Varis nedir? Nasıl oluşur?

Varis Nedir? Toplardamar Genişlemesinin Nedenleri

Varis, toplardamarların çeşitli faktörlere bağlı olarak genişlemesi ve yapısal şekil bozukluğuna uğraması olarak tanımlanan bir sağlık sorunudur. Genellikle bacak bölgesinde gözlemlenen bu hastalık, damarların yüksek basınçlı kan ile dolması sonucunda çaplarının artmasıyla ortaya çıkar. Bu süreçte damarlar cilt üzerinden belirginleşerek baloncuk şeklinde kıvrımlı bir görünüm kazanır.

Toplardamarlarda meydana gelen bu genişleme, damar içindeki kapakçık sisteminin bozulmasına yol açar. Sağlıklı bir dolaşımda kanın aşağıdan yukarıya, yani kalbe doğru akması gerekirken; varisli hastalarda kan akışı yön değiştirerek yukarıdan aşağıya doğru hareket eder. Bu durumun doğal bir sonucu olarak ilerleyen süreçte bacaklarda belirgin şişlikler meydana gelmektedir. İstatistiksel verilere göre, toplardamar hastalıkları erişkin yaştaki toplumun %25’inde görülmektedir.

Varis Neden Oluşur? Mekanizma ve Süreç

Varis oluşumunun temel nedeni, toplardamarların kanı kalbe geri taşıma görevini tam olarak yerine getirememesidir. Damar içerisinde bulunan kapakçıklar, normal şartlarda kanın sadece tek yönlü geçişine izin verecek şekilde tasarlanmıştır. Ancak varis geliştiğinde bu kapakçıklar işlevini yitirerek kanın geriye kaçmasını (reflü) önleyemez hale gelir.

Kanın bacaklarda göllenmeye başlamasıyla birlikte damar üzerindeki baskı artar. Kalp seviyesinden uzaklaşıldıkça, yerçekiminin toplardamarlar üzerindeki etkisi daha yoğun hissedilir. Bu durum, damardaki kan dolaşımının bozulmasına ve varisli yapının yerleşmesine zemin hazırlar.

Varis Oluşumunda Temel Risk Faktörleri

Varislerin ortaya çıkmasında genetik yatkınlıktan yaşam tarzına kadar pek çok farklı etken rol oynamaktadır. Yapılan araştırmalar neticesinde belirlenen başlıca varis risk faktörleri şunlardır:

• Hamilelik süreci ve hormonal değişimler
• Menopoz dönemi
• 50 yaşın üzerindeki bireyler
• Mesleki veya alışkanlık gereği uzun süreli ayakta durmak
• Şişmanlık (Obezite) ve aşırı kilo problemleri
• Aile öyküsünde varis geçmişi bulunması
• Toplardamarlarda daha önceden yaşanmış pıhtılaşma öyküsü