Adet Öncesi Gerginlik Nedenleri

Premenstrüel Sendrom (PMS) Nedir?

Adet kanaması yaklaşırken kadınların %75’inde değişen hormon düzeylerine bağlı olarak belirli fiziksel ve psikolojik şikayetler ortaya çıkar. Bu durum tıp literatüründe Premenstrüel Sendrom (PMS) olarak adlandırılmaktadır. Kadınların yaklaşık yarısında bu yakınmalar hafif seyrederken, diğer yarısında günlük yaşantıyı ciddi şekilde etkileyen, depresyonu da kapsayan ağır tablolar görülebilmektedir.

PMS, hem fizyolojik hem de psikolojik olayların bir bileşkesi olarak kabul edilir ve kültürel farklılıklardan etkilenebilir. Yapılan araştırmalar, farklı kültürlerde şikayetlerin değişkenlik gösterdiğini ortaya koymaktadır. Örneğin; Uzakdoğulu kadınlarda en sık rastlanan şikayet ağrı iken, gelişmiş Batı toplumlarında depresyon en belirgin bulgu olarak öne çıkmaktadır.

PMS Belirtileri Nelerdir?

Kişinin sosyal yaşamını olumsuz etkileyen ve her ay tekrarlayan bu yakınmalar, kadının kendine olan güvenini yitirmesine dahi yol açabilir. PMS belirtileri genel olarak fiziksel ve duygusal olmak üzere iki ana grupta incelenir.

Fiziksel Belirtiler

PMS yaşayan kadınların neredeyse tamamında memelerde hassasiyet ve geçici kilo artışı gözlemlenir. Diğer yaygın fiziksel belirtiler şunlardır:

• Sindirim sistemi bozuklukları ve halsizlik
• Baş ağrısı, kas ve eklem ağrıları
• Ciltte döküntüler ve diş eti kanamaları
• Çarpıntı, denge bozuklukları ve sıcak basmaları
• Ses ve kokulara karşı aşırı hassasiyet
• Uykusuzluk ve ajitasyon

Önemli bir ayrım olarak; adet kanamasının ağrılı veya fazla olması durumu (dismenore), PMS kapsamında değerlendirilmemektedir.

Duygusal Belirtiler

Bu dönemde duygusal hipersensitivite (aşırı hassasiyet) oldukça sık görülür. Bazı kadınlarda hafif hafıza kaybı ve konsantrasyon bozukluğu yaşanabilir. Eğer depresyon, huzursuzluk ve gerginlik tablosu çok ağır seyrediyorsa, bu durum Premenstrüel Disforik Bozukluk (PMDD) olarak tanımlanır.

PMS Nedenleri ve Teoriler

PMS'nin kesin nedenleri henüz tam olarak kanıtlanamamış olsa da bu tabloyu açıklayan çeşitli teoriler mevcuttur. Ovülasyonu (yumurtlamayı) baskılayan hormonlar verildiğinde belirtilerin gerilemesi, üreme hormonlarının süreçte rol oynadığını göstermektedir.

Öne çıkan diğer nedenler ve suçlanan maddeler şunlardır:

PMS Kimlerde Görülür ve Kimleri Etkiler?

PMS, dünya genelindeki tüm kültürlerde rastlanan yaygın bir durumdur. Araştırmalar, kadınların %88’inin hayatlarının bir döneminde değişik düzeylerde PMS bulguları yaşadığını göstermektedir. Yaş ilerledikçe şikayetlerin şiddeti azalma eğilimi gösterirken, çocuk sayısı arttıkça şiddetin arttığı gözlemlenmiştir. Ayrıca, annesinde PMS öyküsü olan kadınlarda bu duruma daha sık rastlanmaktadır.

PMS, mevcut olan bazı kronik hastalıkların şiddetini de artırabilir:

1. Migren: Atakların büyük bir kısmı adet öncesi döneme rastlar.
2. Diyabet: Kan şekeri düzeyleri ve insülin ihtiyacı bu dönemde değişkenlik gösterir.
3. Astım: Ataklar daha sık görülebilir ve diğer kronik hastalıklar alevlenebilir.

Tanı ve Teşhis Yöntemleri

PMS tanısı spesifik pozitif bulgulara dayanmaz. Tanı koymanın en güvenilir yolu, hastanın 2-3 ay boyunca şikayetlerini ve şiddetlerini düzenli olarak kaydetmesidir. Bu süreçte fiziksel ve ruhsal yakınmaların ne zaman başlayıp ne zaman bittiği skorlanarak takip edilmelidir.

PMS Tedavi Seçenekleri

Nedeni tam olarak bilinmediği için PMS'nin kesin bir tedavisi yoktur; ancak şikayetleri azaltmaya yönelik çeşitli yaklaşımlar uygulanmaktadır.

• Diyet Düzenlemeleri: Azar azar ve sık yemek yemek, taze meyve-sebze tüketmek yararlı olabilir. Kafein, alkol, kırmızı et, donmuş yağlar ve katkı maddeli besinlerden uzak durulması önerilir.
• Egzersiz: Düzenli fiziksel aktivite yapmayanlarda PMS daha sık görülür. Günlük 30 dakikalık yürüyüşler semptomları hafifletebilir.
• Mineral Takviyeleri: Günlük 1200 mg kalsiyum alımının şikayetleri azalttığına dair çalışmalar mevcuttur. Bazı vakalarda magnezyum desteği de fayda sağlamaktadır.
• İlaç ve Diğer Tedaviler: Serotonin metabolizmasını etkileyen ilaçlar, hormon düzenleyiciler, antidepresanlar ve idrar söktürücüler kullanılabilir. Ayrıca psikoterapi ve akupunktur gibi alternatif yaklaşımlar da seçenekler arasındadır.