VİTİLİGO
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Vitiligo Nedir? Deri Renginin Oluşumu ve Melanin Kaybı
Deri rengi; dışarıdan besinlerle alınan karotenoidler (sarı), vücutta melanositler tarafından üretilen melanin (kahverengi) ve damar yapılarındaki hemoglobin bileşenleri tarafından belirlenir. Bu bileşenler arasında deri rengini belirleyen ana unsur melanin maddesidir. Melanosit hücreleri tarafından üretilen melanin, keratinosit adı verilen deri hücrelerine aktarılarak cilde rengini verir.
Melanin, ultraviyole (UV) ışınlarını emerek güneşin zararlı etkilerine karşı bir şemsiye görevi görür. Bu madde açık tenli bireylerde daha az, koyu tenli bireylerde ise daha fazla miktarda bulunur. Vitiligo, melanin üretiminden sorumlu olan melanosit hücrelerinin yıkımı sonucunda ortaya çıkan bir renk kaybı hastalığıdır.
Vitiligo Hastalığının Nedenleri ve Görülme Sıklığı
Vitiligo her iki cinsiyette de eşit oranda gözlenmektedir. Hastalığın başlangıç yaşı vakaların yaklaşık %50'sinde 20 yaşın altındadır. Aile öyküsü bulunan bireylerde vitiligo görülme olasılığı ise %10 civarındadır. Hastalığın etiyolojisinde (nedenlerinde) şu faktörler rol oynar:
- Melanosit yıkımı,
- Nörokimyasal, kimyasal veya enfeksiyöz etkenler,
- Toksik etkiler,
- Yıkım ürünlerine karşı gelişen otoantikorlar.
Vitiligolu hastalarda otoimmün hastalıklarla birliktelik oranı %30 seviyesindedir. Bu hastalarda tiroid, gastrik, paryetal hücre veya adrenal dokuya karşı organa özgü otoantikorlar saptanabilmektedir.
Vitiligo Alt Tipleri ve Tutulum Alanları
Vitiligo, vücuttaki tutulum alanlarına ve yaygınlığına göre farklı alt tiplere ayrılmaktadır. En sık gözlenen tip Generalize vitiligodur. Hastalığın klinik formları şunlardır:
- Lokalize veya Fokal: Sınırlı bir alanda görülür.
- Segmental: Belirli bir segmenti takip eder.
- Universal: Vücudun neredeyse tamamını kapsar.
- Akrofasyal: Yüz ve uç kısımlarda görülür.
- Generalize: Yüz, göz, ağız ve burun çevresi, el sırtları, aksilla (koltuk altı), meme başları, genital bölge, diz ve dirseklerde gözlenir.
- Trikrom Vitiligo: Üç renkli görüntü verir; depigmente makül çevresinde hiperpigmente bir halka bulunur.
Tutulum alanlarındaki kıllarda beyazlama (lökotrişi) görülebilmektedir.
Köbner Pozitifliği Nedir?
Bazı dermatolojik hastalıklarda, fiziksel travmalardan birkaç hafta sonra travmaya maruz kalan bölgede hastalığa özgü döküntülerin oluşmasına Köbner Fenomeni denir. Vitiligo hastalarında bu durum pozitiftir; güneş yanığı veya kaşıma gibi travmaların ardından yeni vitiligo lezyonları meydana gelebilir.
Ayırıcı Tanı: Vitiligo ile Karıştırılan Hastalıklar
Birçok deri hastalığı renk açılmasına neden olduğu için vitiligo ile karıştırılabilir. Tanı aşamasında dikkate alınan başlıca hastalıklar şunlardır:
- Albinizm ve Piebaldizm
- İdyopatik guttat hipomelanozis
- Pitriazis alba
- T. Versikolor alba
- Lepra
- Sifiliz ikinci devir lökoderması
Vitiligo Tedavi Yöntemleri ve Amaçları
Vitiligo, tedavisi titizlik gerektiren dermatolojik hastalıklardan biridir. Tedavi planı; hastanın yaşına, eşlik eden hastalıklara, hastalığın şiddetine, tutulum alanlarına ve hastanın sosyoekonomik uyumuna göre belirlenir.
| Tedavi Amacı | Açıklama |
|---|---|
| Repigmentasyon | Deri renginin tekrar geri kazandırılması hedeflenir. |
| Kozmetik Kamuflaj | Tedavi istemeyen veya dirençli vakalarda önerilir. |
| Depigmentasyon | Çok geniş tutulumlu alanlarda, hastanın onayıyla kalan renkli alanların açılmasıdır. |
Kullanılan Tedavi Seçenekleri
- Güneş Koruyucu: Koruyucu melanin kaybı nedeniyle güneşten korunma davranışı hayati önem taşır.
- Topikal Steroid ve Kalsinörin İnhibitörleri: Takrolimus ve pimekrolimus içeren moleküller hekim kontrolünde dönüşümlü kullanılır. Başlangıçta hafif irritasyon (kızarıklık, yanma) olabilir; nemlendiricilerle bu durum azaltılabilir.
- Fototerapiler: Dar-band UVB, PUVA ve lokal mikro PUVA uygulamalarıdır. Yanıt için zaman ve sosyal uyum gereklidir.
- Karotenoidler: Carotoben ve Carovit gibi destekler kullanılabilir.
- Lazer ve Melanosit Otogreftleme: İleri seviye tedavi seçenekleri arasında yer alır.
