Kolon Kanseri ve Tedavisi

Kolon Kanseri Nedir? Kalın Bağırsağın Anatomik Yapısı

İnce bağırsağın karnın sağ alt kadranında sonlanmasıyla birlikte kolon olarak adlandırılan kalın bağırsak başlar. Yaklaşık 120 cm uzunluğunda olan kalın bağırsak; sağ bölümde çıkan kolon, orta bölümde transvers kolon ve sol bölümde inen kolon olmak üzere üç ana kısımdan oluşur. Bağırsağın son 30-40 cm’lik bölümünün üst kısmı sigmoid, en alt kısmı ise rektum olarak adlandırılır ve süreç anüs (makat) ile tamamlanır.

Kolon Kanserinin Görülme Sıklığı ve Önemi

Kolon kanseri, dünya genelinde en sık rastlanan kanser türlerinden biri olarak kabul edilmektedir. İstatistiksel verilere göre yılda yaklaşık 900.000 kişi bu hastalığa yakalanmaktadır. Cinsiyet bazlı dağılımda erkeklerde akciğer ve mide kanserinden sonra üçüncü, kadınlarda ise ikinci sırada yer almaktadır. Hastalıkla en sık 47-70 yaş aralığında karşılaşılmaktadır.

Kolon Kanseri Belirtileri ve Klinik Bulgular

Kanser kitlesinin bulunduğu bölgeye göre belirtiler değişiklik gösterebilir. En kritik bulgulardan biri, laboratuvar tetkiklerinde saptanan dışkıda gizli kan varlığıdır. Bu durum hastada zamanla kansızlık (anemi) gelişmesine neden olur. Özellikle belirli bir yaştan sonra ortaya çıkan kansızlık vakalarında mutlaka kolon tetkikleri yapılmalıdır.

Sık karşılaşılan diğer belirtiler şunlardır:

• Bağırsak alışkanlıklarında belirgin değişiklikler,
• İnatçı kabızlık ve kabızlığı takip eden ishal atakları,
• Bulantı, kusma ve hazım sorunları,
• İstenmeyen kilo kaybı,
• İleri evrelerde bağırsak tıkanıklığına bağlı şiddetli karın ağrısı ve şişkinlik.

Risk Faktörleri: Kimler Risk Altındadır?

İleri yaş ve erkek cinsiyet, kolon kanseri için temel risk faktörleri arasındadır. Yaşam tarzı ve beslenme alışkanlıklarının hastalığı tetiklediği bilinmektedir. Özellikle fiziksel aktivite azlığı, yağlı gıda tüketimi, aşırı acı-baharat kullanımı, kırmızı et tüketimi, alkol ve sigara kullanımı riski ciddi oranda artırmaktadır.

Genetik ve Kronik Hastalık Etkisi:

• Birinci derece yakınlarında kolon kanseri öyküsü olanlarda risk 2-3 kat daha fazladır.
• Crohn hastalığı ve Ülseratif Kolit gibi bağırsak duvarında harabiyet yaratan hastalıklar riski yükseltir.
• Genç yaşta görülen ailevi polipozis (yaygın polipler), teşhis edildiğinde tüm kolonun alınmasını gerektirecek kadar ağır bir klinik tabloya yol açabilir.

Teşhis Yöntemleri ve Erken Tanının Önemi

Kolon kanserinde erken teşhis mutlak hayat kurtarıcıdır. Rutin kontrollerde dışkıda gizli kan aranması hayati önem taşır. Gizli kan saptanması durumunda, kalın bağırsağın endoskopik olarak incelenmesi anlamına gelen kolonoskopi tetkiki yapılmalıdır.

Risk taşımayan bireylerde 3-4 yılda bir, riskli gruplarda ise yılda bir kez kolonoskopi önerilir. Kolonoskopi sırasında saptanan kitlelerden biyopsi alınarak kanserin türü belirlenir. En sık karşılaşılan tür %90 oranla adenokarsinomdur. Ayrıca, gelişmiş tomografi cihazları ile bağırsak duvarındaki kitleler güvenle görüntülenebilmektedir.

Kolon Kanseri Tedavi Yöntemleri

Kolon kanserinde ideal tedavi yöntemi, kitlenin ve çevresindeki lenf dokularının cerrahi müdahale ile çıkarılmasıdır. Kanser bağırsak duvarını aşmamışsa cerrahi işlem tek başına yeterli olabilir. İleri evrelerde ise onkoloji uzmanı denetiminde kemoterapi ve radyoterapi rutin olarak uygulanmaktadır.

Laparoskopik ve Açık Cerrahi Karşılaştırması

Günümüzde laparoskopik cerrahi, kolonun tüm bölgelerindeki kanserler için etkili bir şekilde kullanılmaktadır. Her iki yöntem de kesin sonuç odaklı olsa da laparoskopik cerrahinin hastaya sağladığı önemli avantajlar bulunmaktadır:

• Karın adaleleri korunduğu için daha az ağrı hissedilir.
• Hastanede kalış süresi kısalır ve işe dönüş süreci hızlanır.
• Ameliyat yerinde fıtık gelişme riski minimumdur.
• Estetik açıdan daha iyi bir kozmetik görünüm sağlar.
• Çevre dokuların ve lenf bezlerinin temizlenmesi emniyetle gerçekleştirilir.

Acil Durumlar ve Kolostomi Uygulaması

Kanser kitlesinin bağırsak pasajını tam tıkadığı acil durumlarda, bağırsak temizliği yapılamadığı için kolostomi yöntemine başvurulur. Bu işlemde bağırsağın bir ucu karın duvarına dikilerek dışkı akışı dışarıya yönlendirilir. Hastanın durumu uygunsa kitle çıkarılır; yaklaşık 3 ay sonra yapılacak ikinci bir ameliyatla bağırsak tekrar içeri alınarak normal pasaj devamlılığı sağlanır.