Makattan kan gelmesi ( rektal kanama )
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Rektal Kanama (Hematokezia) Nedir?
Rektal kanama, tıbbi adıyla hematokezia, dışkılama esnasında veya dışkılamadan bağımsız olarak anüsten kan gelmesi durumudur. Bu kanama; taze ve parlak kırmızı renkte, dışkı ile karışık veya pıhtı şeklinde görülebilir. Kanamanın şiddeti hastadan hastaya farklılık gösterse de, her türlü rektal kanama ciddiye alınmalı ve kaynağı belirlenmelidir.
Kanamanın Şiddeti ve Klinik Seyri
Rektal kanamalar, kaybedilen kan miktarına ve hastanın genel durumuna göre üç ana grupta incelenir:
| Kanama Şiddeti | Belirtiler ve Klinik Durum | Müdahale Gerekliliği |
|---|---|---|
| Hafif Şiddetli | Tuvalet kağıdına bulaşan veya birkaç damla şeklinde gelen taze kan. | Acil müdahale gerektirmez; poliklinik muayenesi yeterlidir. |
| Orta Şiddetli | Tekrarlayan, daha fazla miktarda taze veya pıhtılı kan gelmesi. | Hastaneye yatış ve yakın takip gerektirebilir. |
| Ağır Şiddetli | Aşırı kan kaybı, halsizlik, baş dönmesi, çarpıntı ve bayılma hissi. | Acil hastaneye yatış ve kan transfüzyonu (kan nakli) gereklidir. |
Rektal Kanamada Kanın Rengi ve Kaynağı
Kanamanın rengi, genellikle kanamanın sindirim sistemindeki yerini işaret eder. Kalın bağırsak (kolon), rektum ve anüs rektal kanamaların ana kaynaklarıdır.
- Taze ve Parlak Kırmızı Kan: Genellikle anüse yakın bölgelerdeki (rektum veya anüs) kanamaları gösterir.
- Koyu Kırmızı Kan: Kalın bağırsağın üst kısımlarından gelen kanamaları işaret eder.
- Melena (Siyah ve Zift Gibi Kan): Kanın bağırsakta uzun süre kalıp bakterilerce parçalanması sonucu oluşur. Genellikle mide veya ince bağırsak kaynaklıdır; ancak nadiren kalın bağırsağın başlangıç kısmından da kaynaklanabilir.
- Gizli Kanama: Gözle görülmeyen, sadece gaitada gizli kan testi ile tespit edilen kanamalardır. Bu durum zamanla anemi (kansızlık) tablosuna yol açabilir.
Rektal Kanamanın En Sık Görülen Nedenleri
1. Anal Fissür (Makat Çatlağı)
Anüs kanalında oluşan ağrılı çatlaklardır. Genellikle kabızlık sonucu oluşur. Anal fissür kanamaları az miktardadır ve genellikle temizlik sırasında tuvalet kağıdına bulaşan parlak kırmızı kan şeklinde fark edilir.
2. Hemoroidler
Anüs bölgesindeki damarların şişerek sarkmasıdır. Hemoroid kanamaları ağrılı veya ağrısız olabilir. Şiddetli olmasa da uzun süre devam etmesi durumunda hastada ciddi kansızlık oluşturabilir.
3. Divertikülozis
Bağırsak duvarında oluşan küçük baloncuklardır. Genellikle 50-60 yaş üzerinde ve düşük lifli beslenen kişilerde görülür. Divertiküler kanamalar genellikle ağrısızdır ancak aniden ve şiddetli şekilde başlayabilir. Yaşlı hastalarda hastaneye yatış gerektiren kanamaların en sık nedenlerinden biridir.
4. Kolon Polipler ve Kanserleri
Bağırsak iç yüzeyindeki iyi huylu kitlelere polip, kötü huylu olanlara ise bağırsak kanseri denir. Kanserlerin çoğu poliplerden gelişir. Bu yapılar genellikle az miktarda, zaman zaman tekrarlayan kanamalara neden olur. Bağırsak sonuna yakın kitleler taze kan, başlangıç kısmındakiler ise gizli kanama yapma eğilimindedir.
5. Anjiodisplaziler
Bağırsak mukozası altındaki damarların anormal genişlemesidir. İleri yaşlarda daha sık görülür. Anjiodisplazi kaynaklı kanamalar ağrısızdır; parlak kırmızı, koyu kırmızı veya melena şeklinde görülebilir.
6. Kolit ve Proktitler
Bağırsak iltihaplanmalarıdır. Enfeksiyonlar, ülseratif kolit, Crohn hastalığı, iskemik kolit (damar tıkanıklığına bağlı) veya radyoterapi sonrası gelişen radyasyon koliti bu gruba girer. Bu hastalıklarda kanamaya genellikle karın ağrısı ve ishal eşlik eder.
Çocuklarda ve Gençlerde Kanama: Meckel Divertikülü
Doğuştan gelen küçük bir bağırsak keselenmesi olan Meckel divertikülü, çocuklar ve gençlerdeki sindirim sistemi kanamalarının en sık nedenidir. İçindeki mide benzeri dokunun asit salgılaması sonucu oluşan ülserler, ağrısız ve bazen şiddetli kanamalara yol açabilir.
Diğer Nadir Sebepler
- Polipektomi Sonrası Kanama: Kolonoskopi ile polip alındıktan (polipektomi) günler veya haftalar sonra yara yerinden kanama olabilir.
- Üst Sindirim Sistemi Kanamaları: Mide veya onikiparmak bağırsağı kanamaları çok hızlı olduğunda taze kan şeklinde rektumdan gelebilir.
- Damar Yırtılmaları: Aort anevrizması gibi büyük damar sorunlarının bağırsağa açılması sonucu hayati risk taşıyan kanamalar oluşabilir.
Not: Rektal kanama şikayeti olan hastaların, altta yatan nedenin tespiti için uzman bir hekime başvurması hayati önem taşır.
Op. Dr. Bülent Koç
