Tüp bebek, kime ? ne zaman ?

Yardımcı Üreme Teknikleri Nedir?

Yardımcı üreme teknikleri, kadın vücudunda üretilen yumurta hücrelerinin özel iğnelerle vücut dışına alınarak laboratuvar ortamında erkeğin spermi ile döllenmesi işlemidir. Bu süreçte elde edilen embriyo veya embriyoların tekrar kadın rahmine transfer edilmesi hedeflenir. Günümüzde gelişen tıp teknolojileri sayesinde, bu yöntemler birçok çiftin bebek sahibi olmasını mümkün kılmaktadır.

Modern tıpta kullanılan temel yardımcı üreme teknikleri şunlardır:

• Klasik Tüp Bebek (IVF - In-Vitro Fertilizasyon)
• Mikroenjeksiyon (ICSI - İntrasitoplazmik Sperm Enjeksiyonu)

Bu iki yöntem arasındaki temel fark, döllenmenin gerçekleştirilme şeklidir. Mikroenjeksiyon (ICSI) yönteminde, spermin doğrudan yumurtanın içine girmesi sağlanır. Bu teknik, özellikle erkek kısırlığına bağlı sorunların tedavisinde devrim niteliğinde bir başarı oranı sunmaktadır.

Cerrahi Sperm Elde Etme Yöntemleri: TESE ve TESA

Semen örneğinde sperm bulunmayan (azospermi) veya sperm üretimi olmasına rağmen dışarı atılamayan durumlarda cerrahi yöntemlere başvurulur. Bu teknikler, spermin doğrudan testislerden elde edilmesini sağlar.

Tüp Bebek Tedavisi Hangi Durumlarda Uygulanır?

Tüp bebek uygulamaları, doğal yollarla gebelik elde edilemeyen pek çok farklı senaryoda çözüm sunar. Başlıca uygulama nedenleri şunlardır:

• Rahim kanalları (tüpleri) tıkalı olan kadınlarda,
• Sperm fonksiyonlarının ileri derecede bozuk olduğu durumlarda,
• Endometriozis kaynaklı yaygın yapışıklıklarda,
• İmmünolojik veya hormonal bozukluklara bağlı infertilitede,
• Açıklanamayan kısırlık vakalarında,
• Tekrarlayan düşüklerin önlenmesi ve genetik hastalıkların embriyo aşamasında teşhisi (PGT) amacıyla,
• Aşılama yöntemi ile sonuç alınamayan durumlarda.

Tüp Bebek Uygulamasının Aşamaları

1. Yumurta Geliştirilmesi ve Protokoller

Tedavinin ilk aşaması, çok sayıda yumurta ve embriyo elde etmek amacıyla yumurtalıkların uyarılmasıdır. Bu sürece kontrollü yumurtalık uyarımı denir. Hastanın yaşına, hormon değerlerine ve vücut kitle indeksine göre şu protokollerden biri seçilir:

• Kısa Protokol: Adetin ilk günü başlar, çatlatma iğnesine kadar devam eder.
• Ultra Kısa Protokol: Adetin ilk günü başlar, üç gün sonra kesilerek diğer ilaçlarla devam edilir.
• Antagonist Protokol: Erken çatlamayı engelleyici ilaçların eklendiği modern bir yöntemdir.
• Uzun Protokol: Bir önceki adet döneminin 21. gününde baskılayıcı ilaçlarla başlanan süreçtir.

Tedavi süresince fetusun sinir sistemi gelişimini desteklemek için folik asit desteği verilir. Yumurta gelişimi ortalama 10-12 gün sürer ve süreç ultrasonografi ile kan tahlilleri ile titizlikle takip edilir.

2. Yumurta Toplama İşlemi (OPU)

Yumurtalar istenilen büyüklüğe ulaştığında çatlatma iğnesi yapılır ve 36 saat sonra OPU (Oosit Pick-Up) işlemi gerçekleştirilir. Genellikle genel anestezi altında yapıldığı için ağrısız bir işlemdir. Toplanan yumurtalar laboratuvar ortamında döllenme için hazırlanır.

3. Embriyo Transferi

Döllenen yumurtaların gelişimi her gün izlenir. Embriyolar; 2, 3, 4. günlerde veya blastokist aşaması olan 5. günde rahim içine yerleştirilir. İnce bir kateter yardımıyla yapılan bu işlem ağrısızdır ve anestezi gerektirmez. Transfer sonrası 24 saat dinlenme ve ağır aktivitelerden kaçınma önerilir.

Embriyo Dondurma ve Vitrifikasyon

Tedavi sonrasında artan sağlıklı embriyolar, ileride kullanılmak üzere dondurulabilir. Bu işlem çiftlere hem maliyet avantajı sağlar hem de kadının tekrar ağır hormon tedavileri almasını engeller.

Embriyo dondurma şu durumlarda kritiktir:

• Yumurtalıkların aşırı uyarılması (OHSS) riski,
• Rahim içi zarının (endometrium) yeterince kalınlaşmaması,
• Rahim içinde polip veya miyom gibi engellerin tespit edilmesi,
• Tedavi sırasında ortaya çıkan ani hastalıklar.

Günümüzde en başarılı sonuçlar, Vitrifikasyon (Hızlı Dondurma) tekniği ile alınmaktadır. Bu yöntemle dondurulup çözülen embriyolarda %80’in üzerinde canlılık oranı elde edilmektedir.