Kasık Fıtığı ve Boğulmuş Fıtık

Çocuklarda Kasık Fıtığı Nedir?

Kasık fıtığı, kız ve erkek çocuklarda kasık bölgesinde, erkeklerde ek olarak torbada (skrotum), kızlarda ise genital bölgenin dış dudaklarında (labium majus) zaman zaman ortaya çıkan bir şişliktir. Bu durum, genellikle öksürük, ağlama ve ıkınma gibi karın içi basıncını artıran eylemler sırasında belirginleşir. Söz konusu şişlik, çocuk sırt üstü yattığında veya hafifçe itildiğinde kendiliğinden kaybolma eğilimi gösterir.

Kasık Fıtığının Nedenleri ve Oluşum Mekanizması

Çocuklarda görülen kasık fıtığı, fetal dönemde prosessus vaginalis adı verilen karın zarı (periton) uzantısının doğumdan sonra açık kalması sonucunda gelişir. Bebek gelişimi sırasında yumurtalıklar (testis veya over) karın içinden kasık bölgesine doğru inerken bu zarı da beraberinde sürükler. Normal şartlarda kapanması gereken bu kanalın açık kalması, karın içi organların dışarı sarkmasına zemin hazırlar.

Kanalın kapanma durumuna ve açıklığın genişliğine göre farklı klinik tablolar oluşabilir:

Görülme Sıklığı ve Risk Faktörleri

İstatistiksel verilere göre her 100 çocuktan ortalama ikisinde kasık fıtığı saptanmaktadır. Bu rahatsızlık, genetik faktörlerin etkisiyle ortaya çıkar ve erişkinlerdeki gibi fiziksel zorlanmaya bağlı değildir. Vakaların yaklaşık %80-90’ı erkek çocuklarda görülmekle birlikte, fıtıkların %10’u her iki tarafta birden (bilateral) oluşabilir.

Özellikle prematüre bebeklerde kasık fıtığı görülme riski, normal kilolu doğan bebeklere kıyasla üç kat daha fazladır. Tanıların büyük bir kısmı yaşamın ilk 6 ayı içerisinde konulsa da, ilerleyen yaşlarda da belirti vermesi mümkündür. Sol tarafta fıtık saptanan çocuklarda, sağ tarafta da fıtık oluşma ihtimalinin oldukça yüksek olduğu unutulmamalıdır.

Boğulmuş Fıtık (İnkarsere Herni) Tehlikesi

Fıtık kesesi içindeki organların (bağırsak, yumurtalık vb.) dışarı çıkıp tekrar içeri girmemesi durumuna boğulmuş fıtık denir. Bu tablo, çocukta şiddetli huzursuzluk, ağrı ve kusma ile kendini gösterir. Müdahale edilmediği takdirde dışkı yapamama, karın şişliği ve iştah kaybı gibi ciddi belirtiler eklenir.

Uzun süren fıtık boğulmalarında bağırsakları besleyen damarlar sıkışarak bağırsak çürümesi (strangülasyon) meydana gelebilir. Bu durum, hayati tehlike arz eden ve acil cerrahi müdahale gerektiren bir komplikasyondur. Bu nedenle, elle karın içine gönderilemeyen sert ve ağrılı şişlikler vakit kaybedilmeden uzman bir hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Kasık Fıtığı Ameliyatı ve Tedavi Süreci

Çocuklarda kasık fıtığının tek kesin tedavisi cerrahi onarımdır. Organların sıkışarak boğulma riskini ortadan kaldırmak amacıyla, tanı konulduktan sonra mümkün olan en kısa sürede ameliyat planlanmalıdır. Sadece prematüre bebeklerde, anestezi risklerini minimize etmek adına bir-iki ay beklenebilmektedir.

Operasyon süreci şu adımları kapsar:

1. Ameliyat genel anestezi altında gerçekleştirilir.
2. Kasık bölgesinden minimal bir kesi yapılarak fıtık kesesi onarılır.
3. Cilt kesisi, estetik görünüm için eriyen dikişlerle kapatılır.
4. Ameliyat bölgesine uygulanan uzun etkili lokal uyuşturucular sayesinde operasyon sonrası ağrı kontrol altına alınır.

Ameliyat Sonrası İyileşme ve Takip

Yenidoğan ve prematüre bebekler dışındaki hastalar, ameliyattan kısa bir süre sonra beslenmeye başlar ve aynı gün taburcu edilir. Genellikle katı bir aktivite kısıtlaması gerekmez; ancak büyük çocukların bir süre ağır sporlardan kaçınması önerilir. Ameliyat bölgesinde veya torbada oluşabilecek hafif şişliklerin 1-2 ay içinde tamamen kaybolması beklenir.

Uzun süreli takipte fıtığın tekrarlaması oldukça nadir bir durumdur. Ancak prematüre bebeklerde veya özel bağ dokusu hastalığı olan gruplarda nüks riski bulunabilir. Doğru tanı ve zamanında yapılan cerrahi müdahale ile çocuklarda kasık fıtığı, kalıcı bir sorun bırakmadan başarıyla tedavi edilmektedir.