GEBELİKTE TARAMA TESTLERİ NE İÇİN YAPILIR?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Gebelikte Tarama Testleri Nedir ve Neden Yapılır?
Gebelikte tarama testleri, anne karnındaki bebeğin belirli kromozomal hastalıklar açısından taşıdığı risk oranını belirlemek amacıyla uygulanan tetkiklerdir. Bu testler temel olarak Trizomi 21 (Down Sendromu), Trizomi 13 (Patau Sendromu) ve Trizomi 18 (Edward Sendromu) gibi genetik durumları araştırır. Kanda ölçülen belirli değerlerin anne yaşı ile harmanlanması sonucu bir risk hesaplaması gerçekleştirilir.
Önemli bir nokta olarak; bu testler birer tanı yöntemi değildir. Yani bebeğinizde hastalık olup olmadığını kesin olarak söylemezler; sadece olasılık düzeyini gösterirler. Eğer tarama sonucunda yüksek risk saptanırsa, kesin sonuç için doktorunuz tarafından ileri aşama olan tanı testleri tavsiye edilir.
Kesin Tanı İçin Uygulanan İleri Tetkikler
Tarama testlerinde riskli bir sonuç çıkması durumunda, kromozomal bozukluk olup olmadığını kesin olarak öğrenmek için şu yöntemlere başvurulur:
- Koryon Villus Biyopsisi: Gebeliğin erken haftalarında (12-14. haftalar) bebeğin eşinden (plasenta) alınan doku örneği ile yapılır.
- Amniyosentez: İleriki haftalarda (18-20. haftalar) bebeğin içinde bulunduğu amniyon sıvısından örnek alınarak genetik inceleme yapılır.
Bu işlemlerin sonuçlanması genellikle 2 ila 3 hafta sürmektedir. Söz konusu işlemler düşük riskinde bir miktar artışa neden olabildiği için, öncelikle tarama testlerinin yapılması ve sadece yüksek riskli gebelere bu işlemlerin önerilmesi genel tıbbi yaklaşımdır.
İkili Tarama Testi
Günümüzde erken gebelik döneminde kromozomal anomalilerin saptanması için en yaygın kullanılan yöntem ikili tarama testidir. Bu test, Down sendromlu bebeklerin %80–90 oranında saptanmasını sağlar. Gebeliğin 11-14. haftaları arasında uygulanan bu süreçte şu parametreler incelenir:
- Serbest β-HCG ve PAPP-A: Kan değerleri ölçülür. Down sendromunda β-HCG normalden yüksek, PAPP-A ise normalden düşük seyretme eğilimindedir.
- Ense Kalınlığı (NT): Ultrason ile ölçülür. 3 milimetreden fazla olması patolojik kabul edilir.
Bilgisayar ortamında anne yaşı, NT ölçümü ve kan değerleri birleştirilerek kombine risk hesaplanır. Down Sendromu için 1/250, Trizomi 18 için 1/100 değerinden yüksek risk çıkması durumunda tanı testleri önerilir.
Üçlü Tarama Testi
Anne adaylarına 16-19. haftalar arasında önerilen bu test, Down Sendromu ve Trizomi 18'in yanı sıra bebeğin beyin ve omurilik problemlerini (nöral tüp defektleri) de tarayabilmektedir. Üçlü test ile Down sendromlu bebeklerin yaklaşık %60-65’i saptanabilir.
| İncelenen Parametreler | Değerlendirme Kriterleri |
|---|---|
| Kan Değerleri | β-HCG, Alfa Feto Protein (AFP), Bağlanmamış Estriol (uE3) |
| Ultrason Ölçümü | BPD (Kafa kemikleri arası mesafe) |
| Anne Faktörleri | Yaş, kilo, diyabet durumu, etnik köken, sigara kullanımı |
Down sendromu riskinin 1/250 üzerinde çıkması veya kandaki AFP değerinin 3 MoM'dan yüksek olması ileri araştırma gerektirir.
Dörtlü Tarama Testi
Dörtlü tarama testi, üçlü test ile aynı dönemde (16-19. haftalar) yapılır ancak daha yüksek bir doğruluk payına sahiptir. Üçlü testteki parametrelere ek olarak kanda inhibin A değerine bakılır. Bu ekleme sayesinde Down sendromunu saptama oranı %80 seviyesine çıkar.
Eğer bu haftalar arasında bir tarama yapılacaksa, daha yüksek saptama oranı nedeniyle dörtlü testi tercih etmek daha avantajlıdır. Bu testte de Down Sendromu riskinin 1/250 üzerinde çıkması halinde kesin tanı testleri ile doğrulama yapılması önerilmektedir.
