TİROİD İNCE İĞNE ASPİRASYON BİYOPSİSİ NEDİR? NASIL YAPILIR?

Tiroid Biyopsisi Nedir ve Tarihsel Gelişimi Nasıldır?

Tiroid biyopsisi, tiroid patolojilerinin incelenmesinde 19. yüzyılın son yarısından itibaren kullanılan son derece güvenilir bir yöntemdir. Tiroid glandına iğne aspirasyon biyopsisi uygulamaları, özellikle 1950’li yıllardan itibaren tıp literatüründe geniş bir yer bulmuştur. Bu yöntemin öncülerinden olan Söderström, 1952 yılında İsveç’teki Karolinska Hastanesi’nde modern tiroid iğne biyopsisini tanımlamıştır. İlk dönemlerde kalın iğne ile gerçekleştirilen bu işlemler, zamanla geliştirilen teknikler sayesinde cerrahi müdahale gerektirmeden histolojik inceleme yapılmasına olanak tanımıştır.

Tiroid İnce İğne Biyopsisi Neden Yapılır?

Tiroid İnce İğne Aspirasyonu Biyopsisi (İİAB), tiroid bezinde saptanan nodüllerde kanser varlığını araştırmak amacıyla kullanılan temel yöntemdir. Tiroid nodülleri, bez içerisinde çevresinden kıvam olarak ayrılan yuvarlak veya oval kitlelerdir. Günümüzde İİAB, iyi huylu (benign) ve kötü huylu (malign) nodüllerin ayırt edilmesinde %95 doğruluk payı ile en etkili test kabul edilmektedir.

Türkiye'de tiroid hastalıkları ve nodül görülme sıklığı oldukça yüksektir. Elle yapılan muayenelerde toplumun %5'inde nodül saptanırken, ultrasonografi ile bu oran %5 ile %50 arasına çıkmaktadır. Ultrasonografi eşliğinde yapılan biyopsiler sayesinde, 10 mm’den küçük nodüllere dahi güvenle müdahale edilebilmektedir.

Tiroid Biyopsi Yöntemleri ve Tercih Edilen Teknikler

Geçmiş yıllarda yaygın olan kalın iğne biyopsisi, yüksek ağrı seviyesi, kanama riski ve ses teli (laringeal) sinir hasarı ihtimali nedeniyle günümüzde yerini modern tekniklere bırakmıştır. Güncel tıbbi uygulamalarda ultrasonografi eşliğinde ince iğne aspirasyon biyopsileri tercih edilmektedir.

Bu yöntemin avantajları ve uygulama detayları şunlardır:

• Genellikle anestezi gerektirmez.
• 0.5-1 cm çapındaki küçük nodüllere rahatlıkla uygulanabilir.
• Gerektiği durumlarda lokal anestezik kremler veya düşük dozlu lidokain kullanılabilir.
• İşlemin başarısı, uygulamayı yapan uzmanın deneyimine ve nodülün konumuna doğrudan bağlıdır.

Tiroid İnce İğne Aspirasyon Biyopsisi Nasıl Uygulanır?

İşlem sırasında hasta yatar pozisyonda, boynu hafifçe geriye atılmış şekilde durmalıdır. Genellikle herhangi bir sakinleştiriciye ihtiyaç duyulmaz. Uygulama, 22-23 Gauge tek kullanımlık şırıngalarla, alkolle sterilize edilmiş cilt üzerinden nodüle girilerek gerçekleştirilir. İşlem sırasında hastanın konuşmaması ve yutkunmaması kritik önem taşır.

Hücre alımı sırasında iğne nodül içinde hareket ettirilerek aspirasyon yapılır. Gerekli durumlarda aynı nodülden birden fazla örnek alınabilir. Biyopsi sırasında veya sonrasında şu durumlar gözlemlenebilir:

• Enjeksiyon yerinde hafif ağrı (çene veya kulağa yansıyabilir).
• Nodül içine minimal kanama veya ciltte morarma.
• Geçici ses kısıklığı veya baş dönmesi.
• Antikoagülan (kan sulandırıcı) ilaç kullananlarda kanama riski daha yüksektir.

Patolog Katılımının Tanı Başarısına Etkisi

İnce iğne biyopsilerinde en büyük sorunlardan biri yetersiz materyal alınmasıdır. Büyük merkezlerde bile bu oran %10 civarındadır. Ancak işlem esnasında bir patoloji uzmanının bulunması, alınan örneğin anında mikroskop altında incelenmesini sağlar. Eğer örnek yetersizse anında yeni bir aspirasyon yapılarak tanısallık oranı %100'e yaklaştırılabilir. Yine de bazı nodüllerin yapısal özellikleri nedeniyle kesin tanı konulamayabileceği unutulmamalıdır.

Olası Komplikasyonlar ve Risk Değerlendirmesi

Tiroid biyopsisi sonrası komplikasyonlar oldukça nadirdir. Yapılan yüz binlerce uygulama, iğne giriş yolunda tümör yayılması riskinin klinik olarak önemsiz olduğunu kanıtlamıştır. İşlem yaklaşık 5 dakika sürer ve sonrasında şu durumlar gelişebilir:

• Cilt altında veya nodül içinde hafif kanama.
• Boğazda iğne batma hissi ve 24-48 saat sürebilen yutkunma ağrısı.
• Çok nadir vakalarda ses teli sinirlerinde geçici felç.
• Kan hastalığı veya alerjisi olmayan hastalar, işlem sonrası ağrı kesici kullanabilirler.

Tanı Yanılmalarına Sebep Olan Faktörler

Biyopsi sonuçlarında yanılmaya yol açan temel unsurlar şunlardır:

• Biyopsi materyalinin çevre dokulardaki kan, sıvı veya iltihap hücreleri ile karışması.
• Nodülün kistik yapıya sahip olması nedeniyle yeterli hücre içermemesi.

Tiroid İnce İğne Biyopsisi Sonuçlarının Anlamları

Biyopsi raporları genellikle dört ana kategoride sınıflandırılır: