Glokom (Karasu) Hastalığı
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Göz Anatomisi ve Göz İçi Sıvı Dinamiği
Gözün ön kısmında şeffaf bir yapı olan kornea, onun arkasında göze rengini veren iris ve irisin gerisinde göz içi lensi bulunur. İrisin ortasındaki boşluğa pupilla adı verilir. Kornea ile lens arasındaki alan iris tarafından ikiye ayrılır: Kornea ile iris arasındaki bölgeye ön kamara, iris ile lens arasındaki bölgeye ise arka kamara denir.
Lensin arkasında jelatinöz bir yapıya sahip vitreus yer alır. Gözün tabakaları dıştan içe doğru şu şekilde sıralanır:
- Sklera: Gözün en dıştaki iskelet dokusu.
- Koroid: Skleranın altındaki damarsı doku.
- Retina: En içteki sinir tabakası.
- Konjiktiva ve Tenon: Skleranın üzerini kaplayan damarsı zarlar.
Humör aköz adı verilen göz içi sıvısı, siliyer cisim tarafından salgılanır. Bu sıvı, arka kamaradan pupil aracılığıyla ön kamaraya geçer ve iris kökü ile korneanın birleştiği yerdeki trabeküler ağ üzerinden toplayıcı kanallarla göz dışına atılır.
Glokom Nedir? Tanımı ve Tanısı
Glokom, göz içi sıvısının fazla salgılanması veya dışa akım kanallarındaki direnç nedeniyle göz içi basıncının artması sonucu görme sinirinde (optik sinir) ve görme alanında kalıcı hasar oluşmasıdır. Tedavi edilmediğinde geri dönüşü olmayan görme kayıplarına yol açar.
| Kavram | Açıklama |
|---|---|
| Normal Göz Basıncı | 10-20 mm Hg aralığıdır. |
| Oküler Hipertansiyon | Basınç yüksektir ancak sinir hasarı yoktur; tedavi gerekmeyebilir. |
| Normal Basınçlı Glokom | Göz basıncı normal sınırlarda olmasına rağmen sinir hasarı görülmesidir. |
| Glokom | Basınç artışıyla birlikte görme siniri ve görme alanı hasarıdır. |
Glokomda Risk Faktörleri
Glokom gelişiminde rol oynayan temel risk faktörleri şunlardır:
- Yaş: İlerleyen yaşla birlikte glokom görülme sıklığı 2-4 kat artar.
- Etnik Köken: Afrikalılarda açık açılı, Çinlilerde ise dar açılı glokom daha sıktır.
- Göz İçi Basıncı: Basınç arttıkça risk katlanır (Örn: 23 mmHg'de %10 risk varken, 27 mmHg'de %50'dir).
- Kırılma Kusurları: Miyopide açık açılı, yüksek hipermetropide dar açılı glokom riski yüksektir.
- Sistemik Hastalıklar: Şeker hastalığı ve sistemik hipertansiyon (özellikle gece düşük seyreden küçük tansiyon) risk faktörüdür.
- Genetik: Ailede glokom öyküsü olması riski %13-45 oranında artırır.
- Diğer: Hiperkolesterolemi ve sigara kullanımı (damar yapısını bozarak) dolaylı risk oluşturur.
Glokom Çeşitleri ve Özellikleri
1. Açık Açılı Glokom
En sık görülen ve sinsi ilerleyen tiptir. Belirti vermeden görme sinirini tahrip eder. Temel neden, trabeküler ağdaki bilinmeyen dirençtir. Tedavide amaç ilerlemeyi durdurmaktır.
2. Açı Kapanması (Dar Açılı) Glokom
Genetik yatkınlığı olanlarda, karanlıkta TV izleme veya stres gibi göz bebeğini büyüten durumlarda glokom krizi şeklinde ortaya çıkabilir. Şiddetli baş ağrısı, bulantı, kusma ve görme azalması ile karakterizedir. Acil müdahale gerektirir.
3. Normal Basınçlı Glokom
Göz basıncı normaldir ancak damarsal beslenme bozuklukları nedeniyle sinir hasarı oluşur. Tedavide kan akımını artıran ve basıncı %30 düşüren ilaçlar tercih edilir.
4. Diğer Glokom Türleri
- Pigmente Glokom: Genç miyop erkeklerde iristeki pigmentlerin kanalları tıkamasıyla oluşur.
- Eksfolyasyon Glokomu: İleri yaşta kepeksi materyallerin açıyı tıkamasıyla hızlı hasar yapar.
- Neovasküler Glokom: Retina hastalıklarına bağlı oluşan anormal damarların açıyı kapatmasıdır; tedavisi zordur.
- Konjenital Glokom: Bebeklerde doğuştan gelen bir zarın açıyı kapatmasıdır. Gözde büyüme, sulanma ve ışık hassasiyeti ile kendini belli eder. Tek tedavisi cerrahidir.
Glokom Tedavi Yöntemleri
İlaç Tedavisi
Tedaviye genellikle tekli damla ile başlanır. İlaçlar doktor onayı olmadan değiştirilmemelidir. Damlaların yetersiz kaldığı durumlarda sistemik yan etkileri olan haplara geçilir; bu aşamada genellikle cerrahi planlanır.
Lazer Tedavisi
- Lazer İridotomi: İriste delik açılarak sıvı akışı sağlanır (Açı kapanması için).
- Lazer İridoplasti: İris kökündeki çıkıntıyı düzelterek açıyı rahatlatır.
- Lazer Trabeküloplasti: Trabeküler ağda delikler açarak sıvı çıkışını kolaylaştırır.
Cerrahi Tedavi (Trabekülektomi)
Gözün beyaz kısmından (sklera) küçük bir parça ve trabeküler ağın bir kısmının çıkarılmasıyla yeni bir sıvı tahliye yolu oluşturulur. Bu ameliyat görmeyi artırmak için değil, mevcut görmeyi korumak için yapılır.
Cerrahi Sonrası Görülebilecek Olası Sorunlar:
- Kanama ve enfeksiyon riski
- Katarakt oluşumu
- Ön kamara daralması veya reaksiyon
- Göz içi basıncının aşırı düşmesi (hipotoni)
- Yara yerinin sızdırması veya erken kapanması
