Gut hastalığı nedir ? Neler yasaktır ? Nasıl beslenilir ?
- Gut hastalığı, kanda yükselen ürik asidin eklemlerde kristalleşmesi sonucu oluşan ve şiddetli ağrılara yol açan bir romatizma türüdür.
- Hastalığın yönetiminde pürin içeriği yüksek sakatat, deniz ürünleri ve işlenmiş etlerden uzak durulması ile kilo kontrolünün sağlanması kritik önem taşır.
- Ürik asidin vücuttan atılması için günlük en az 2 litre su tüketilmeli ve bağışıklığı desteklemek amacıyla C vitamini yönünden zengin besinler tercih edilmelidir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Gut Hastalığı Nedir ve Neden Oluşur?
Gut hastalığı, kanda bulunan ürik asit seviyesinin normalin üzerine çıkmasıyla karakterize bir romatizma hastalığıdır. Bu durum; ürik asidin böbreklerden atılımının azalması veya vücutta ürik aside dönüşen pürin içerikli besinlerin aşırı tüketilmesi sonucu gelişir. Romatizmal hastalıklar arasında en şiddetli ağrılara yol açan tür olarak bilinen gut, yaşam kalitesini ciddi oranda etkileyebilir.
Gut Hastalığı Nasıl Gelişir?
Kandaki ürik asit optimal seviyeyi aştığında, eklem aralarında kristalleşmeye başlar. Bu kristaller; eklem, kas, sinir ve kemik dokularında adeta bir iğne veya cam parçası gibi batma hissi yaratarak şiddetli ağrılara neden olur. Hastalık genellikle şu demografik özelliklere göre değişkenlik gösterir:
- Cinsiyet ve Yaş: Erkeklerde kadınlara oranla daha sık görülür. Erkeklerde özellikle 40-50 yaş aralığı riskli gruptur.
- Kadınlarda Durum: Kadınlarda daha nadir görülmekle birlikte, vakaların büyük çoğunluğu menopoz sonrası dönemdedir.
- En Sık Görülen Bölge: Hastalık en yaygın olarak ayak baş parmağında kendini gösterir.
Gut Hastalığı İçin Risk Faktörleri
Gut hastalığına yakalanma riskini artıran temel faktörler şunlardır:
- Genetik Miras: Aile öyküsünde gut hastalığı bulunması.
- Beslenme Hataları: Yanlış beslenme alışkanlıkları ve yüksek pürinli diyet.
- Obezite: Beden kütle indeksinin obezite kategorisinde olması.
- Alkol Tüketimi: Aşırı alkol kullanımı.
- Hızlı Kilo Kaybı: Kısa sürede kontrolsüz şekilde verilen kiloların yan etkisi.
Beslenme ve Yaşam Tarzı Önerileri
Gut hastalarının beslenme düzeninde yanmış, kızarmış ve yağda kavrulmuş besinlerden uzak durması hayati önem taşır. Yağın yanmasıyla besinlerdeki E vitamini değeri düşer; bu durum vücudun ve eklemlerin iltihaba (enflamasyon) daha yatkın hale gelmesine neden olur.
Kilo kontrolü, serumdaki ürik asit seviyesini düşürmek için gereklidir. Ancak çok düşük kalorili diyetler kas kaybına yol açarak ürik asit seviyesini artırabilir ve ürik asit taşı oluşumuna zemin hazırlayabilir. Bu nedenle kilo verme süreci dengeli ve bilinçli yürütülmelidir.
Bağışıklık ve Sıvı Tüketimi
- Su Tüketimi: Atak dönemlerini önlemek ve ürik asidi vücuttan uzaklaştırmak için günde en az 2 litre ve üzeri su içilmelidir.
- C Vitamini: Bağışıklığı güçlendirmek adına biber, portakal, mandalina, greyfurt, limon, kivi ve koyu yeşil yapraklı sebzeler gibi C vitamini yönünden zengin gıdalar tüketilmelidir.
Gut Hastalığında Yenilmesi Sakıncalı Olan Besinler
Gut hastalarının komplikasyonları önlemek adına aşağıdaki besinlerden kaçınması önerilir:
| Besin Grubu | Sakıncalı Besinler |
|---|---|
| Et ve Sakatat | Karaciğer, dalak, böbrek, beyin, dil, işkembe, kokoreç, av etleri (kaz, tavşan vb.) |
| İşlenmiş Etler | Sucuk, salam, sosis, pastırma, tütsülenmiş etler |
| Deniz Ürünleri | Havyar, ançuez, kalamar, midye, istakoz, ahtapot, sardalya |
| Yağlar ve Soslar | Hayvansal yağlar, tereyağı, margarin, kaymak, mayonez, krema |
| Hamur İşleri | Börek, pasta, çörek, poğaça, açma, kek, kurabiye |
| Şekerli Gıdalar | Bal, reçel, pekmez, şekerlemeler, meşrubatlar ve her türlü şekerli gıda |
Bunlara ek olarak; tam yağlı süt ve peynirler, et/tavuk suyu ile yapılmış çorbalar, alkollü içecekler, kuruyemişler, kepekli/çavdarlı ekmekler ve içeriği bilinmeyen paketli gıdalar tüketilmemelidir.
Sınırlı Tüketilmesi Önerilen Yiyecekler
Özellikle atak dönemlerinde pürin alımını dengelemek için aşağıdaki gıdalar belirtilen ölçülerde ve günde sadece bir tanesi seçilerek tüketilmelidir:
- Hayvansal Proteinler: Yağsız dana eti, tavuk, hindi veya balık (Maksimum 60 gr / 2 köfte kadar)
- Tahıllar: Bulgur (Maksimum 8 çorba kaşığı)
- Bakliyatlar: Kurufasulye, nohut, mercimek, börülce, barbunya (Maksimum 8 çorba kaşığı)
- Sebzeler (Grup A): Karnabahar, brokoli, ıspanak, pazı, Brüksel lahanası, semizotu (Maksimum 5 çorba kaşığı)
- Sebzeler (Grup B): Bezelye, kuşkonmaz, mantar (Maksimum 4 çorba kaşığı)
Önemli Uyarı: Bu besinlerin birden fazlasının aynı gün tüketilmesi pürin yükünü artırarak ürik asit seviyesini yükseltebilir.
