Kadın İnfertilitesi ve İnfertiliteye neden olan sebepler

Kadınlarda İnfertiliteye Yol Açan Temel Faktörler

Kadınlarda kısırlık (infertilite), üreme sistemindeki yapısal veya hormonal düzensizlikler sonucunda ortaya çıkan karmaşık bir durumdur. Gebeliğin sağlıklı bir şekilde gerçekleşebilmesi için yumurtalık fonksiyonlarından rahim yapısına kadar pek çok faktörün uyum içinde çalışması gerekir. Bu süreçte yaşanan aksaklıklar, modern tıbbi yöntemlerle teşhis edilerek uygun tedavi protokolleri ile aşılabilmektedir.

Yumurtalık Kaynaklı Problemler ve Ovulasyon Bozuklukları

Normal bir üreme döngüsünde, öncü yumurtalardan birinin gelişip çatlamasıyla yumurtlama (ovulasyon) gerçekleşir. Yumurtlamanın gerçekleşmemesi, adet düzensizliklerinin ve infertilitenin en temel nedenleri arasında yer almaktadır. Bazı durumlarda düzenli adet görülmesine rağmen yumurtlama gerçekleşmeyebilir.

Polikistik yumurtalık sendromu (PKOS) ve endometriozis gibi kronik rahatsızlıklar yumurtlama sürecini doğrudan bozabilmektedir. Ayrıca beyinden salgılanan prolaktin ve TSH hormonlarındaki dengesizlikler de bu süreci olumsuz etkiler. Yumurtlama sorunu saptanan kadınlarda öncelikle yumurtlamayı uyarıcı ilaç tedavileri uygulanır; bu yöntemle kadınların %80'inde başarılı bir şekilde yumurtlama sağlanabilmektedir.

Tüplere Ait Problemler ve Tanı Yöntemleri

İnfertilite vakalarının yaklaşık %35’ini tüplerle ilgili sorunlar oluşturmaktadır. Geçmişte yaşanan üreme organı enfeksiyonları, tüberküloz veya batın içi operasyonlar (dış gebelik, sezaryen, apandisit vb.) tüplerde yapışıklıklara yol açarak fonksiyon kaybına neden olabilir.

Tüplerin açık olup olmadığı HSG (Histerosalpingografi) adı verilen radyolojik yöntemle tespit edilir. HSG bir tanı yöntemi olsa da, işlem sırasında verilen radyoopak maddenin basıncıyla mukus tıkaçları açılabilir ve işlem sonrası kendiliğinden gebelikler oluşabilir. Ancak ileri derecede hasarlı tüplerde gebelik şansı düşük olduğundan, bu durumlarda en etkili çözüm tüp bebek tedavisidir.

Rahim Kaynaklı Yapısal Sorunlar

Embriyonun sağlıklı bir şekilde tutunabilmesi için endometrium (rahim zarı) tabakasının yeterli kalınlıkta ve uygun yapıda olması şarttır. Rahimdeki yapısal problemler doğuştan gelebileceği gibi sonradan da gelişebilir. Aşağıdaki unsurlar embriyonun rahme yerleşmesini engelleyen temel faktörlerdir:

• Polipler
• Miyomlar
• Rahim içi yapışıklıklar

Bu tür rahim içi problemlerin teşhis ve tedavisinde en etkili yöntem histeroskopi uygulamasıdır.

Rahim Ağzı ve Karın Zarı Faktörleri

Rahim ağzı salgısında veya seminal sıvıda spermleri etkisiz hale getiren antikorlar bulunabilir. Bu durumda spermlerin doğrudan rahim içine iletildiği aşılama (IUI) tedavisi tercih edilir. 35 yaş altındaki hastalarda 4 kez, 35 yaş üzerindekilerde ise 2 kez aşılama denemesine rağmen sonuç alınamazsa, mikroenjeksiyon veya tüp bebek yöntemlerine geçilmelidir.

Karın zarında (periton) meydana gelen enfeksiyonlar veya endometriozis kaynaklı yapışıklıklar da yumurtanın tüpler tarafından tutulmasını engelleyebilir. Bu tip sorunların hem tanısı hem de tedavisi laparoskopi adı verilen endoskopik yöntemle gerçekleştirilir.

Açıklanamayan İnfertilite ve Tedavi Süreci

Standart testlerin tamamı normal sonuçlanmasına rağmen gebelik elde edilemeyen durumlar açıklanamayan infertilite olarak tanımlanır. Bu vakalarda yumurtlama uyarıcı tedaviler ve aşılama denenebilir; ancak başarı oranı genellikle düşüktür. İnfertilite süresi uzadıkça doğal gebelik şansı azaldığı için, tüm testler normal olsa dahi vakit kaybetmeden mikroenjeksiyon ve tüp bebek tedavilerine yönelmek kritik önem taşır.

Yaş Faktörünün Gebelik Şansı Üzerindeki Etkisi

Kadınlarda gebelik için en verimli dönem 20-30 yaş arasıdır. Yaş ilerledikçe yumurtalık kapasitesi ve yumurta kalitesi azalırken, endometriumun embriyoyu tutma özelliği de zayıflar. Özellikle 40 yaşından sonra düzenli adete rağmen gebelik şansı %10’un altına düşmektedir.

İleri anne yaşında sadece hamile kalma şansı azalmakla kalmaz, aynı zamanda kromozom anomalileri ve düşük riski de belirgin şekilde artış gösterir.