Rektal Prolapsus (Makat Sarkması)

Makat Sarkması (Rektal Prolapsus) Nedir?

Tıp dilinde rektal prolapsus olarak adlandırılan makat sarkması, bağırsağın son bölümü olan rektumun anüsten dışarıya doğru sarkması durumudur. Genellikle ilerleyen yaşla birlikte ortaya çıkan bu rahatsızlık, dışkılama fonksiyonlarını doğrudan olumsuz etkiler. Yarattığı fiziksel rahatsızlığın yanı sıra estetik görünümü nedeniyle hastada hem ruhsal hem de fiziksel açıdan ciddi bir stres kaynağı oluşturur.

Makat sarkması, özellikle 50 yaş ve üzerindeki bireylerde daha sık gözlemlenmektedir. İstatistiksel verilere göre kadınlarda, erkeklere oranla altı kat daha fazla görülür. Bu durumun doğum yapma süreciyle ilişkili olduğu düşünülse de rektal prolapsus tanısı alan kadınların %35’inin hiç çocuk sahibi olmadığı bilinmektedir. Bu nedenle rahatsızlık, yaş faktörüne bağlı olarak cinsiyet fark etmeksizin gelişebilmektedir.

Makat Sarkması Neden Olur?

Makat sarkmasının kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, vakaların büyük çoğunluğunun dışkılama sorunları ile ilişkili olduğu görülmektedir. Rektal prolapsusu tetikleyen temel faktörler şu şekilde sıralanabilir:

• Kronik kabızlık ve uzun süreli ıkınma alışkanlığı,
• Sık tekrarlayan ishal durumları,
• Parazit ve dizanteri gibi bağırsak enfeksiyonları,
• Aşırı öksürüğe yol açan kronik akciğer hastalıkları,
• Laksatif (dışkı gevşetici) ilaçların kontrolsüz ve aşırı kullanımı,
• Yaşlanmaya bağlı olarak makat kaslarının zayıflayıp gevşemesi,
• Rektum bölgesinde yer alan polipler.

Rektal Prolapsus ve Basur (Hemoroid) Arasındaki Farklar

Anal bölgede meydana gelen sarkma, kanama ve dışkılama zorluğu gibi belirtiler hem hemoroid hem de rektal prolapsus için ortaktır. Bu benzerlik, iki hastalığın sıklıkla karıştırılmasına neden olur. Ancak anatomik olarak aralarında belirgin farklar mevcuttur:

Makat Sarkması Belirtileri Nelerdir?

Makat sarkması yaşayan hastaların yaklaşık %60'ında kronik kabızlık şikayeti mevcuttur. Hastalığın seyri sırasında en sık karşılaşılan semptomlar şunlardır:

• Dışkının tam boşaltılamaması hissi,
• Sürekli ıkınma ihtiyacı (tenesmus),
• Gaz ve dışkı kaçırma (inkontinans),
• Dışkılama sırasında yaşanan güçlükler.

Rektal Prolapsus Türleri (Altemeier Sınıflandırması)

1971 yılında Altemeier tarafından yapılan sınıflandırmaya göre rektal prolapsus üç ana gruba ayrılmaktadır:

• Tip 1 Rektal Prolapsus: Genellikle basur ile birlikte görülür ve "yalancı prolapsus" olarak nitelendirilir.
• Tip 2 Rektal Prolapsus: Rektum makat kanalından içeri girer ancak dışarı sarkmaz. Genellikle gaz ve dışkı kaçırma şikayetleriyle kendini gösterir.
• Tip 3 Rektal Prolapsus: En sık karşılaşılan türdür; rektum tamamen dışarı sarkmış durumdadır.

Tanı ve Teşhis Yöntemleri

Makat sarkması tanısı, uzman bir hekim tarafından yapılan fiziksel muayene ile kolaylıkla konulabilir. Özellikle Tip 3 vakalarında teşhis oldukça nettir. Ancak rektumun henüz dışarı sarkmadığı Tip 1 vakalarında, dışkılama esnasındaki durumu incelemek için ileri testlere ihtiyaç duyulabilir:

1. Defeokografi: Dışkılama sırasında makat bölgesinin röntgeninin çekilmesini sağlar.
2. Anorektal Manometri: Dışkılama esnasında pelvis, rektum ve anüs kaslarının reflekslerini analiz eder.

Makat Sarkması Ameliyatı ve Tedavisi

Makat sarkmasında en etkili ve kalıcı çözüm cerrahi tedavi yöntemidir. Sarkmayı tetikleyen neden ortadan kaldırıldığında iyileşme görülebilse de, anatomik bozukluğun düzeltilmesi için ameliyat şarttır. Günümüzde tercih edilen başlıca yöntemler şunlardır:

• Karından yapılan açık ameliyatlar,
• Laparoskopik cerrahi (kapalı yöntem),
• Robotik cerrahi.

Laparoskopik ve robotik cerrahi, modern tıbbın sunduğu en konforlu yöntemlerdir. Bu teknikler, iyileşme sürecini kısaltır ve enfeksiyon riskini minimuma indirir. Tedavi planı; hastanın yaşı, genel sağlık durumu ve sarkmanın boyutuna göre proktoloji alanında deneyimli bir cerrah tarafından belirlenmelidir.

Ankara’da makat sarkması ameliyatları ve proktolojik uygulamalar hakkında detaylı bilgi ve uzman görüşü için bu alanda tecrübeli Doç. Dr. Alp Yıldız ile iletişime geçebilirsiniz.