Obsessif Kompulsif Bozuklukta Kişilik Özellikleri II.Bölüm
- OKB tanısı alan bireyler, dışarıya karşı kibar ve barışçıl bir profil sergileseler de iç dünyalarında bastırılmış yoğun bir öfke ve mükemmeliyetçilik üzerinden işleyen bir denetim mekanizması taşırlar.
- Zaman yönetimi konusunda aşırı dakiklik veya kontrolü elde tutma amaçlı bilinçli gecikmeler sergileyerek sosyal ilişkilerde otorite kurmaya çalışırlar.
- Hata yapma ve eleştirilme korkusu nedeniyle resmi kayıtlardan kaçınma eğilimi gösterirler ve kelimelere gerçekliği değiştirebilecek büyülü anlamlar yükleyerek yoğun kaygı yaşarlar.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Obsesif Kompulsif Bozuklukta Kişilik Yapısı ve Öfke Kontrolü
Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) tanısı alan bireylerde kişilik özellikleri, genellikle dışarıya yansıtılmayan yoğun bir öfke birikimi ile şekillenir. Bu kişiler dış dünyada son derece kibar, nazik ve barışçı bir profil sergileseler de iç dünyalarında bastırılmış bir öfke taşırlar. Bu öfkenin dışa vurumu ise doğrudan değil; aşırı düzenlilik, denetleyicilik ve mükemmeliyetçilik mekanizmaları üzerinden gerçekleşir.
Denetim Mekanizması ve İnsan İlişkileri
OKB eğilimi olan bireyler, aile ve iş yaşantısı dahil olmak üzere tüm sosyal ortamları kendi istekleri doğrultusunda şekillendirme eğilimindedirler. Bu denetim süreci genellikle katı kurallar çerçevesinde işler. İlişkilerde karşı tarafı sürekli hata yapan, beceriksiz ve yetersiz gösterme çabası içine girebilirler. Bu davranışın temel amacı, karşı tarafın denetim gücünü elinden almaktır.
Ancak bu yıkıcı tutumlar zamanla şu olumsuz sonuçlara yol açabilir:
- Algılama ve kavrama yetilerinde bozulmalar.
- Sağlıksız ve tutarsız karar alma süreçleri.
- Ayrıntılara odaklanmaktan dolayı asıl amaca ulaşamama.
- Dağınık ve detaylara boğulmuş, anlaşılması güç iletişim dili.
OKB ve Zaman Yönetimi İlişkisi
Obsesif bireyler için zaman kavramı hayati bir önem taşır. Zamana karşı geliştirilen tutumlar genellikle iki farklı şekilde kendini gösterir:
- Aşırı Dakiklik: Her şeyin tam vaktinde yapılması gerektiğine inanırlar. Geç kalmak, başkalarının eleştirisine ve düşmanlığına maruz kalmak anlamına geldiği için büyük bir felaket olarak algılanır. Bu nedenle planlamalar önceden yapılır ve randevulara vaktinden önce gidilir.
- Kontrollü Gecikme: Bazı bireyler ise başkalarının koyduğu kurallara uymayı bir denetim kaybı olarak görür. Kontrolü elinde tutmak adına, bilinçli olarak her seferinde (örneğin tam 10 dakika) geç kalırlar. Bu davranış, karşıdaki kişiyi aşağılama veya otoriteye başkaldırı niteliği taşıyabilir.
Sosyal Davranışlar ve Gizli Zorlantılar
Bu kişilik yapısında şakalara karşı tolerans oldukça düşüktür. Kendi yaptıkları şakalar ise genellikle karşı tarafı zor durumda bırakıcı veya aşağılayıcı niteliktedir. Çoğu zaman şaka yapmaya vakit bulamazlar; yaptıklarında ise bu eylem yıkıcı bir etki yaratabilir.
| Özellik | Davranış Biçimi |
|---|---|
| Kompulsiyonlar | Mümkün olduğunca gizlenmeye çalışılır ancak genellikle fark edilir. |
| Düşünce-Davranış Uyumu | Düşünceler ve eylemler arasında uyumsuzluk vardır; olumsuz düşünceler bastırılmaya çalışılır. |
| Ritüeller | Dışarıdan anlamsız görünen hareketler, aslında zihindeki olumsuz düşüncelerle baş etme çabasıdır. |
Kelimelerin Büyülü Gücü ve Hata Yapma Korkusu
OKB'li bireyler için kelimeler bazen gerçekliği değiştirebilecek büyülü anlamlar taşır. Örneğin, "cenaze" kelimesini duymak, bir yakınının öleceğine dair mantık dışı bir korku tetikleyebilir. Bu durum, düşüncelerin gerçekleşebileceği ihtimalinden duyulan yoğun kaygıdan kaynaklanır.
Son olarak, bu kişiler topluluk önünde hata yapmaktan ve eleştirilmekten aşırı derecede çekinirler. Özellikle hatalarının kayıt altına alınması fikri büyük bir korku yaratır. Bu nedenle şu durumlardan kaçınma eğilimi gösterirler:
- Kamera kaydına alınmak.
- Resmi imza atmak.
- Bağlayıcı sözler vermek.
Psikiyatrist Dr. Necati ÇOBANOĞLU
