Uyku apne sendromu nasıl bir hastalıktır ve tedavisi gerekli midir?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Uyku Apne Sendromu: Tanımı ve Görülme Sıklığı
Uyku apne sendromu, uyku sırasında solunumun durması veya azalmasıyla karakterize olan, yaşam kalitesini ciddi oranda etkileyen bir sağlık sorunudur. Yapılan araştırmalar, bu sendromun görülme sıklığının erkeklerde en az %4, kadınlarda ise en az %2 olduğunu göstermektedir. Yaşın ilerlemesiyle birlikte bu oranlar erkeklerde %28’e, kadınlarda ise %19’a kadar yükselmektedir. Özellikle menopoz dönemindeki kadınlarda, görülme sıklığı erkeklerle benzer seviyelere ulaşmaktadır.
Türkiye özelindeki verilere bakıldığında, Türk Uyku Tıbbı Derneği tarafından 7 bölgede ve 5021 kişi üzerinde gerçekleştirilen anket çalışması dikkat çekicidir. Bu çalışmanın sonuçlarına göre, toplumun %14’ünde uyku apne sendromunun ana belirtileri gözlemlenmektedir.
| Cinsiyet / Durum | Minimum Görülme Oranı | Yaşla Birlikte Maksimum Oran |
|---|---|---|
| Erkekler | %4 | %28 |
| Kadınlar | %2 | %19 |
| Menopoz Dönemi | Erkeklerle benzer oranlar | Yüksek risk |
Uyku Esnasında Solunum Durması ve Fizyolojik Etkileri
Uyku apne sendromunda; uykuda ardı ardına tekrarlayan, en az 10 saniye süreli soluk durması (apne), azalması (hipopne) veya soluk alıp vermenin zorlanması durumları yaşanır. Bu olaylar tüm uyku süresince onlarca, hatta yüzlerce kez tekrarlanabilir. Bu anormal solunum olayları sırasında vücutta bir dizi olumsuz fizyolojik değişim meydana gelir.
Bu süreçte kandaki oksijen miktarı en az %3 oranında düşüş gösterir. Kalp atım hızında önce yavaşlama, ardından ani artışlar ve çeşitli ritim anomalileri gözlemlenebilir. Ayrıca nabızda dalgalanmalar, kalbin kan pompalama kapasitesinde ve beynin kan akımında azalmalar ortaya çıkar. Her solunum durması sonrasında, hastanın genellikle hatırlamadığı, nefes almanın yeniden başladığı uykuda yüzeyelleşme veya kısa süreli uyanıklıklar gerçekleşir.
Uyku Apnesinin Nedenleri ve Mekanizması
Uyku apne sendromunun oluşmasında pek çok faktör rol oynamaktadır. Normal bir uyku sırasında, üst solunum yolu kasları da dahil olmak üzere vücuttaki tüm kasların gerginliğinde doğal bir azalma meydana gelir. Bu durum, üst solunum yolunun uyku esnasında daralma eğilimine girmesine neden olur.
Sağlıklı bireylerde beyindeki ilgili merkezler, üst solunum yolunun açıklığını normal sınırlarda tutarak solunumu kontrol eder. Ancak uyku apne sendromu olan kişilerde, beyin bu açıklığı sağlayamaz. Sonuç olarak hava yolu kritik düzeyde daralır veya tamamen kapanarak solunumun kesilmesine yol açar.
Tanı Süreci ve Polisomnografi Tetkiki
Uyku apne sendromunun kesin tanısı polisomnografi (uyku testi) tetkiki ile konulmaktadır. Aşağıdaki belirtilerden en az ikisinin varlığı durumunda, hastanın mutlaka polisomnografi tetkikine yönlendirilmesi gerekir:
- Başka bir nedenle açıklanamayan gündüz uykululuk hali
- Uykuda tekrarlayan uyanmalar veya dinlendirici olmayan uyku
- Gece terlemesi ve tuvalet ihtiyacı ile uyanma
- Gündüz yorgunluğu ve konsantrasyon bozukluğu
Kesin Tanı Kriterleri ve Anormal Solunum İndeksi
Tanı aşamasında, obstrüktif tipteki apneler, hipopneler ve solunum eforundaki artışlar titizlikle incelenir. Bu anormal solunum olaylarının toplam sayısı, toplam uyku süresine bölünerek bir saatlik uykudaki anormal solunum olayı indeksi hesaplanır.
- Belirti Varlığında: Eğer yukarıda sayılan klinik belirtiler mevcutsa, indeksin 5 ve üzerinde olması tanı için yeterlidir.
- Belirti Olmaksızın: Herhangi bir klinik belirti olmasa dahi, toplam anormal solunum olayı indeksinin 15 ve üzerinde olması durumunda uyku apne sendromu tanısı kesin olarak konulur.
