ŞAH DAMARI HASTALIĞI

Karotis Hastalığı Nedir?

Karotis atardamarları, boynun her iki tarafında yer alan ve beyne oksijenli kanı taşıyan hayati öneme sahip büyük damarlardır. Halk arasında şah damarları olarak bilinen bu yapılar, beyin fonksiyonlarının sağlıklı bir şekilde sürdürülmesi için kritik rol oynar. Karotis hastalığı, bu damarların daralması veya tıkanması sonucu ortaya çıkan ve ciddi sağlık sorunlarına yol açabilen bir durumdur.

İnme Riskinde Karotis Hastalığının Rolü

Karotis hastalığı, felç ya da beyin fonksiyonlarının kaybı ile karakterize olan inme (felç) durumunun en önemli nedenlerinden biridir. Beyne giden kan akımı birkaç dakikadan fazla kesintiye uğradığında beyin hücreleri ölmeye başlar. Bu durum; kalıcı beyin hasarı, uzun dönemli sakatlıklar ve hatta ölümle sonuçlanabilen ağır tablolara yol açabilir.

Karotis Hastalığının Belirtileri Nelerdir?

Hastalar genellikle vücudun belirli bölgelerini etkileyen ani değişimlerle hekime başvururlar. En sık karşılaşılan karotis hastalığı belirtileri şunlardır:

• Vücudun bir yarısında (yüz dahil) güç kaybı veya hissizlik
• Konuşma ve anlama güçlüğü
• Bir veya her iki gözde ani görme kaybı ya da azalması
• Baş dönmesi ve denge bozukluğu
• Nedensiz ve ani başlayan şiddetli baş ağrısı

Tanı ve Teşhis Yöntemleri

Şikayeti olmayan hastalarda karotis lezyonları, rutin kontrollerde doppler ultrasonografi ile belirlenebilir. Doppler inceleme, günümüzde en sık kullanılan tanısal testtir. Ağrısız ve zararsız bir tetkik olan bu yöntem, ses dalgalarını kullanarak damarların iç yapısındaki değişiklikleri ve kan akımı düzensizliklerini net bir şekilde saptar.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Karotis hastalığının temel nedeni ateroskleroz, yani damar sertliğidir. Damarların iç kısmında yağ içeriği yüksek olan ve plak adı verilen yapıların birikmesiyle hastalık gelişir. Ateroskleroz sistemik bir sorun olduğu için, karotis hastalığı olan bireylerin çoğunda kalp veya bacak damarlarında da tıkanıklıklar görülebilir. Ayrıca yaş ilerledikçe hastalığın görülme sıklığı artış gösterir.

Karotis Hastalığı Tedavi Yöntemleri

Tedavi planı; darlığın derecesine, beynin kanlanma durumuna ve hastanın genel sağlık tablosuna göre kişiye özel belirlenir. Tedavi kriterleri genel olarak şu şekilde sınıflandırılır:

Cerrahi İşlem: Karotis Endarterektomi

Karotis endarterektomi, darlığa yol açan plağın cerrahi olarak çıkarılması işlemidir. Lokal veya genel anestezi altında, boyun bölgesinden yapılan bir kesi ile gerçekleştirilir. İşlem sırasında atardamar açılarak plak temizlenir; ardından damar doğrudan veya yama yardımıyla dikilerek kapatılır. Yaklaşık 2 saat süren bu operasyonun ardından hastalar genellikle 1-2 gün içerisinde taburcu edilir.