5. v. beşinci hastalık
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Eritema İnfeksiyozum (Beşinci Hastalık) Nedir?
Eritema İnfeksiyozum, tıp literatüründe Parvovirus B19 olarak bilinen virüsün neden olduğu, genellikle çocukluk çağında görülen bulaşıcı bir enfeksiyon hastalığıdır. Halk arasında beşinci hastalık olarak adlandırılan bu durum, kız çocuklarında erkeklere oranla biraz daha sık izlenmektedir. Vakaların yaklaşık %70’lik bir dilimi, 5-15 yaş aralığındaki çocuklardan oluşmaktadır.
Klinik Belirtiler ve Hastalık Evreleri
Hastalığın inkübasyon (kuluçka) süresi genellikle 7-10 gün arasında değişmekle birlikte, 4 ile 21 gün aralığında seyredebilir. Beşinci hastalık, klinik olarak bifazik (iki aşamalı) bir seyir izler ve sıklıkla subklinik (belirti göstermeyen) enfeksiyonlar şeklinde görülür. Temasın ardından yaklaşık bir hafta sonra hafif prodromal semptomlar ortaya çıkar ve 2-3 gün içinde kendiliğinden kaybolur.
Sık görülen başlangıç semptomları şunlardır:
- Baş ağrısı (%20)
- Ateş (%20)
- Boğaz ağrısı (%15)
- Kaşıntı (%15)
- Burun akıntısı, karın ağrısı ve artralji (eklem ağrısı) (%10)
Tipik Ekzantem (Döküntü) Dönemleri
Yaklaşık 7 günlük semptomsuz bir dönemin ardından karakteristik döküntüler başlar. Bu döküntü süreci üç ana evrede incelenir:
| Evre | Belirtiler ve Görünüm |
|---|---|
| 1. Dönem | Yüzde kırmızı, "tokat yemiş çocuk görünümü" ve ağız çevresinde solukluk. |
| 2. Dönem | Gövdede ve uzuvların üst kısmında dantel görünümünde makülopapüler döküntü. |
| 3. Dönem | Haftalar veya aylar sonra egzersiz, güneş ışığı veya banyo gibi ısı artışıyla döküntülerin tekrarlaması. |
Komplikasyonlar ve Risk Grupları
Beşinci hastalık genellikle hafif seyretse de belirli durumlarda ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Özellikle yetişkin kadınlarda artropati (simetrik poliartrit) gelişme riski yüksektir ve genellikle parmak eklemlerini etkiler. Kronik hemolitik anemisi olan hastalarda aplastik krizler tetiklenebilir.
Gebelik döneminde hastalığa yakalanan annelerin çocuklarının %10’unda hidrops fetalis görülebilir. Ancak bu virüsle ilişkili spesifik bir malformasyon (yapısal bozukluk) bildirilmediği için abortus (kürtaj) endikasyonu bulunmamaktadır.
Epidemiyoloji ve Bulaşma Yolları
Hastalığın temel bulaşma yolu solunum yolu sekresyonlarıdır. Bunun yanı sıra atıklar, kan transfüzyonu veya anneden bebeğe dikey (vertikal) geçiş yoluyla parenteral bulaşma da mümkündür. Genellikle kış ve ilkbahar aylarında artış gösteren hastalık, her 4-7 yılda bir döngüsel epidemiler yapar. Ev içi temaslarda bulaşma oranı %30-50 arasındadır.
Tanı ve Ayırıcı Tanı Yöntemleri
Döküntülerin tipik görünümü ve hastalığın iyi seyirli olması nedeniyle rutin laboratuvar testlerine genellikle ihtiyaç duyulmaz. Beyaz küre sayısı normal sınırlarda olup hafif eozinofili görülebilir. Ancak riskli gruplarda (gebelik, hemolitik anemi vb.) serolojik tanı yöntemlerine başvurulur.
Tanı kriterleri şunları içerir:
- Akut dönemde IgM pozitifliği.
- Konvalesan dönemde IgG düzeyinde en az 4 kat artış.
- PCR ve antijen testleri.
Ayırıcı tanıda ise kızamık, rubella (kızamıkçık), rozeola infantum, kızıl, riketsiyal döküntüler, sistemik lupus eritematosus (SLE), ilaç erüpsiyonları ve alerjik reaksiyonlar değerlendirilmelidir.
Tedavi ve Korunma Stratejileri
Beşinci hastalığın spesifik bir tedavisi yoktur; tedavi yaklaşımı tamamen semptomatiktir. Ateş düşürücü (antipiretik) ve kaşıntı giderici (antihistaminik) ilaçlar kullanılabilir. Hastaların aşırı sıcaktan ve doğrudan güneş ışığından uzak durmaları önerilir.
Korunma konusunda dikkat edilmesi gerekenler:
- Döküntü ortaya çıktığında bulaşıcılık sona ermiş kabul edilir.
- Aplastik kriz geçiren hastalar, eritrosit değerleri normale dönene kadar viremiktir ve bulaştırıcıdır.
- Riskli hastalar; gebe kadınlardan, immün yetmezliği olanlardan ve kronik anemisi bulunanlardan uzak tutulmalıdır.
