Otizm Nedir?, Otizm Belirtileri Nelerdir?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Otizm Nedir? Bir İletişim Bozukluğu Olarak Otizm
Otizm, temel olarak bir iletişim bozukluğu olarak tanımlanmaktadır. Beynin sosyal etkileşimden sorumlu mekanizmalarının yeterince işlev göstermemesi durumu olan otizm, patolojik açıdan bir merkezi sinir sistemi hastalığıdır. Toplumdaki yaygın kanının aksine, otizm bir zeka geriliği değildir; temel problem bireyin dış dünya ile iletişim kuramamasıdır.
Otizmin Nedenleri Nelerdir?
Otizmin kesin nedeni günümüzde henüz tam olarak saptanamamıştır. Ancak bilimsel çalışmalar ve klinik gözlemler doğrultusunda üzerinde en çok durulan olası nedenler şunlardır:
- Genetik faktörler ve bazı genlerin bozularak çocuğa aktarılması,
- Annenin hamilelik döneminde geçirdiği kızamıkçık gibi enfeksiyonel hastalıklar,
- Hamileliğin ilk 8 haftasında bebeğin ağır metallere (egzoz gazı, GDO'lu ürünler, alkol, sigara vb.) maruz kalması,
- Çocuğa uygulanan aşılar yoluyla gerçekleşen ağır metal yüklemeleri.
Kesin bir sebep göstermek zor olsa da klinik gözlemler genetik etmenlerin ağırlıklı olduğunu göstermektedir. Genetik araştırma yapılırken sadece birinci derece akrabalar değil, soy ağacının derinliklerine inilmesi farklı sonuçlar ortaya koyabilmektedir.
Bebeklerde Otizm Belirtileri ve Gelişim Süreci
Bebekler henüz anne karnındayken hareketleri ve dış seslere verdikleri tepkilerle iletişim kurmaya başlarlar. Otistik bebeklerin anne karnında daha az tepkisel olduğu yönünde kesin olmayan ancak olası bulgular mevcuttur. Doğumdan sonraki ilk 3 ayda ses, ışık ve sosyal tepkiler netleşmeye başlar. Bu süreçte dikkat edilmesi gereken kritik belirtiler bulunmaktadır.
3 – 6 Ay Arası Erken Belirtiler
Bebeğiniz 3 ile 6 aylık dönemdeyken aşağıdaki davranışları sergiliyorsa uzman görüşü alınmalıdır:
- Ebeveynlerin yüzüne bakmıyorsa,
- Çevresel seslere (kapı, telefon) tepki verip ismiyle seslenildiğinde tepkisiz kalıyorsa,
- Sürekli bir huzursuzluk hali ve aşırı ağlama nöbetleri varsa,
- Kendi ellerini izlemiyorsa,
- Müzik veya ninni ile sakinleşip, konuşma başladığında tekrar ağlamaya başlıyorsa.
6 – 12 Ay Arası Belirtiler (Oturma ve Emekleme Dönemi)
Özellikle 6. aydan itibaren belirtiler daha keskin hale gelir. Bu dönemde gözlemlenebilecek otizm belirtileri şunlardır:
| Belirti Kategorisi | Gözlemlenen Davranışlar |
|---|---|
| Sosyal Etkileşim | Yüz yüze bakma tepkisinin zayıf olması, "Cee-Ee" oyununa tepkisizlik. |
| İletişim | İsmiyle çağrıldığında bakmama, nesneleri parmağıyla göstermeme. |
| Beslenme | Sadece püre veya tek tip gıda isteme, farklı dokulara aşırı tepki. |
| Takıntılı Davranışlar | Tekerlek çevirme, köşelere/açılı yerlere fiksasyon, el çırpma (kanat çırpma). |
| Duyusal Hassasiyet | Kalabalıkta öfke nöbeti, kıyafet dokularından (yün, çorap vb.) rahatsız olma. |
Bunlara ek olarak; parmak ucunda yürüme, isteklerini başını yere vurarak veya kusarak belli etme gibi davranış sorunları ciddi birer işaret kabul edilmektedir.
Otizmde Erken Teşhis ve Tedavinin Kritik Önemi
Genellikle aileler bu belirtileri fark etse de "nasıl olsa geçer" düşüncesiyle 18. aya kadar bekleyebilmektedir. Oysa erken teşhis, iyileşme sürecindeki en önemli faktördür. 6 aylıkken fark edilen ve doğru yönlendirilen bebeklerin, 2 yaşına geldiklerinde yaşıtlarını yakalama şansı bulunmaktadır.
Güncel tıbbi uygulamalarda 18 aydan küçük bebeklere tanı koymak zor olsa da nörolojik görüntüleme cihazlarının gelişmesiyle gelecekte anne karnında genetik otizm teşhisi mümkün olabilecektir. Bu problemin çözüm yolu, belirtiler fark edildiği andan itibaren başlayan erken tedavi ve özel eğitimden geçmektedir.
