POLİKİSTİK OVER NEDİR ?
- Polikistik over sendromu (PCOS), yumurtalıklarda oluşan kistler ve hormonal dengesizlikler nedeniyle adet düzensizliği ile aşırı tüylenmeye yol açan ciddi bir sağlık sorunudur.
- Hastalığın temelinde LH ve FSH hormonlarındaki dengesizlik ile insülin direnci yatmakta, bu durum vücutta erkeklik hormonu artışına bağlı bir kısır döngü oluşturmaktadır.
- Tedavi sürecinde şikayetlere göre doğum kontrol hapları, insülin direncini kıran ilaçlar veya çocuk istemi durumunda yumurta büyütücü tedaviler en az 6 ay ile 1 yıl süreyle uygulanmaktadır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Polikistik Over Sendromu (PCOS) Nedir?
Polikistik over sendromu (PCOS), yumurtalıklarda çok sayıda küçük ve iyi huylu kistin oluşmasıyla karakterize edilen hormonal bir hastalıktır. Yumurtalık çevresine yerleşmiş bu organizmalar aslında çok sayıda yumurta hücresidir ve ultrason muayenesinde kendilerine has özel bir görüntü oluştururlar. Genellikle 35 yaş ve altındaki kadınları etkileyen bu sendrom, genç kızlık döneminden itibaren görülebilen ciddi bir hormonal problemdir.
PCOS Neden Olur? Hormonal Kısır Döngü ve Mekanizma
Polikistik over sendromu, hipofiz bezinden salgılanan LH (Luteinize Edici Hormon) ve FSH (Folikül Uyarıcı Hormon) değerlerinin anormal seviyelerde üretilmesinden kaynaklanır. Bu dengesizlik, kadınlarda düzenli yumurtlama sürecini sekteye uğratarak adet düzensizliklerine yol açar. Bazı hastalar düzenli adet görebilirken, bazıları yılda yalnızca birkaç kez adet döngüsü yaşayabilir.
Yumurtlama düzensizliğine bağlı olarak vücutta erkeklik hormonu (androjen) artışı gözlenir. LH artışı, yumurtalıklardaki androjen üretimini tetikler; salgılanan bu hormonlar yağ dokusunda östrojene dönüşerek tekrar LH üretimini artırır. Bu durum, kilo kaybı veya yumurtalıkların baskılanmasıyla kırılabilecek bir kısır döngüye neden olur. Ayrıca, kilo fazlalığına bağlı gelişen insülin direnci de hormonal dengeyi bozarak bu süreci tetiklemektedir.
Polikistik Over Sendromu Belirtileri ve Tüylenme Şikayetleri
PCOS vakalarında en sık karşılaşılan şikayetlerin başında vücudun belirli bölgelerinde görülen kıllanma artışı (hirsutismus) gelmektedir. Bu bölgelerdeki kıllarda koyulaşma, kalınlaşma ve sertleşme gözlenir. Belirgin artış görülen bölgeler şunlardır:
- Bıyık, çene, favori ve boyun bölgesi
- Ense, omuz ve sırt
- Göğüs arası ve göğüs ucu
- Bel, karın, kol ve bacaklar
Polikistik Over Sendromu Tedavi Yöntemleri
Adet düzensizliği ve tüylenme şikayeti olan kadınlarda doğum kontrol ilaçları oldukça etkili bir tedavi yöntemidir. Bu ilaçlar, yumurtalıklardan üretilen erkeklik hormonunu baskılayarak yeni tüy oluşumunu engeller. Tedaviden sonuç alabilmek için sabırlı olunmalı ve en az 6 ay ile 1 yıl arasında bir süre beklenmelidir.
Önemli bir not olarak; mevcut ilaç tedavileri halihazırda oluşmuş tüyler üzerinde hızlı bir etki göstermez. Eski tüyler için ağda veya elektroliz gibi yöntemler kullanılmalıdır. Ancak bu kozmetik işlemler, doğum kontrol ilaçları ile desteklenmediği sürece tüylerin daha fazla ve yeniden çıkması kaçınılmazdır.
PCOS Tedavisinde Kullanılan Temel İlaçlar
Polikistik over sendromu yönetiminde hastanın çocuk istemine ve şikayetlerine göre farklı ilaç grupları tercih edilir:
| İlaç Grubu | Kullanım Amacı | Temel Etkisi |
|---|---|---|
| Doğum Kontrol Hapları | Adet düzenleme ve tüylenme tedavisi | Androjenleri baskılar, akne ve kıllanmayı azaltır. |
| Metformin | İnsülin direnci ve kilo kontrolü | İnsülin duyarlılığını artırır, yumurtlamayı kolaylaştırır. |
| Klomifen Sitrat | Gebelik istemi (Yumurta büyütücü) | Ovulasyon indüksiyonu sağlayarak hamilelik şansını artırır. |
| Antiandrojenler | Aşırı tüylenme tedavisi | Testosteron sentezini azaltır. |
İlaçların Detaylı Kullanım Amaçları
1. Doğum Kontrol Hapları (Diane 35, Gynelle vb.)
Siproteron asetat içeren bu ilaçlar, kıllanma ve akne tedavisinde ilk tercihtir. Çocuk istemi olmayan hastalarda kullanılır. Etkisini göstermesi için en az 6 ay kesintisiz kullanılmalıdır; mevcut tüyler için lazer gibi kozmetik yöntemlerle desteklenmesi önerilir.
2. Metformin (Glukofen, Glifor vb.)
Aslında şeker hastalığı ilacı olan bu ajanlar, insülin direncini kırarak zayıflamaya yardımcı olur. Kilo verilmesiyle birlikte yumurtlama düzeni artar, kıllanma azalır ve hamilelik kolaylaşır. Bazı durumlarda Klomifen Sitrat ile birlikte kullanılarak başarı oranı artırılabilir.
3. Klomifen Sitrat (Klomen, Serophene)
Çocuk sahibi olmak isteyen hastalarda yumurta büyütücü olarak kullanılır. Doktor kontrolünde adetin 3. veya 5. günü başlanır. 6 aylık tedavi sonucunda hastaların yaklaşık %80'inde yumurtlama, %40-50'sinde ise gebelik elde edilir.
4. Diğer Destekleyici Tedaviler
- Antiandrojenler (Flutamid, Finasterid): Testosteron sentezini azaltırlar. Karaciğer üzerindeki yan etkileri nedeniyle dikkatli kullanılmalıdır.
- Progesteron: Sadece adet düzensizliği olan ve tüylenme şikayeti bulunmayan hastalarda döngüyü düzenlemek için kullanılır.
- GnRH Analogları: Yumurtalıklarda androjen üretimini azaltmak için kullanılsa da pratikte kullanımı oldukça sınırlıdır.
