Gebelik takibi!

Gebelik Takibi ve Tanı Süreci

Adet düzeni normal olan ancak beklenen tarihte adet görmeyen kadınlarda öncelikle gebelik şüphesi üzerinde durulur. Gebelik tanısı, kanda ölçülen βhCG hormonu düzeyi ve vajinal ultrasonografi bulguları ile kesinleştirilir. Doğal yollarla gerçekleşen bir gebeliğin süresi, son adet tarihinin ilk gününden itibaren hesaplanır ve yaklaşık 40 hafta sürer. Gebeliğin 6. veya 7. haftasında, yüksek çözünürlüklü vajinal doppler ultrasonografi ile gebelik kesesi ve bebek kalp atımları saptanabilmektedir.

Normal gebelik tanısı konulduktan sonra, sürecin bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından izlenmesi hayati önem taşır. İlk muayenede (vizit); ultrasonografi, kan grubu (Rh) tayini, tam kan sayımı, rutin biyokimya testleri, TORCH taraması, tam idrar tetkiki, idrar kültürü, hepatit B/C, AIDS taraması ve TSH değerleri kontrol edilir.

Hafta Hafta Gebelik Takip Çizelgesi

Gebelik süreci boyunca yapılması gereken rutin kontroller ve testler şu şekildedir:

• 11-13. Hafta: Ultrasonografi ile ense kalınlığı (NT) ölçümü ve I. Trimester (İkili) Tarama Testi.
• 16-18. Hafta: II. Trimester (Üçlü Test) tarama testi, ultrasonografi ile anomali taraması ve gerekli hallerde amniyosentez.
• 24-28. Hafta: Ultrasonografi, tam kan sayımı, idrar tetkiki ve 50 gram glukoz yükleme testi. Sonuç riskli ise 100 gr OGTT uygulanır. Kan uyuşmazlığı varsa 28. haftada indirekt Coombs testi yapılır.
• 32. Hafta: Rutin ultrasonografi, tam kan sayımı ve idrar tetkiki.
• 36. Hafta: Ultrasonografi, tam kan sayımı, idrar tetkiki ve idrar kültürü.
• 38. Hafta: Ultrasonografi, haftalık NST (Non-Stres Test); riskli durumlarda biyofizik profil ve doppler incelemesi.
• 39-42. Hafta: Haftalık (40. haftadan sonra 3 günde bir) NST ve ultrasonografi. 40. haftadan sonra takibin haftada iki kez yapılması önerilir.

İleri Düzey Tarama ve Tanı Testleri

Gebelik takibinde kullanılan bazı kritik testler, bebeğin sağlık durumu hakkında detaylı bilgi sağlar:

İkili ve Üçlü Tarama Testleri

12-14. haftalarda yapılan İkili Test, bebeğin ense kalınlığı ile anne kanındaki PAPP-A ve β-hCG düzeylerini analiz eder. Bu testin belirleyicilik oranı %85-90 civarındadır. Bu dönemi kaçıran veya ek inceleme gereken gebelerde 16-18. haftalarda Üçlü Test uygulanır. Risk oranının 1/270'den yüksek çıkması durumunda ileri tetkik olarak amniyosentez önerilir.

Koryon Villus Örneklemesi (CVS)

9-14. haftalar arasında plasenta dokusundan örnek alınması işlemidir. Bebeğin kromozom yapısını %100'e yakın güvenilirlikle belirler. Genetik hastalıkların teşhisinde kullanılır. İşlem sonrası Rh uyuşmazlığı olan gebelere 72 saat içinde Anti-D uygulaması yapılmalıdır.

Amniyosentez (A/S)

Genellikle 16-20. haftalar arasında, ultrason eşliğinde bebeğin içinde bulunduğu sıvıdan örnek alınmasıdır. Kromozom analiz sonuçları 20-25 gün içinde netleşir. En önemli dezavantajı, CVS'ye göre daha geç haftalarda yapılmasıdır. İşlem sonrası düşük riski yaklaşık 1/100-300 arasındadır.

Prenatal Tanı ve Fetal Anomali Taraması

Prenatal tanının temel amacı, gebelik sırasında oluşabilecek riskleri önceden belirlemektir. Özellikle 18 yaş altı veya 35 yaş üstü gebelikler, geçmişteki düşük veya diyabet öyküsü risk faktörleridir.

Fetal anomali taraması, genellikle 16-22. haftalar arasında yapılır. Bu incelemede;

• Bebeğin organ gelişimi ve doğumsal anormallikler,
• Amniyon sıvısı miktarı ve plasenta yapısı,
• Rahim ağzı uzunluğu ve olası kanama alanları değerlendirilir.

Gebelikte Karşılaşılan Riskli Durumlar

Gebelik sürecinde anne ve bebek sağlığını tehdit edebilecek başlıca durumlar şunlardır:

Önemli Not: Bebek hareketlerinde azalma hissedildiğinde vakit kaybetmeden NST yapılmalıdır. NST ve ultrasonografi bulguları bebeğin oksijenlenmesinde bir sorun (stres) olduğunu gösteriyorsa, acil doğum planlanmalıdır.