KALIN BAĞIRSAK (KOLON VE REKTUM) KANSERİ ÖNLENEBİLİR BİR HASTALIKTIR
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Kanserle Mücadelede Erken Tanının Önemi
Kanser tanısı almak, hastalar için son derece kaygı verici, ürkütücü ve ümit kırıcı bir durumdur. Erken evrede teşhis edilemeyen kanser vakaları; hasta, hasta yakınları ve hekimler için oldukça zorlu bir süreci beraberinde getirir. Bu nedenle kanseri erken tanı ile tedavi edilebilir veya önlenebilir bir hastalık haline getirmek, ülkemizde ve dünyada temel bir ulusal sağlık politikasıdır.
Toplumda farkındalık oluşturmak amacıyla her yıl 1-7 Nisan Kanserle Savaş Haftası olarak anılmaktadır. "Erken teşhis hayat kurtarır" sloganı çerçevesinde düzenlenen etkinliklerle, bireylerin kanser konusunda bilinçlenmesi hedeflenmektedir.
Kalın Bağırsak Kanseri Önlenebilir mi?
Kanser oluşumunda faktörler incelendiğinde, vakaların %90'ının çevresel, %10'unun ise genetik kaynaklı olduğu görülmektedir. Genetik yapımızı değiştirmek mümkün olmasa da çevresel risk faktörlerini minimize ederek birçok kanser türünü önlemek mümkündür.
Başlıca çevresel risk faktörleri şunlardır:
- Sigara ve alkol kullanımı
- Obezite ve sağlıksız beslenme
- Paketlenmiş, dondurulmuş veya katkı maddeli gıdalar
- Radyasyon ve zehirli atıklara maruz kalma
- Enfeksiyonlar
Özellikle içerisinde elliye yakın zehirli madde barındıran sigaranın bırakılması ve sağlıklı beslenme ile obezitenin önlenmesi, kişisel olarak alınabilecek en basit ve etkili önlemlerdir.
Kolon Kanseri ve Polipler Arasındaki İlişki
Kalın bağırsak (kolon) kanserlerinin %95'i, bağırsak yüzeyindeki mukoza tabakasının anormal büyümesiyle oluşan poliplerden gelişir. Bu poliplerin erken dönemde tespit edilmesi hayati önem taşır.
- Kolonoskopi: Işıklı ve elastik bir cihazla kalın bağırsağın içinin incelenmesi işlemidir.
- Polipektomi: Kolonoskopi esnasında tespit edilen polibin, kanserleşmeden kesilerek çıkarılmasıdır.
- Patolojik İnceleme: Çıkarılan poliplerin adenomatöz (kanser öncüsü) mü yoksa hiperplastik (iltihabi) mi olduğunun belirlenmesi için gereklidir.
Kimler Risk Altındadır?
Birinci derece akrabalarında (anne, baba, kardeş) kalın bağırsak polibi veya kanseri öyküsü olan bireyler yüksek risk grubundadır. Ailesel risk faktörü olmayanlarda ise risk, 40 yaşından sonra her on yılda bir iki kat artmaktadır.
Kalın Bağırsak Kanseri Tarama Yöntemleri
50 yaş üzerindeki tüm bireylerin, herhangi bir şikayeti olmasa dahi belirli periyotlarla tarama yaptırması önerilir. Sağlık Bakanlığı bünyesindeki KETEM (Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri) bu taramaları ücretsiz olarak gerçekleştirmektedir.
| Tarama Yöntemi | Uygulama Sıklığı | Önem Derecesi |
|---|---|---|
| Gaitada Gizli Kan Testi | Yılda 1 Kez | En basit ve yaygın tarama yöntemidir. |
| Fleksibl Sigmoidoskopi | 5 Yılda 1 Kez | Bağırsağın sol tarafının incelenmesini sağlar. |
| Kolonoskopi | 10 Yılda 1 Kez | En kesin teşhis ve tedavi (polipektomi) yöntemidir. |
Kalın Bağırsak Kanserinin Belirtileri Nelerdir?
Kalın bağırsak kanserinde ne yazık ki çok erken evrede belirgin bir ipucu bulunmayabilir. Ancak tümörün yerleşim yerine göre bazı sinyaller ortaya çıkabilir:
- Sağ Kolon Kanserleri: Bu bölge geniş olduğu için tıkanıklık geç fark edilir. Demir eksikliği anemisi (kansızlık) ve kan ferritin düzeyi düşüklüğü en önemli erken bulgulardır.
- Sol Kolon ve Rektum Kanserleri: Bağırsak çapı dar olduğu için belirtiler daha erken hissedilir. Makattan kan gelmesi, dışkılama düzeninde bozulma (ishal/kabız), dışkı çapının incelmesi ve tam boşalamama hissi dikkat edilmesi gereken semptomlardır.
Unutulmamalıdır ki; 40 yaş sonrası açıklanamayan kansızlık, ferritin düşüklüğü veya gaitada gizli kan pozitifliği durumunda vakit kaybetmeden bir uzmana başvurulmalı ve gerekli görülürse kolonoskopi yapılmalıdır. Erken teşhis, kanseri bir kader olmaktan çıkarıp tedavi edilebilir bir sürece dönüştürür.
