''Ölecekmişim gibi'' mi hissediyorsunuz?

Panik Bozukluğu Nedir? Panik Atak Belirtileri ve Tanımı

Panik bozukluğu, yoğun bunaltı hissiyle seyreden ve tekrarlayan panik ataklarla karakterize olan bir ruhsal rahatsızlıktır. Panik atak, aslında birçok psikolojik sorunda görülebilen bir belirtiler kümesi olsa da panik bozukluğunda bu ataklar tablonun ana belirleyicisidir. Beklenmedik bir anda ortaya çıkan bu nöbetler; kişide yoğun kaygı, korku ve dehşet hissi uyandırır.

Panik atak sırasında birey, kötü bir şey olacağını, öleceğini veya sonunun geldiğini hisseder. Bu yoğun korku fırtınası, kişiyi bulunduğu ortamdan kaçmaya ve acil bir sağlık kuruluşuna başvurmaya iter. Çoğu zaman bir doktor görmek veya hastane ortamında bulunmak, nöbetin hafiflemesine ve kişinin rahatlamasına yardımcı olur.

Panik Atak Sırasında Hissedilen Temel Korkular

Panik atak yaşayan bireylerde genellikle şu üç temel korku ön plana çıkar:

• Ölüm Korkusu: Kalp krizi geçirme ve o anda ölme düşüncesi.
• Kontrolü Kaybetme Korkusu: Felç geçirme, düşüp bayılma veya kontrolünü yitirme endişesi.
• Aklını Kaybetme Korkusu: Çıldıracağını veya çevreye zarar vereceğini düşünme hali.

Panik Atağın Nedenleri: Beynin Yanlış Alarm Mekanizması

Panik ataklar, beyindeki korku bölgelerinin aşırı duyarlılığı sonucu ortaya çıkar. Beyin, ortada somut bir tehlike yokken "yanlış alarm" vererek vücudu savunma pozisyonuna sokar. Bu alarmın süresi değişkenlik gösterse de genellikle 10-15 dakika içinde sona erer; ancak şiddetli vakalarda gün boyu süren ataklara da rastlanabilir.

Panik Bozukluğu Neden Olur?

1. Genetik Faktörler: Birinci derece akrabalarda panik bozukluğu görülme oranı 4-7 kat daha fazladır. Beyin hücreleri arasındaki biyokimyasal düzensizliklerin genetik geçişli olduğu düşünülmektedir.
2. Psikososyal Stres: Uzun süreli stres, boşanma, yakın kaybı, cinsel taciz veya doğal afet gibi travmatik olaylar kaygı birikmesine yol açarak panik atağı tetikler.
3. Alkol ve Madde Kullanımı: Yoğun alkol kullanımı beyni yıpratırken; kokain, esrar ve ekstazi gibi maddeler doğrudan panik atak sebebidir.
4. Kişilik Yapısı: Duygularını aşırı kontrol eden ve stresi görmezden gelen kişilerde ani atak riski daha yüksektir.

Panik Atağın 13 Bedensel ve Bilişsel Belirti Listesi

Bir nöbetin panik atak olarak adlandırılması için aşağıdaki 13 belirtiden en az 4 tanesinin görülmesi yeterlidir. Belirtiler genellikle adrenalin hormonunun aşırı salınmasıyla tetiklenir:

Panik Bozuklukta Kaçınma Davranışları ve Yaşam Kalitesi

Panik bozukluğu olan kişiler, "yeniden atak geçirme" korkusuyla (beklenti anksiyetesi) hayatlarını kısıtlarlar. Bu durum şu kaçınma davranışlarına yol açabilir:

• Yalnız kalmaktan veya evden uzaklaşmaktan korkma.
• Hastanelerin olmadığı yerlere gitmeme.
• Spor yaparken artan kalp hızını yanlış yorumlayarak fiziksel aktiviteden kaçınma.
• İş yerinde atak geçiren birinin istifa etmesi veya cinsel ilişkiden kaçınma.

Panik Bozukluğu Hakkında İstatistiksel Bilgiler

• Cinsiyet: Kadınlarda erkeklere oranla 2-3 kat daha sık görülür (Hastaların %75-80'i kadındır).
• Yaş: En sık 20-30 yaş arasında başlar; ancak günümüzde ilkokul çağına kadar inmiştir.
• Yaygınlık: Toplumda yaşam boyu yaygınlığı %1,5-3,5 arasındadır. Bu, yaklaşık her 4 kişiden 1'inin panik atak deneyimlediği anlamına gelir.
• Yerleşim: Şehir yaşamında, kırsal bölgelere göre daha sık rastlanır.

Panik Bozukluğu Tedavisi: İyileşme Şansı %100

Panik bozukluğu, doğru müdahale ile tamamen kontrol altına alınabilen bir rahatsızlıktır. Tedavinin temel amacı, kişinin atakları durdurmak ve kısıtlanan sosyal hayatını normale döndürmektir.

Uygulanan Tedavi Yöntemleri

• İlaç Tedavisi: Tedavinin "olmazsa olmaz" parçasıdır. Mutlaka hekim kontrolünde kullanılmalıdır.
• Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT): Kişinin bedensel belirtilere yüklediği "felaketleştirici" anlamlar değiştirilir. Kaçınma davranışlarının üzerine gidilerek duyarsızlaşma sağlanır.
• EMDR Terapisi: Geçmişteki travmatik atakların etkisini silmekte oldukça hızlı ve etkilidir. Nüks riskini neredeyse sıfıra indirir.
• Yaşam Tarzı Değişiklikleri: Düzenli beslenme, nefes egzersizleri; kafein, sigara ve alkolden uzak durmak tedavi sürecini destekler.

Önemli Not: Profesyonel yardım ne kadar erken alınırsa, panik atağın kronik bir panik bozukluğa dönüşme riski o kadar azalır. Ortalama 8-12 seans sonunda hastalar genellikle günlük hayatlarına tamamen dönebilmektedir.