NAZOFARENKS KANSERLERİ " GENİZ KANSERLERİ "
- Nazofarenks tümörleri, biyolojik yapılarına göre selim ve habis olarak ikiye ayrılmakta olup kafa tabanına yakınlıkları nedeniyle erken teşhis hayati önem taşımaktadır.
- Selim bir tümör olan juvenil anjiofibrom, genellikle ergenlik dönemindeki erkeklerde görülür ve şiddetli kanama riski ile çevre dokuları tahrip etme potansiyeline sahiptir.
- Habis nazofarenks tümörleri sinsi ilerleyen ve düşük sağ kalım oranına sahip kitlelerdir; bu vakalarda cerrahi müdahale yerine genellikle radyokemoterapi tercih edilir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Nazofarenks Tümörleri (Geniz Tümörleri) Hakkında Genel Bilgiler
Nazofarenks tümörleri, tıp literatüründe geniz bölgesinde gelişen kitleleri ifade eder. Bu tümörler biyolojik davranışlarına ve doku yapılarına göre selim (iyi huylu) ve habis (kötü huylu) olmak üzere iki ana grupta incelenmektedir. Erken teşhis ve doğru tedavi planlaması, özellikle kafa tabanına yakınlığı nedeniyle hayati önem taşımaktadır.
I. Selim Nazofarenks Tümörleri: Juvenil Anjiofibrom
Nazal fibroid (Nasofarenjial anjiofibrom veya Juvenil anjiofibrom), bu bölgenin en karakteristik selim tümörüdür. Vücudun başka hiçbir yerinde görülmeyen bu tümör, kendine has klinik özelliklere sahiptir.
Juvenil Anjiofibromun Özellikleri
- Cinsiyet ve Yaş: Neredeyse %100 oranında erkeklerde görülür. Daima prepüberte (ergenlik öncesi) dönemde başlar, pubertede gelişimini sürdürür.
- Fiziksel Yapı: Sert bir kapsüle sahip, son derece dayanıklı bir kitledir. Boyutları ceviz ile elma büyüklüğü arasında değişebilir.
- Klinik Seyir: Hasta puberteyi tamamladığında tümör yavaş yavaş regresyona (gerileme) uğrar. Ancak selim olmasına rağmen çevre dokuları tahrip ederek kafa içine yayılabilir ve hayati risk oluşturabilir.
- Vasküler Yapı: Damarların düz kas tabakası (media) eksik olduğu için vazokonstrüksiyon kabiliyeti yoktur. Bu durum, durdurulması güç ve şiddetli burun kanamalarına yol açar.
Belirtiler ve Komplikasyonlar
- Sıklıkla tek taraflı burun tıkanıklığı ve pürülan burun akıntısı (rinit/sinüzit).
- Göz küresini iterek hipertelorizm (gözler arası mesafenin açılması) oluşumu.
- Kafa tabanında sella bölgesini iterek hipofiz bezinde destrüksiyon.
- Hastalık tedavi sonrası rekürrens (tekrarlama) gösterebilir.
Etyoloji (Nedenleri)
- Embriyonal Artıklar: Nazofarenkste kalan kartilajinöz artıkların pubertede vücutla birlikte gelişmesi.
- Kronik İrritasyon: Adenoid vejetasyonu (geniz eti) olan çocuklarda tekrarlayan rinofarenjitlerin periostu irrite ederek proliferasyona neden olması.
- Hormonal Teori: Östrojen fazlalığı ve androjen azlığı gibi hormonal dengesizliklerin etkisi.
Tedavi Yöntemleri
Geçmişte radyoterapi, elektrokoterizasyon ve sklerozan enjeksiyonlar denenmiş olsa da günümüzde en etkili yöntem cerrahi müdahaledir. Modern cerrahi protokol şu şekildedir:
| Aşama | Uygulama Yöntemi |
|---|---|
| Preoperatif | Anjiyografi eşliğinde tümörü besleyen damarın embolizasyonu (vaskülarizasyonu azaltmak için). |
| Operasyon | Lateral rinotomi veya endoskopik yaklaşımla tümörün total olarak çıkarılması. |
II. Habis (Kötü Huylu) Nazofarenks Tümörleri
Habis tümörler, tüm KBB tümörlerinin %4-6'sını oluşturur. Erkeklerde kadınlara oranla iki kat daha sık görülür. Her yaşta ortaya çıkabilse de en sık 40-50 yaş aralığında rastlanır.
Histopatolojik Sınıflandırma
- Epitelyal Tümörler (%67): En sık nonkeratinize andiferansiye karsinom (yassı epitel hücreli) görülür.
- Mezanşimal Tümörler: Fibrosarkom, retotelsarkom, lenfosarkom ve rhabdomyosarkom bu gruptadır.
Semptomlar ve Yayılım
Habis tümörler genellikle sinsi ilerler ve şu belirtilerle kendini gösterir:
- Burun Belirtileri: Hafif kanlı intermitten epistaksis (burun kanaması) ve tıkanıklık.
- Kulak Belirtileri: Orta kulak etkilenmesine bağlı ağrı ve işitme kaybı.
- Nörolojik Belirtiler: Trigeminus siniri baskısı nedeniyle şiddetli ağrılar ve geç dönemde rinolali (genizden konuşma).
- Yayılım: Foramen lacerum yoluyla kafa içine, sfenoid sinüs ve sinüs kavernosusa hızla yayılabilir.
Metastaz ve Tanı
- Metastaz: Yakın bölgede retrofaringeal ve parafaringeal lenf bezlerine; uzak bölgede ise %8 oranında iskelet, karaciğer, akciğer ve dalağa yayılım gösterir.
- Tanı: Posterior rinoskopi, endoskopik muayene, biyopsi ve radyolojik tetkikler (BT/MR) ile konur.
Tedavi ve Prognoz
Habis nazofarenks tümörleri geç semptom verdiği için prognoz genellikle kötüdür; beş yıllık sağ kalım oranı %15 civarındadır. Cerrahi başarının sınırlı olduğu bu vakalarda, temel tedavi yöntemi radyokemoterapi uygulamalarıdır.
