SKOLYOZ NEDİR ? NASIL ANLAŞILIR ?

Skolyoz Nedir? Omurga Eğriliği Hakkında Temel Bilgiler

Normal bir omurga yapısına arkadan bakıldığında omurların düz bir hat üzerinde dizilmesi gerekir. Skolyoz, omurganın sağa veya sola doğru eğilmesiyle karakterize bir sağlık durumudur. Skolyoz teşhisi alan bir bireyin röntgen görüntülerinde omurga, düz bir çizgi yerine "S" veya "C" şekli çizmektedir.

Bu eğriliğe bağlı olarak omurga kemiklerinde hafif bir rotasyon (dönme) meydana gelebilir. Bu durum, kişinin omuzlarında veya bel bölgesinde asimetrik, dengesiz bir görünüme yol açar. Önemli bir ayrım olarak; skolyoz sadece bir duruş bozukluğu (kötü postür) değildir; yapısal bir omurga deformitesidir. Hastalık hem sırt hem de bel bölgesini aynı anda etkileyebilir.

Skolyozun Nedenleri ve Görülme Sıklığı

Skolyoz, tıbbi bir teşhisten ziyade durumu tanımlayan bir terimdir. Yapılan araştırmalar, okul çağındaki çocukların %2-3’ünü bu durumun etkilediğini göstermektedir. Vakaların %80’inden fazlasında belirgin bir neden saptanamaz. Bu tür vakalar tıp dilinde İdiyopatik Skolyoz (sebebi bilinmeyen skolyoz) olarak adlandırılır.

İdiyopatik skolyoz, görüldüğü yaş aralıklarına göre şu şekilde sınıflandırılır:

• İnfantil Skolyoz: 0-3 yaş arası
• Jüvenil Skolyoz: 4-10 yaş arası
• Adölesan Skolyoz: 11-18 yaş arası
• Erişkin Skolyoz: 18 yaş ve üzeri

Özellikle 10-15 yaş arası kız çocuklarında daha sık rastlanan bu durumda genetik yatkınlık üzerinde durulsa da, henüz kesin bir genetik kod tanımlanmamıştır. Ayrıca doğumsal omurga anomalileri ve nörolojik bozukluklar da skolyozun bilinen diğer nedenleri arasındadır.

Skolyoz Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar

Toplum arasında skolyozun nedenlerine dair birçok yanlış bilgi bulunmaktadır. Bilimsel verilere göre skolyoz aşağıdaki durumlardan dolayı meydana gelmez:

• Ağır okul çantası veya kitap taşımak
• Hatalı uyuma veya ayakta durma postürleri
• Yetersiz kalsiyum alımı
• Hafif düzeydeki bacak boyu eşitsizlikleri
• Atletik faaliyetler veya yanlış yapılan hareketler

Ancak erken yaşta yoğun olarak bale ve jimnastik yapan çocuklarda görülme sıklığının biraz daha yüksek olduğuna dair bazı bilimsel yayınlar mevcuttur. Skolyozu önceden engellemek mevcut tıbbi bilgilerle mümkün değildir.

Skolyoz Belirtileri ve Tanı Yöntemleri

Skolyoz tanısı, uzman bir doktor tarafından yapılan dikkatli bir fiziksel muayene ile kolayca konulabilir. Ancak muayene edilmeyen çocuklarda küçük eğrilikler gözden kaçabilir. Ebeveynlerin ve öğretmenlerin dikkat etmesi gereken skolyoz belirtileri şunlardır:

• Kıyafetlerin vücut üzerinde asimetrik durması (pantolon paçalarının farklı görünmesi)
• Bir kürek kemiğinin diğerinden daha yukarıda olması
• Omuz yüksekliğinde fark ve bel çizgisi asimetrisi
• Kalçaların bir tarafa doğru kaymış görünmesi

Doktor muayenesi sırasında hasta öne eğildiğinde, kaburgalarda veya bel bölgesinde oluşan çıkıntılar (hörgüç görünümü) rotasyonel açıdan değerlendirilir. Kesin tanı için röntgen ve gerekli durumlarda MR görüntülemesi yapılarak eğriliğin derecesi (Cobb açısı) belirlenir.

Skolyoz Tedavi Seçenekleri

Başarılı bir sonuç için erken teşhis kritik öneme sahiptir. Tedavi planı; hastanın yaşına, eğriliğin derecesine ve hastalığın ilerleme riskine göre belirlenir.

Cerrahi ve Diğer Uygulamalar

Cerrahi tedavinin temel amacı, eğriliğin düzeltilmesi ve ilerlemesinin durdurulmasıdır. Bu işlem genellikle omurgaya yerleştirilen metal implantlar ve çubuklar yardımıyla yapılır. Öte yandan; elektrik stimülasyonu, manipülasyon veya spesifik olmayan egzersizlerin hastalığı durdurduğuna dair yeterli bilimsel kanıt bulunmamaktadır.

Tedavi Edilmeyen Skolyozun Riskleri

Skolyoz tedavisi sadece estetik bir düzeltme değildir. İleri derecedeki eğrilikler, göğüs kafesi hacmini daraltarak akciğer gelişimini olumsuz etkileyebilir. Bu durum solunum yetersizliğine ve nadiren de olsa hayati fonksiyonların tehdit edilmesine yol açabilir. Bu nedenle, uzman bir ortopedi doktoru tarafından önerilen tedavinin ertelenmemesi hayati önem taşır.