Neden horluyoruz?

Horlama: Sadece Sosyal Bir Sorun mu Yoksa Tıbbi Bir Uyarı mı?

Horlama, genellikle uyuyan kişinin kendisinden ziyade çevresindekileri rahatsız eden bir durum olarak görülse de tıbbi açıdan ciddi bir sorunun habercisi olabilir. Günümüzde gürültülü horlamanın, çeşitli fizyolojik anormallikler sonucunda ortaya çıktığı bilimsel bir gerçek olarak kabul edilmektedir. Yapılan araştırmalar; bademcik çevresindeki anatomik oluşumların ve damak yapısındaki bozuklukların, uyku sırasında hava yollarında tıkanıklığa yol açtığını kanıtlamıştır.

Hava sütununun hızla hareketi; gevşemiş dokuları, özellikle de yumuşak damağı ve bademcik çevresindeki dokuları titreterek horlama sesini oluşturur. Bu durum, sosyal bir rahatsızlık olmanın ötesinde, zamanla şiddeti artabilen ve küçük bir hasta grubunda uykuda hava açlığı (uyku apnesi) hastalığına evrilebilen bir sağlık problemidir.

Horlamanın Demografik Dağılımı ve Yaygınlığı

Horlama şikayeti, her iki cinsiyette de yaşın ilerlemesiyle doğru orantılı olarak artış göstermektedir. Toplumdaki yaygınlığına dair veriler şu şekildedir:

• Yetişkinlerin %10'u yan odadan duyulacak şiddette horlar.
• Erkeklerde 20 yaşından, kadınlarda ise 40 yaşından sonra belirgin bir artış gözlenir.
• 60 yaşını geçmiş erkeklerin %40 ile %50'si horlama sorunu yaşamaktadır.

Horlamanın Oluşum Mekanizması ve Fizyolojik Nedenleri

Horlama ve uyku apnesi, şiddetleri farklı olsa da benzer mekanizmalarla ortaya çıkar. Bu süreçte rol oynayan iki temel sorun bulunmaktadır. Birincisi; hastaların %90'ından fazlasında görülen dar ağız hava yolu, uzun küçük dil ve geniş bademciklerdir.

İkinci temel sorun ise büyük dil yapısı veya çene kemiğinin küçük olmasıdır. Uyku sırasında hava yolunu tutan kaslarda oluşan negatif basınç artışı, dokuların çökmesine neden olur. Nefes alındığında damak; geriye, aşağıya ve yan farenks duvarlarına doğru çöker. Bu fizyolojik süreci tetikleyen veya şiddetini artıran dış faktörler şunlardır:

• Alkol kullanımı (Kas tonusunu düşürür ve uyandırma merkezinin hassasiyetini azaltır).
• Hipotonikler, trankilizanlar ve antihistaminikler.
• Aşırı uykusuzluk.

Horlamanın Sağlık Üzerindeki Ciddi Etkileri

Horlama genellikle derin uykuda en şiddetli seviyeye ulaşır. Çok gürültülü horlayan bireylerde, göğüs içi basıncın anormal artışına bağlı olarak kalp bölgesinde büyüme ve pulmoner damarlarda kan yığılması gözlemlenebilir. Uyku apnesi olan hastalarda bu bulgular hayati riskler doğurabilmektedir.

İstatistiksel veriler, uyku sırasındaki riskin boyutunu gözler önüne sermektedir. Yapılan bir çalışmada, 432.000 ölüm vakası incelenmiş ve en sık ölüm saatinin, fiziksel aktivitenin en düşük olduğu sabah 05:00 ile 06:00 saatleri arası olduğu saptanmıştır.

Çocuklarda Horlama ve Tedavi Yaklaşımları

Çocuklar için horlama, normal kabul edilmemesi gereken bir durumdur. Horlayan çocuklarda çeşitli günlük davranış problemleri görülebildiği bildirilmiştir. Tıbbi müdahalelerin önemi şu verilerle desteklenmektedir:

Op. Dr. Tamer Haliloğlu
KBB Hastalıkları Uzmanı
(Kaynak: Cumhuriyet Gazetesi Bilim Teknik Eki, 7 Eylül 2002)