süt ve süt ürünleri ile birlikte alınmamalıdır. İdeal olan, kahvaltıdan 1 saat sonra almaktır.
• Yan Etkiler: Demir ilaçları kabızlık veya dışkı renginde koyulaşma yapabilir. Bu durumda ilaç kesilmemeli, doktora danışarak alternatif formlara geçilmelidir.
• Gebelik Dozu: Gebelikte günlük elementer demir ihtiyacı yaklaşık 60 mg olarak önerilmektedir.

Önemli Not: Kendinizde anemi belirtileri olduğunu düşünüyorsanız, kesin teşhis ve doğru tedavi planlaması için mutlaka uzman bir doktora danışınız.