Anal Fissür (Makat Çatlağı) Belirtileri, Teşhisi ve Tedavisi

Anal Fissür (Makat Çatlağı) Nedir ve Neden Oluşur?

Anal fissür, makatın çıkışında çatlak şeklinde oluşan bir yara sonucu, dışkılama sırasında ve sonrasında şiddetli ağrıya ve bazen kanamaya neden olan bir hastalıktır. Anüs derisi, yoğun sinir uçları barındıran bir bölge olduğu için dış etkenlere karşı son derece hassastır. Bu bölge, iki farklı ve iç içe yerleşik kas tabakası tarafından sarılarak kontrol edilir.

Özellikle zorlu dışkılamalar veya makat bölgesinin tahriş olduğu ishal gibi durumlarda makatta yırtıklar oluşabilmektedir. Son derece ağrılı olan bu yırtıklar, bölgedeki kaslarda spazma yol açarak daha fazla basınca maruz kalmalarına neden olur. Bu durum kan dolaşımının yetersiz kalmasına ve yırtığın kendiliğinden iyileşme ihtimalinin azalmasına sebebiyet verir.

Anal Fissür Belirtileri Nelerdir?

Anal fissür sorunu yaşayan hastalar, genellikle benzer şikayetlerle uzmanlara başvurmaktadır. En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Şiddetli Ağrı: Dışkılama sırasında sanki bir yırtılma hissi oluşuyormuş gibi şiddetli bir acı hissedilir.
• Uzun Süreli Sancı: Asıl ağrı dışkılama bittikten sonra ortaya çıkar ve saatlerce sürebilir.
• Yaşam Kalitesinde Düşüş: Bu ağrılar, kişiyi günlük rutinlerinden alıkoyacak kadar şiddetli olabilir.
• Kanama: Dışkılama sırasında veya sonrasında parlak kırmızı renkte kanamalar görülebilir.

Anal Fissür Tanısı Nasıl Konulur?

Anal fissür teşhisi, hastadan alınan detaylı bir anamnez (öykü) ve yapılan dikkatli bir fizik muayene ile kolaylıkla konulabilir. Teşhis aşamasında genellikle herhangi bir laboratuvar tetkikine veya radyolojik görüntülemeye ihtiyaç duyulmaz.

Ancak bu hastalık, sıklıkla hemoroid (basur) ile karıştırılmakta ve hastalar gereksiz ilaçlarla tedavi edilmeye çalışılmaktadır. Yanlış tanının en büyük sebebi, fissürlerin oluşmasından birkaç hafta sonra dışarıda küçük bir meme oluşmasıdır. Bu yapı, hemoroid memesi ile karıştırılabilmektedir.

Anal Fissür Tedavi Yöntemleri

Anal fissür tedavisinde ilk adım, hastanın eşlik eden bir kalın bağırsak sorunu olup olmadığını belirlemektir. Akut aşamadaki hastalar, parmak muayenesi veya endoskopik inceleme öncesinde mutlaka rahatlatılmalıdır. Tedavi süreci şu aşamalardan oluşur:

1. Yaşam Tarzı ve Diyet Değişiklikleri

Tedavinin başarısı için hastanın dışkılama alışkanlıkları sorgulanmalı ve şu öneriler uygulanmalıdır:

• Sıcak Su Banyosu: Günde 4-5 kez, 10-15 dakika süren ılık su banyoları yapılmalıdır. Suyun sıcaklığı yakmayacak ancak dayanabilecek kadar sıcak olmalıdır.
• Sıvı Tüketimi: Günde en az 3 litre su tüketilmelidir.
• Lifli Beslenme: Bol lifli ve posalı bir diyet uygulanmalı; kuru kayısı, incir ve bitki çayları ile dışkı yumuşatılmalıdır.

2. İlaç Tedavisi ve Botox Uygulaması

Diyet ve su banyosuna rağmen kabızlık devam ediyorsa, katı dışkılamanın yaratacağı ağrı döngüsünü kırmak için ilaç tedavisine başlanır. Bir sonraki aşama ise makat kaslarına Botulinum toksini (Botox) enjekte edilmesidir. Yaklaşık %70 oranında başarı sağlayan bu yöntem, makat kaslarında geçici felç yaratarak spazmı çözer. Ancak kabızlık sorunu giderilmezse nüks ihtimali yüksektir.

3. Cerrahi Müdahale (Ameliyat)

Anal fissürde son çare ameliyattır. Ameliyatla makatı kasan iç kaslar kesilerek yaranın kan dolaşımı artırılır ve iyileşme sağlanır.

Ameliyat sonrası düşük bir ihtimalle de olsa gaz tutamama veya dışkı kaçırma gibi kalıcı sorunlar oluşabildiğinden, cerrahi müdahale özellikle kadın hastalarda en son seçenek olarak değerlendirilmelidir.