Mide-Barsak Kanamaları

Mide ve Bağırsak Kanamaları (Gastrointestinal Hemoraji) Nedir?

Tıp literatüründe Gastrointestinal Hemoraji olarak tanımlanan mide-bağırsak kanamaları (MBK), sindirim sisteminin farklı bölgelerinde meydana gelen ciddi sağlık sorunlarıdır. Bu kanamalar, anatomik yerleşimlerine göre üst MBK ve alt MBK olmak üzere iki ana grupta incelenir. Onikiparmak bağırsağının (duodenum) bitim noktası bu ayrımda sınır kabul edilir; bu sınırın üzerindeki kanamalar üst, altındaki kanamalar ise alt MBK olarak sınıflandırılır.

Üst Mide-Bağırsak Kanamaları (Üst MBK)

Üst mide-bağırsak kanamaları; yemek borusu (özofagus), mide ve onikiparmak bağırsağından kaynaklanan kanamalardır. Klinik vakaların yaklaşık %75-80'i cerrahi müdahaleye gerek kalmadan, konservatif tedavilerle kontrol altına alınabilmektedir. Tedavi sürecindeki başarı oranı, kanamanın miktarı ve hızı ile doğrudan ilişkilidir.

Üst MBK Nedenleri ve Görülme Sıklığı

Üst sindirim sistemi kanamalarına yol açan temel hastalıklar ve bunların görülme oranları şu şekildedir:

• Peptik Ülser (%45): Duodenal ülser %25, mide ülseri %20 oranında görülür.
• Özofagus Varisleri (%20): Portal hipertansiyona bağlı gelişir.
• Gastrit (%20): Mide mukozasının iltihaplanması sonucu oluşur.
• Mallory-Weiss Sendromu (%10): Şiddetli kusmalara bağlı yırtılmalar.
• Diğer Nedenler (%5): Mide kanseri, özofajit, hemobili ve duodenum divertikülü.

Üst MBK Belirtileri ve Klinik Bulgular

Üst mide-bağırsak kanamalarında görülen temel klinik bulgular şunlardır:

• Hematemez: Kan kusulmasıdır. Hızlı kanamalarda parlak kırmızı, yavaş kanamalarda ise mide asidinin etkisiyle kahve telvesi görünümündedir.
• Melena: Büyük tuvaletin siyah, katran renginde ve kötü kokulu gelmesidir. Mideden 50-100 ml kanama olması melena oluşumu için yeterlidir.
• Hematoşezi: Makattan taze kırmızı kan gelmesidir. Genellikle alt MBK bulgusu olsa da, çok hızlı seyreden üst MBK vakalarında da görülebilir.
• Gaitada Gizli Kan: Gözle görülmeyen, günlük 10-50 ml arasındaki kanamaları tespit etmek için laboratuvar ortamında yapılan testtir.

Tanı ve Tedavi Yöntemleri

Üst MBK tanısında en etkili yöntem gastroskopi (özofago-gastro-duodenoskopi) işlemidir. Bu işlemle kanama odağı tespit edilir ve gerekli durumlarda koterizasyon (yakma) veya sklerozan madde enjeksiyonu ile tedavi uygulanır.

Acil durumlarda hasta hastaneye yatırılarak serum tedavisi ve kan nakli yapılır. Mide, nazogastrik sonda ile yıkanarak kanamanın seyri izlenir. Eğer endoskopik müdahalelere rağmen kanama durdurulamazsa veya altta yatan neden mide kanseri gibi bir hastalıksa cerrahi operasyon planlanır.

Alt Mide-Bağırsak Kanamaları (Alt MBK)

İnce bağırsaklar veya kalın bağırsaktan kaynaklanan kanamalardır. Alt MBK vakalarının %90'ı konservatif tedavi ile kendiliğinden veya ilaç desteğiyle durmaktadır. Kanın rengi, kanama odağının makata olan mesafesine göre açık kırmızıdan koyu vişne çürüğü rengine kadar değişiklik gösterebilir.

Alt MBK Nedenleri

Kanamalar kaynağına göre üç bölgede incelenir:

Tanı ve Müdahale Süreci

Alt MBK tanısında rektal muayene hayati önem taşır ve ilk yapılması gereken işlemdir. Tanıyı kesinleştirmek ve tedavi uygulamak için kolonoskopi (kalın bağırsak endoskopisi) kullanılır. Kolonoskopi sırasında bazı lezyonlara doğrudan müdahale edilebilir. Kanamanın durmadığı veya cerrahi gerektiren hastalıkların tespit edildiği durumlarda ameliyat seçeneği değerlendirilir.