Oyun Terapisi Nedir?

Oyun terapisi, özellikle çocuklar için kullanılan bir psikoterapi yaklaşımıdır. Yetişkinler için uygulanan sözel terapilerin çocuklardaki ikamesidir. Güvenirlik ve geçerliği pek çok araştırma tarafından kanıtlanmış olan, bilimsel bir psikoterapi metodudur. Çocuklarla gerçekleştirilen psikoterapi çalışmalarında oyunun temel alınmasının başlıca nedeni, çocukların sözel kabiliyetlerinin kendi duygularını ve düşüncelerini anlatma konusunda yetişkinler kadar gelişmemiş olmasıdır. Bir diğer nedeni ise oyunun çocuklar için doğal bir ifade aracı olmasıdır. Oyun yoluyla çocukların duygu dünyalarına çok daha etkili bir biçimde ulaşılabilmektedir.

Oyun terapisi elbette sıradan bir oyun zamanından çok daha fazlasıdır. Oyun terapisi, bu konuda eğitimi olan ruh sağlığı uzmanları tarafından uygulanmaktadır. Çocuğun iç dünyasını, sorunlarını gözlemlemek ve bunlara ilişkin uygun ve doğru yönlendirmeler yapabilmek amacıyla kullanılır. Oyun terapisi ile çocuk duygularını keşfeder ve travmatik yaşantıları ile daha kolay bir şekilde başa çıkabilir. Oyun yoluyla yeni ve sağlıklı başa çıkma mekanizmaları geliştirerek uygunsuz davranışları nasıl yönlendireceklerini öğrenir. Oyun terapisi çocuğun deneyimlediği psikolojik durumla ilgili ileri düzey klinik bilgiler sağlar. Bu önemli klinik bilgileri değerlendiren oyun terapisti, çocuğun faydasına olacak bir biçimde aile iş birliği halinde çalışabilir.

Oyun Terapisi, ailelerde endişelere neden olan ve / veya çocukların potansiyellerini gerçekleştirmelerini engelleyen kronik, hafif ve orta dereceli duygusal ve davranışsal sorunların üstesinden gelmek amaçlı kullanılabilir. Oyun terapisinde çocukla güven temelli terapötik bir ilişki kurulur. Sıklıkla çocuk veya ergen danışanların sosyal çevresi (akranlar, kardeşler, aile, okul vb.) ile etkileşimde bulunulur ve sistematik bir çalışma yapılır.

Çocuk merkezli oyun terapisinde çocuk, güvenli sınırlar içinde bir seansta nasıl aktarımlar yapacağına kendisi karar verir. Axline bu durumu oyun terapisinin şu kuralları ile özetler;

1-Çocukla olumlu ilişki kurabilmek

2-Çocuğu olduğu gibi kabul etmek

3-Çocuğun istediği gibi davranmasına izin vermek

4-Çocuğun duygularını yansıtabilmek

5-Çocuğa saygı duymak

6-Çocuğun seansları yönlendirmesine izin vermek

7-Çocuğu hızlandırmamak

8- Terapisi sınırlarını oluşturmak ve gerektiğinde uygulamak

Oyun terapisi, çocuğun güvenli bir terapötik ilişki içinde duygularını rahatlıkla ifade edebilmesine olanak sağlar. Bu da duygusal açıdan katarsis yaratır. Endişe, üzüntü, korku vb. duygular oyun terapisinde yıkıcı olmayan bir şekilde ifade edilir.

Oyun Terapisinin Faydaları Nelerdir?

Yapılan pek çok araştırmaya göre oyun terapisine düzenli devam eden çocuklarda, başvurdukları sorun alanlarıyla ilgili olumlu değişiklikler yaşanmaktadır.

Bazı çocuklar için oyun terapisi başlangıçta endişe yaratabilirken gittikçe terapiste olan güven artma eğilimindedir. Kurulan terapötik bağları güçlendikçe, çocuk oyunlarında daha yaratıcı, sözel ve aktif hale gelebilir.

Oyun terapisinin potansiyel kazanımlarından bazıları şunlardır:

Gelişmiş bir sorumluluk bilinci

Başa çıkma ve yaratıcı problem çözme becerileri

Öz saygı ve öz güven gelişimi

Empati duygusunun gelişimi

Kaygının, korkunun hafifletilmesi

Yaşanan travmaların psikolojik etkilerinin iyileştirilmesi

Duyguların tanınması ve ifade edilmesi

Olumlu sosyal becerilerin gelişimi

Güçlü aile ilişkilerinin sağlanması

Tüm bunların yanı sıra, oyun terapisi ayrıca dil kullanımını teşvik edebilir veya ince ve kaba motor becerilerini geliştirebilir. Oyun terapisi tek başına veya diğer terapilerin yanında kullanılabilir.

Oyun Terapisi Hangi Yaş Grupları ve Sorun/Gelişim Alanları İçin Uygundur?

