İdrar kaçırmada güncel tedaviler

Gerçek Stres İnkontinans Nedir?

Gerçek stres inkontinans, kişinin karın içi basıncının arttığı öksürme, ıkınma veya merdiven inip çıkma gibi durumlarda, idrar yapma isteği olmaksızın gelişen istemsiz idrar kaçırma durumudur. Bu durum, mesanede herhangi bir kasılma gerçekleşmeden, idrarın normal yolu olan üretradan dışarı sızması olarak tanımlanır. Tıbbi literatürde bu tablo, anatomik ve fonksiyonel bozuklukların bir sonucu olarak değerlendirilmektedir.

Stres İnkontinansın Nedenleri ve Fizyopatolojisi

Günümüzde en çok kabul gören görüşe göre, bu rahatsızlığın temel nedeni mesane ile üretra (idrar borusu) arasında bulunması gereken doğal açının bozulmasıdır. Bu anatomik bozulma genellikle çok sayıda ve zor doğum yapmış, ilerlemiş yaşa sahip veya aşırı kilo değişimi yaşayan kadınlarda daha sık gözlenir. Doğum sırasında kalça adalelerinin veya sinirlerinin zedelenmesi, mesane boynunun stabilitesini kaybetmesine yol açar.

Mesane boynunun öksürme, hapşırma, gülme, yük taşıma veya cinsel ilişki sırasında yer değiştirmesi ya da tam kapanamaması sonucunda idrar kaçırma semptomları ortaya çıkar. Bu süreçte pelvis taban kaslarının desteğini yitirmesi, mekanik yetersizliğin ana kaynağıdır.

Tanı Süreci ve Hasta Öyküsü (Anamnez)

Stres inkontinans şikayetiyle başvuran hastalarda tanı süreci, kapsamlı bir anamnez (hasta öyküsü) alımı ile başlar. Uzman hekim, hastanın idrar yapma sıklığını, miktarını ve hangi koşullarda kaçırma yaşadığını detaylıca sorgular. Özellikle gece idrara kalkma (noktüri), idrarda yanma (dizüri) ve aciliyet hissi (urgency) gibi ek semptomların varlığı tanı için kritiktir.

Hastanın jinekolojik ve obstetrik geçmişi, tanı koyma aşamasında belirleyici bir rol oynar. Bu kapsamda aşağıdaki unsurlar titizlikle incelenir:

• Doğum ve düşük sayısı, sezaryen veya diğer jinekolojik operasyonlar.
• Menopoz durumu ve süresi.
• Geçmişte yapılan inkontinans müdahaleleri.
• Sistosel (mesane sarkması), rektosel veya rahim sarkması birlikteliği.
• Parkinson, Multiple Skleroz (MS) ve Diyabet gibi nörolojik/endokrinolojik hastalıklar.

Fizik Muayene ve Klinik Testler

Tanı aşamasında jinekolojik ve lokal nörolojik muayeneler ağırlık kazanır. Muayene sırasında genital sistem incelenerek organ sarkmaları (prolapsus) kaydedilir. Tanıyı kesinleştirmek ve cerrahi planlamayı yapmak için bazı özel testler uygulanır:

Marshall-Boney Testi

Bu testte hastanın mesanesi boşaltıldıktan sonra kateter yardımıyla rezidüel idrar (kalan idrar) miktarı ölçülür. 50-100 cc arası normal kabul edilirken, 200 cc üzeri değerler taşma inkontinansını düşündürür. Ardından mesane serumla doldurularak kapasite ve hissiyat değerlendirilir; hastanın ıkınması istenerek kaçırma durumu gözlemlenir.

Q-Tip Testi

Üretra çevresindeki dokuların anatomik desteğini ve mesane boynu mobilitesini ölçmek için kullanılır. Pamuk uçlu bir çubuğun ıkınma sırasında oluşturduğu açının 30 dereceden fazla olması, anatomik desteğin azaldığını ve hipermobil üretra varlığını gösterir.

İleri Tetkikler ve Ürodinami

Tanıda yardımcı olması adına perineal ultrasonografi ve rutin biyokimyasal testler (tam idrar tetkiki, idrar kültürü) istenir. Daha önce başarısız operasyon geçirmiş veya karmaşık vakalarda ürodinami testine başvurulur. Ürodinami, mesane basınçlarını bilgisayar yardımıyla kaydeden kapsamlı ve maliyetli bir yöntemdir.

Stres İnkontinans Tipleri

Tedavi başarısını artırmak için hastalığın hangi tipte olduğu belirlenmelidir. Stamey sınıflamasına göre iki ana tip mevcuttur:

1. Anatomik stres inkontinans
2. İntrensek sfinkterik yetmezlik

Tedavi Yöntemleri

Gerçek stres inkontinans tedavisinde cerrahi dışı (medikal) ve cerrahi olmak üzere iki temel yaklaşım bulunur.

Medikal ve Cerrahi Dışı Tedaviler

• Periüretral Enjeksiyon: Lokal anestezi ile sfinkter kasına uygulanan minimal invaziv bir yöntemdir. Anında etki gösterir ve hastanede yatış gerektirmez.
• Biofeedback: Pelvik taban kaslarının sensörler aracılığıyla monitörize edilerek güçlendirilmesi yöntemidir. Hastaların %70-80'inde düzelme sağlar.

Cerrahi Tedaviler

Cerrahi müdahalenin temel amacı, mesane boynu ve proksimal üretranın anatomik desteğini yeniden sağlamaktır. Sık kullanılan cerrahi yöntemler şunlardır: