İNFERTİLİTE(KISIRLIK) NEDENLERİ(ANOVULASYON)

İnfertilite (Kısırlık) Nedenleri Nelerdir?

İnfertilite, çiftlerin çocuk sahibi olma sürecinde karşılaştıkları karmaşık bir durumdur. Güncel tıbbi verilere göre infertilite nedenleri belirli oranlarla şu şekilde sınıflandırılmaktadır:

• Erkek Faktörü: %30
• Yumurtlama Sorunları (Anovulasyon): %20
• Tüplerin Tıkanıklığı ve Periton Yapışıklıkları: %20
• Açıklanamayan İnfertilite (Unexplained Infertility): %25 (Günümüz teknolojisiyle izah edilemeyen grup)
• Rahim İçi ve Rahim Ağzı Faktörleri: %5

Yumurtlama Sorunu (Anovulasyon) ve Adet Düzeni

İnfertil hastaların yaklaşık %20'sinde temel sorun anovulasyon, yani yumurtlayamama durumudur. Sağlıklı bir kadında adet döngüsü (menstrüel siklus) ortalama 28 gün kabul edilir; ancak 21 ile 35 gün arasındaki döngüler de düzenli ve ovulatuar (yumurtlamalı) olarak tanımlanır.

Adet döngüsündeki düzensizlikler yumurta gelişim hızı hakkında önemli bilgiler verir:

• Polimenore: Adet görme sıklığının 20 günden az olmasıdır (Yumurta hızlı gelişir).
• Oligomenore: Adet görme aralığının 35 günden uzun olmasıdır (Yumurta geç gelişir).
• Anovulasyon: Oligomenorenin en sık karşılaşılan sebebidir.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Ovulasyon Bozuklukları Sınıflaması

Dünya Sağlık Örgütü, yumurtlayamama sorunlarını kökenine ve hormonal değerlerine göre beş ana gruba ayırmaktadır:

Grup I: Hipotalamik-Hipofizer Yetmezlik

Bu grup, hipogonadotropik hipogonadizm olarak adlandırılır ve yaygınlığı %5-10 arasındadır. En sık yeme bozukluklarında görülür. Diğer nedenler arasında hızlı kilo değişimi, ağır sporlar, Kalman Sendromu, Sheehan Sendromu ve Boş Sella (Empty Sella) sendromu yer alır.

• Hormon Profili: GnRH, FSH, LH ve E2 seviyeleri düşük; prolaktin normaldir.
• Klinik Durum: Amenore (adet görememe) mevcuttur; progesteron yükleme testine cevap vermez.

Grup II: Hipotalamik-Hipofizer İşlev Bozukluğu

En sık rastlanan gruptur (%70-85). Bu kategoride en yaygın neden PCOS (Polikistik Over Sendromu) olarak öne çıkar. Ayrıca Cushing sendromu, tiroid bozuklukları ve luteal dönem yetmezliği bu gruptadır.

• Hormon Profili: FSH, LH, E2 ve prolaktin seviyeleri normaldir (Normogonadotropik Hipogonadizm).
• Klinik Durum: Düzensiz menstrüel döngüler görülür; progesteron yükleme testine cevap verir.

Grup III: Over Yetmezliği

Hipergonadotropik hipogonadizm olarak tanımlanan bu grubun yaygınlığı %10-30'dur. Enfeksiyonlar, cerrahi müdahaleler, kemoterapi, radyoterapi ve Turner Sendromu gibi genetik faktörler bu duruma yol açabilir.

• Hormon Profili: FSH ve LH seviyeleri yüksek, E2 düşüktür; prolaktin normaldir.
• Klinik Durum: Amenore mevcuttur; progesteron yükleme testine cevap vermez.

Grup IV: Genital Sistem Bozuklukları

Doğuştan (kongenital) veya sonradan kazanılmış anatomik bozuklukları kapsar.

Bu grupta hormon seviyeleri normal olmasına rağmen, anatomik sorunlar nedeniyle adet kanaması gerçekleşmez ve progesteron testine yanıt alınmaz.

Grup V: Kitleli ve Hiperprolaktinemik Durumlar

Hipotalamus veya hipofiz bölgesinde yer işgal eden kitlelerin (mikro/makro adenomlar, kraniofarangioma) bulunduğu durumdur.

• Temel Belirti: Prolaktin düzeyleri belirgin şekilde artmıştır.
• Klinik Durum: Düzensiz menstrüel döngüler ve kitle varlığı ile karakterizedir.