Oyun terapisi için genellikle 3 ila 12 yaş arasındaki çocuklar fayda sağlamaktadır. Oyun terapisi, aşağıdaki örnekler gibi çeşitli durumlarda yardımcı olabilir:

Davranış problemleri

Okul ve öğrenme sorunları

Tik problemleri

Özgüven eksikliği

Kronik hastalıkların psikolojik etkileri

Öfke veya kaygı sorunları

Boşanma veya yakın bir aile üyesinin kaybı gibi aile sorunları

Doğal afetler veya travmatik olaylar

Aile içi şiddet, istismar veya ihmal

Çocuklarda anksiyete, depresyon, yas süreci

Yemek, tuvalet ve uyku gibi temel alışkanlıklarda problemler

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB)

Otizm spektrum bozukluğu (ASD)

Oyun Terapisi Süreci Nasıl İlerler? Seanslarda Ne Gibi Teknikler Uygulanır?

Oturumlar genellikle 45 dakika ile bir saat arasında sürer ve haftada bir ya da daha fazla yapılır. Kaç seansa ihtiyaç duyulduğu, çocuğa ve çocuğun oyun terapisine ne kadar iyi yanıt vereceğine bağlıdır. Oyun terapisinde çocuğun hızı, süreci şekillendirme konusunda belirleyici bir faktördür.

Oyun terapisi seanslarının içeriği, oyun terapistinin kullandığı yaklaşıma göre değişiklik gösterebilir. Terapi yönlendirici veya yönlendirici olmayabilir. Yönlendirici yaklaşımda terapist, seansta kullanılacak oyuncakları veya oyunları belirleyerek öncülük edecektir. Terapist, oyuna belirli bir amacı göz önünde bulundurarak rehberlik edecektir.

Yönlendirici olmayan yaklaşım daha az yapılandırılmıştır. Çocuk uygun gördüğü oyuncakları ve oyunları seçebilir. Kendi oyununu kendi yöntemleriyle oynamakta özgürdür. Sınırlar yalnızca ihtiyaç duyulduğunda belirlenir. Terapist yakından izler, duygu yansıtmalarıyla uygun şekilde terapi sürecine dahil olur.

Seanslar, çocuğun kendini güvende hissettiği bir ortamda yapılmalıdır. Terapist, aşağıdaki teknik ve materyallerden bir veya birkaçını kullanabilir:

Hikaye anlatımı

Rol yapma oyunu

Oyuncak telefonlar

Kuklalar, şapkalar ve maskeler

Bebekler, aksiyon figürleri

Oyun evi ve aile figürleri

Meslek figürleri, küçük hayvanlar

Sanat çalışmaları ve resimler

Terapötik duygu kartları

Su ve kum oyunları

Bloklar ve inşaat oyuncakları

Sembolik oyunlar

Oyun Terapisi Nasıl Etki Eder?

Çocuklar, yaşa ve gelişim aşamasına bağlı olarak yetişkinlerin sahip oldukları dil becerilerine sahip değildirler. Hissettikleri duyguları çoğu zaman ifade etme konusunda daha yüzeysel kalırlar. Bazı durumlarda da duygularını ifade edebilecekleri güvenilir bir yetişkine veya ortama sahip olmayabilirler.

Öte yandan, özellikle anne-babalar çocuğun sözlü ve sözlü olmayan ipuçlarını yanlış yorumlayabilir veya farkında olmaksızın tamamen gözden kaçırabilirler.

Çocuklar oyun yoluyla dünyayı anlamayı ve duygularını keşfetmeyi öğrenirler. Oyun terapisi seansları çocukların en derin duygularını açığa çıkarmakta özgür oldukları yerdir. Oyuncaklar sembol görevi görebilir ve çocuğun kurduğu oyunlar onun dünyasında çeşitli anlamlar içerebilir. Terapist çocuğun dünyasını onun kurduğu oyunlar aracılığıyla daha yakından tanır.

Oyunlar esnasında çocuk, duygularını paylaşmaya daha yatkın hale gelebilir. Ancak paylaşma konusunda bir baskı yoktur ve dilediği zaman istediği şekilde paylaşır. Oyun terapisinde lider çocuktur ve kendi iletişim yöntemleriyle kendisini ifade etmesi için alan yaratılır.

Oyun terapisi, terapiste ve çocuğun özel ihtiyaçlarına göre farklılık gösterebilir. Başlamak için terapist çocuğu oyun oynarken gözlemlemek isteyebilir. Ayrıca çocuk, ebeveynler veya öğretmenlerle ayrı görüşmeler yapmak isteyebilirler. Çocukla yürütülen psikoterapi sürecinde iş birliği halinde çalışılması önemlidir. Aile, uzman ve okul üçgeninde çocuk için belirlenen terapötik hedefler gerçekleştirilmeye çalışılır. Oyun terapisi ile çocuklar olumsuz düşünceleri üzerinde farkındalık kazanabilirler. Özellikle terapi esnasında duygularının yansıtılması çocuklara duygusal katarsis yaşatmakta ve sağlıklı kişisel gelişimlerine onları bir adım daha yaklaştırmaktadır. Oyun terapisinin, ebeveynler için yeni ve bir yöntem olması ile birlikte günümüzde gittikçe yaygınlaşmakta, daha çok aileye ulaştırılmaktadır.

Oyuncaklar çocuğun kelimeleri, oyun ise çocuğun söylemek istedikleridir.

Kaynakça:

Play Therapy (Oyun Terapisi) V. Axline 4-Short term play therapy for children Kaduson & Schaefer - Play therapy techniques Schaefer & Cangelasi

101 Oyun terapisi tekniği Heidi Gerard Kaduson and Charles E.Schaefer.


İstanbul Psikoloji uzmanlarına ulaşmak icin tıklayın!