PSORİASİS (SEDEF HASTALIĞI)

Psoriasis (Sedef Hastalığı) Nedir?

Psoriasis, halk arasında bilinen adıyla sedef hastalığı, deride keskin sınırlı, kırmızı-pembe renkli ve üzerinde gümüş rengi kepeklenmelerin bulunduğu plaklarla karakterize kronik bir deri hastalığıdır. Sadece deriyle sınırlı kalmayan bu rahatsızlık, eklemleri ve tırnakları da etkileyebilen sistemik bir boyuta sahiptir. Dünya genelinde görülme sıklığı %1-3 arasında değişen bu hastalık, her yaşta ortaya çıkabilse de genellikle 15-30 yaş aralığında başlangıç gösterir.

Psoriasis Nedenleri ve Tetikleyici Faktörler

Hastalığın kesin nedeni günümüzde henüz tam olarak aydınlatılamamıştır. Ancak uzmanlar, genetik yatkınlığı olan bireylerde belirli çevresel faktörlerin bağışıklık sistemini tetiklemesi sonucu oluştuğunu kabul etmektedir. Hastalığın ortaya çıkmasında veya alevlenmesinde rol oynayan temel tetikleyiciler şunlardır:

• Fiziksel ve ruhsal travmalar
• Çeşitli enfeksiyonlar
• İklimsel ve mevsimsel değişiklikler
• Bazı ilaçların kullanımı
• Sigara kullanımı

Psoriasisin Belirtileri ve Klinik Tipleri

Psoriasis, hastadan hastaya farklı klinik görünümlerle seyredebilir. Hastalığın en yaygın formları ve belirtileri şu şekildedir:

Yaygın Görülen Psoriasis Formları

1. Psoriasis Vulgaris: En sık rastlanan formdur. Özellikle diz, dirsek ve saçlı deride yerleşen, üzeri sedef rengi pullarla kaplı kırmızı plaklar görülür.
2. Palmoplantar Psoriasis: El içlerinde ve ayak tabanlarında yoğun kepeklenme ve kızarıklık ile kendini gösterir.
3. Guttat Psoriasis: Genellikle çocuklarda enfeksiyon sonrası damla şeklinde beliren döküntülerdir.
4. İnvers Psoriasis: Vücudun kıvrım bölgelerinde (koltuk altı, kasık vb.) canlı kırmızı plaklar şeklinde izlenir.
5. Püstüler Psoriasis: Kızarık zemin üzerinde sivilce benzeri, cerahatli döküntülerle karakterizedir.
6. Eritrodermik Psoriasis: Hastalığın vücut yüzeyinin %80’inden fazlasını kapladığı şiddetli tablodur.

Eklem ve Tırnak Tutulumu

• Psoriatik Artrit: Genellikle 40'lı yaşlarda başlar; eklemlerde ağrı, şişlik ve kızarıklığa neden olur. En sık el eklemleri etkilenir.
• Tırnak Psoriasisi: Tırnakta çukurcuklar, sarımsı renk değişimi, tırnağın yataktan ayrılması ve kalınlaşma gibi belirtilerle ortaya çıkar.

Psoriasis Tanısı Nasıl Konur?

Bu hastalığın teşhisi için spesifik bir laboratuvar testi bulunmamaktadır. Tanı genellikle uzman hekimin klinik muayenesi ile konur. Şüpheli durumlarda veya tanıyı kesinleştirmek amacıyla deri biyopsisi yöntemine başvurulabilir.

Psoriasis Tedavi Yöntemleri

Psoriasisin tamamen ortadan kalkmasını sağlayan kalıcı bir tedavi henüz yoktur; ancak modern tıp yöntemleriyle hastalık kontrol altına alınabilir. Tedavide temel amaç, uzun süreli iyilik dönemleri sağlamaktır.

Yerel (Topikal) Tedaviler

Az sayıda lezyonu olan hastalarda genellikle bölgesel uygulamalar tercih edilir:

• Yerel Kortikosteroidler: Kızarıklık ve kaşıntıyı hızla azaltır ancak uzun süreli kullanımda deri incelmesine yol açabilir.
• Keratolitikler: Derideki kepekleri temizleyerek diğer ilaçların emilimini artırır.
• Yerel Kalsinörin İnhibitörleri: Takrolimus ve Pimekrolimus gibi ajanlar, kortikosteroidlerin aksine deri incelmesi yapmazlar.
• Lokal Fototerapi: Özellikle el ve ayak yerleşimli vakalarda ultraviyole ışığı uygulamasıdır.

Sistemik Tedaviler ve Biyolojik Ajanlar

Yaygın tutulum gösteren hastalarda ağızdan alınan ilaçlar veya enjeksiyonlar kullanılır:

Hastalığın Seyri ve Geleceği

Psoriasis, alevlenmeler ve iyileşme dönemleriyle seyreden bir döngüye sahiptir. Hastalık başlangıç yaşına göre iki tipe ayrılır. Tip 1 Psoriasis (40 yaş altı) genellikle daha şiddetli seyrederken, Tip 2 Psoriasis (40 yaş sonrası) daha hafif bir klinik tablo sergileme eğilimindedir.