VERTİGO ne demektir ?

Vertigo Nedir? Bir Hastalık mı Yoksa Belirti mi?

Vertigo, toplum genelinde oldukça sık karşılaşılan bir rahatsızlıktır. Ancak klinik açıdan bilinmesi gereken en temel nokta, vertigonun başlı başına bir hastalık değil, bir belirti (semptom) olduğudur. Denge mekanizmasını doğrudan etkileyen pek çok farklı hastalık vertigo oluşumuna zemin hazırlayabilir.

Bu durumun temelinde; dengeyi sağlayan iç kulak ve santral sinir sistemi sorunları yer alabileceği gibi, bu sistemleri ikincil olarak etkileyen metabolik ve damarsal hastalıklar da bulunabilir. Dolayısıyla, vertigolu bir hastaya yaklaşırken tüm bu olasılıkların titizlikle değerlendirilmesi gerekmektedir.

Baş Dönmesi ve Gerçek Vertigo Ayrımı

Baş dönmesi şikayetiyle başvuran bir hastada, klinik hikaye (anamnez) büyük bir titizlikle ele alınmalıdır. Tanıya götüren en önemli ipuçları genellikle hastanın kendi anlatımlarında gizlidir. İlk aşamada, hastanın yaşadığı hissin gerçek bir vertigo olup olmadığı netleştirilmelidir.

Eğer hasta; başta sersemlik, dengesizlik hissi veya göz kararması gibi şikayetler tarif ediyorsa, bu durum literatürde "dizziness" olarak tanımlanan bir oryantasyon bozukluğudur. Gerçek vertigo ise çok daha spesifik bir durumdur ve bir hareket halüsinasyonu olarak tanımlanır.

Vertigonun İki Temel Görünümü

Gerçek vertigo yaşayan hastalar, hareket halüsinasyonunu genellikle şu iki şekilde tecrübe ederler:

1. Kişi kendisi sabit dururken çevresindeki eşyaların döndüğünü hisseder.
2. Çevre sabitken, kişi kendisinin eşyalar etrafında döndüğü hissine kapılır.

Bu yanıltıcı hareket algısına sıklıkla bulantı ve kusma gibi somatik semptomlar eşlik etmektedir.

Periferik ve Santral Vertigo Ayrımı Nasıl Yapılır?

Hastanın tarifi gerçek vertigoya uyuyorsa, kaynağın periferik (kulak ve çevresi) mi yoksa santral (merkezi sinir sistemi) mi olduğu saptanmalıdır. Bu ayrım, genellikle atağın başlangıç özelliklerine dair sorulan şu sorularla netleştirilir:

• Atak nöbetsel bir karakterde mi?
• Şiddeti çok yüksek mi?
• Süresi kısa mı?
• Başın pozisyonu ile bir ilişkisi var mı?
• Kulak çınlaması eşlik ediyor mu?
• Gelip geçici bir sağırlık şikayeti mevcut mu?

Yukarıdaki sorulara verilen olumlu cevaplar, vertigonun kaynağının genellikle periferik (kulakla ilgili) olduğunu gösterir. Cevapların olumsuz olması durumunda ise santral kaynaklı nedenlerden şüphelenilmelidir.

Periferik Vertigo Belirtileri ve Klinik Tablo

Eğer vertigonun sebebi periferik ise, atak sırasında istemsiz göz hareketleri ile birlikte terleme ve kusma sıklıkla görülür. Önemli bir ayırıcı tanı olarak; bu hastalarda genellikle bilinç kaybı yaşanmaz ve diğer nörolojik bulgulara rastlanmaz.

Baş Dönmesi İstatistikleri ve Acil Servis Dağılımı

Baş dönmesi, hastaların tıbbi yardım arama nedenleri arasında en ön sıralarda yer almaktadır. Genel popülasyonda görülme sıklığı %20 ile %30 arasındadır. Acil servislere baş dönmesi şikayetiyle başvuran hastaların tanısal dağılımı şu şekildedir:

Sonuç olarak baş dönmesi, hem hasta için oldukça sıkıntılı bir süreç hem de hekim için karmaşık bir klinik tablodur. Tanısal süreçte, şikayetlerin aktif olduğu dönemde yapılan değerlendirmeler her zaman çok daha yol gösterici ve kesin sonuç vericidir.