Makale 2. diyabet neden artıyor
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Diyabetin Küresel Bir Salgın Olarak Tanımlanması
Türk Dil Kurumu (TDK), salgın kelimesini kısa sürede çevredeki canlıların büyük bir bölümüne bulaşan hastalık veya bir durumun yaygınlaşarak birçok kişiyi aynı anda etkilemesi (epidemi) olarak tanımlamaktadır. Genellikle bulaşıcı hastalıklar için kullanılan bu terim, günümüzde uzmanlar tarafından diyabet (şeker hastalığı) için de sıklıkla tercih edilmektedir. Yaklaşık 78 yıl önce Lancet dergisinde yayımlanan bir makalede, diyabetin bir halk sağlığı sorunu olup olmadığı sorgulanmış ve o dönemde öncelik bulaşıcı hastalıklar olsa da bilim insanları bu soruya "Evet" yanıtını vermiştir.
Diyabetin Değişen Sosyoekonomik Profili
Diyabetin toplumsal algısı ve yayılım eğilimleri yıllar içinde köklü bir değişime uğramıştır. Geçmişte yalnızca Batı toplumlarının ve varlıklı kesimlerin hastalığı olarak görülen diyabet, günümüzde sosyoekonomik sınıf ayrımı gözetmeksizin tüm dünyayı etkisi altına almıştır. Bu kronik rahatsızlık, artık bireysel bir sağlık sorunu olmanın ötesine geçerek toplumların genelini etkileyen küresel bir kriz haline gelmiştir.
Rakamlarla Diyabet: Dünyada ve Türkiye'deki Mevcut Durum
Dünya genelindeki diyabet vakaları, son birkaç on yılda dramatik bir artış göstermiştir. 1985 yılında dünya genelinde 30 milyon olan diyabetli sayısı, 2015 yılına gelindiğinde 415 milyona ulaşmıştır. Türkiye'deki veriler de bu küresel artışla benzerlik göstermektedir. Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) tahminleri, Türkiye'deki vaka artış hızının öngörülenin çok üzerinde olduğunu kanıtlamaktadır.
| Yıl | Türkiye'deki Diyabetli Sayısı / Oranı | Notlar |
|---|---|---|
| 2000 | 3 Milyon (%7,2) | DSÖ Verileri |
| 2010 | %14 | Tarama Çalışması Sonucu |
| 2014 | 7 Milyon Üzeri (%14,7) | 2030 Hedefi 2014'te Aşılmıştır |
Gizli Tehlike: Bozulmuş Glikoz Toleransı (BGT)
Diyabet tablosunun en kritik bileşenlerinden biri de Bozulmuş Glikoz Toleransı (BGT) olan bireylerdir. Bu durum, kişinin henüz diyabet hastası olmadığını ancak gelecekte bu hastalığa yakalanma riskinin son derece yüksek olduğunu ifade eder. Dünya Diyabet Derneği'nin 2013 verilerine göre Türkiye'de BGT oranı %7,6 olarak saptanmıştır. Bu veri, toplumun yaklaşık %23'ünün doğrudan kan şekeri yüksekliği sorunuyla karşı karşıya olduğunu göstermektedir.
Farkındalık Eksikliği ve Toplumsal Mücadele
İstatistiksel verilerin en çarpıcı noktası, diyabet hastası olan bireylerin %54'ünün hastalığının farkında olmamasıdır. Diyabet, adeta bir salgın gibi toplumu kuşatmış olsa da ciddiyeti henüz yeterince kavranamamıştır. Salgın hastalıklarla bireysel yöntemlerle mücadele etmek mümkün değildir; bu nedenle diyabetin yayılımını durdurmak adına toplumsal bir seferberlik başlatılmalı ve farkındalık çalışmaları hızlandırılmalıdır.
Sağlıklı günler dilerim.
Doç. Dr. Yusuf AYDIN
