Alerji Nasıl Gelişir?

Alerji Gelişiminde Genetik ve Çevresel Faktörlerin Rolü

Alerji, genetik yatkınlığı bulunan yani ailesinde alerjik hastalık öyküsü olan bireylerde, çevresel faktörlerin tetiklemesiyle ortaya çıkan bir durumdur. Kalıtımsal özellikler, bu hastalıkların gelişimi açısından en temel risk faktörleri arasında yer almaktadır. Günümüzde alerjik hastalıkların görülme sıklığındaki artış, tıp dünyasında “hijyen hipotezi” ile açıklanmaktadır.

Bu hipoteze göre, sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyine bağlı olarak doğal yaşamdan uzaklaşılması, bağışıklık sisteminin çalışma prensiplerini değiştirmektedir. Modern yaşamın getirdiği steril ortamlar, bağışıklık sistemimizin farklı ve beklenmedik tepkiler vermesine zemin hazırlamaktadır.

Alerjik Hastalıkların Gelişimini Tetikleyen Yaşam Tarzı Değişiklikleri

Doğal hayattan kopuş ve gelişen dünyanın getirdiği yeni yaşam standartları, alerjik reaksiyonların oluşumu için uygun bir ortam yaratmaktadır. Bağışıklık sisteminin yabancı maddelere karşı vermesi gereken normal yanıtlardaki sapmalar, aşağıdaki faktörlerle doğrudan ilişkilidir:

• Yoğun aşılama programları ile enfeksiyonlardan korunma,
• Beslenme alışkanlıklarındaki köklü değişimler,
• Çekirdek aile yapısına geçiş ve doğal yaşamdan uzaklaşma,
• Hava kirliliği ve tütün dumanına maruziyet.

Duyarlılaşma Süreci ve IgE Antikorlarının Oluşumu

Bağışıklık sistemindeki bu değişim süreci, genellikle hayatın ilk yıllarında başlar. Vücut; ev tozu akarları, polenler veya besinler gibi aslında zararsız olan maddelere karşı IgE (İmmünoglobulin E) adı verilen antikorlar üretmeye başlar. Bu aşama, tıp literatüründe duyarlılaşma olarak tanımlanmaktadır.

Sürecin sonunda, normalde zararsız olan bu maddeler bireyin bağışıklık sistemi için birer “antijen” haline gelir. Alerjen olarak nitelendirilen bu maddeler vücuda şu yollarla giriş yapabilir:

1. Solunum yolu,
2. Deri teması,
3. Ağız yolu (beslenme),
4. Enjeksiyon yöntemi.

Alerjik Reaksiyonların Mekanizması ve Belirtileri

Antijene özgü olan IgE yapısındaki antikorlar, vücuttaki mast hücrelerinin yüzeyinde tepkimeye girer. Bu etkileşim sonucunda hücrelerden histamin ve benzeri çeşitli kimyasal maddelerin salınımı gerçekleşir. Salınan bu maddeler, ilgili bölgede ani bir reaksiyonun başlamasına neden olur.

Alerjik reaksiyonların şiddeti ve bulguları, etkilenen organa göre değişkenlik göstermektedir. Bu süreçteki klinik tabloyu şu şekilde özetlemek mümkündür:

Sonuç olarak, aynı alerjene maruz kalan bireylerde farklı semptomlar görülebilir. Örneğin; bahar aylarında polenle temas eden bir kişide sadece burun semptomları gelişirken, bir diğer kişide ciddi astım bulguları ortaya çıkabilmektedir.