Terk Edilme Şeması (Romantik İlişkiler)

Erken Dönem Uyumsuz Şemalar ve Anlam Arayışı

İnsan doğası gereği yaşamda sürekli bir anlam arayışı içerisindedir. Belirsizlikten kaçınan insan zihni; her olayın bir sebebi, anlamı ve bağlantısı olduğunu varsayarak hareket eder. Bu süreçte kendimizi, diğer insanları ve dünyayı anlamlandırmak amacıyla belirli inanç kalıpları oluştururuz. Psikoloji literatüründe bu kalıplara şema adı verilmektedir.

Yaşam kalitemizi doğrudan etkileyen 18 adet erken dönem uyumsuz şema bulunmaktadır. Bu şemaların temel özelliği, oldukça katı bir yapıya sahip olmaları ve esneklik göstermemeleridir. Şemalar genellikle çocukluk döneminde; güven ve sevgi gibi en temel ihtiyaçların yeterince karşılanmaması sonucunda filizlenir. Çocuklukta sevilmemek, korunmamak veya huzurlu bir ortamdan mahrum kalmak, olumsuz inançların temelini oluşturur.

Terk Edilme Şeması ve Oluşum Süreci

Terk edilme şeması, bireyin hayat boyu sürdürdüğü öz yıkıcı örüntülerden biridir. Bu şema, aslında kişinin hayatta kalmak için verdiği bir savaşın yansımasıdır. Genellikle çocukluk döneminde bakım veren kişinin (ebeveynin) vefatı, uzun süreli yokluğu veya çocuğu terk etmesi gibi travmatik durumlar neticesinde gelişir.

Şemanın oluşumundaki temel etkenler şunlardır:

Şaşırtıcı bir şekilde, sadece ihmal değil, aşırı korumacı aile yapısı da bu şemayı tetikleyebilir. Bu ortamda büyüyen çocuklar, dünyayla tek başlarına baş edemeyeceklerine dair bir inanç geliştirerek terk edilme korkusuna tutunurlar.

İlişkilerde Terk Edilme Korkusunun Belirtileri

Bu şemaya sahip bireyler, özellikle romantik ilişkilerinde yoğun bir kaygı yaşarlar. Zihinlerinde sürekli olarak "Ya beni bırakırsa?", "Ya beni sevmezse?" gibi varsayımlar döner. Bu durum, kişinin ilişkiye dair çarpık inançlar geliştirmesine neden olur.

Terk edilme şemasına sahip bireylerin sıkça kurduğu cümleler:

• "Zaten herkes bir gün beni terk edecek."
• "Bu ilişki eninde sonunda bitecek, biliyorum."
• "Kimse yanımda kalıcı değil."

Terk Edilme Şemasıyla Baş Etme Yöntemleri

Şemalar oldukça katı yapılar olduğu için bir anda değişmelerini beklemek gerçekçi değildir. Bu değişim sürecinin en kritik noktası sabırlı olmaktır. Şemanın etkilerini azaltmak ve daha sağlıklı bir psikolojik yapıya kavuşmak için şu adımlar izlenmelidir:

1. Yüzleşme Sağlayın: Korkularınızdan kaçmak yerine onların üzerine gidin ve bu duygularla yüzleşin.
2. Sağlıklı İlişkiler Seçin: Sizi güvensiz hissettiren, dengesiz ve tutarsız davranışlar sergileyen kişilerden uzak durun.
3. Tepkilerinizi Kontrol Edin: Normal karşılanabilecek ayrılıklara veya mesafelere karşı aşırı yoğun duygusal tepkiler vermekten kaçının.
4. Duygularınızı Paylaşın: Hissettiklerinizi ve korkularınızı açıkça ifade etmekten çekinmeyin.
5. Öz Şefkat Gösterin: Kendinizle kaliteli vakit geçirmeye özen gösterin ve yalnız kalabilme becerinizi geliştirin.

Unutulmamalıdır ki; şemalar hayat boyu süren örüntüler olsa da, farkındalık ve kararlı adımlarla bu öz yıkıcı döngüyü kırmak mümkündür.